Aİ ordusuna gedən yol: “Hərbi Şengen” NATO nu tamamlayır, yoxsa əvəz edir?

Avropa Parlamenti Avropa İttifaqında qoşun və hərbi texnikanın sərhədlərarası hərəkətini sürətləndirəcək “hərbi Şengen zonası” layihəsini irəli sürüb. Sənədə görə, Rusiyadan mümkün təhdid fonunda Aİ boyunca hərbi yerdəyişmələrin 3 günə, böhran zamanı isə 24 saata endirilməsi hədəflənir.

Hazırda inzibati və infrastruktur maneələr səbəbindən bu proses bəzən bir aya qədər uzanır. Layihə çərçivəsində 500 kritik infrastruktur nöqtəsinin modernləşdirilməsi və dörd hərbi mobillik dəhlizinin tam işə düşməsi üçün ən azı 100 milyard avro tələb olunur. AP həm də hərbi mobillik büdcəsinin artırılmasını vacib sayır.

Maraqlıdır, “Hərbi Şengen” təşəbbüsü Aİ-nin təhlükəsizlik arxitekturasında hansı strateji boşluğu doldurmağa hesablanıb?

Bu layihə Aİ-nin NATO-dan daha müstəqil hərbi-strateji güc olmasına yönəlik addım kimi qiymətləndirilə bilərmi?

“Hərbi Şengen” təşəbbüsü Aİ-nin uzun illərdir yaşadığı ən ciddi strateji çatışmazlıqlardan birini- qoşun və texnikanın sürətli yerdəyişməsi imkanlarının olmamasını aradan qaldırmağa yönəlib. Ənənəvi Şengen sərbəst hərəkəti insanlar üçün təmin edibsə, “hərbi Şengen” bunu ordu və logistika üçün mümkün edir.

Ümumiyyətlə, Aİ-nin təhlükəsizlik arxitekturasında boşluq iki əsas sahədə özünü göstərirdi. Onlardan biri operativlik boşluğudur, digəri isə logistika-infrastruktur boşluğudur.

Yəni nəticədə “Hərbi Şengen” Aİ üçün reaksiya sürətini artıran və real müdafiə qabiliyyəti yaradan əsas platformalardan birinə çevrilir.

Digər tərəfdən, “Hərbi Şengen” NATO-dan tam müstəqillik layihəsi deyil. Çünki Avropanın müdafiə resurslarının 70%-i hələ də ABŞ-nin təmin etdiyi NATO infrastrukturu ilə bağlıdır. Layihə daha çox Aİ-nin NATO daxilində öz yükünü artırmaq cəhdi kimi görünür. Vaşinqton uzun illərdir Aİ-nin müdafiəyə daha çox məsuliyyət daşımasını tələb edirdi.

Bununla belə, təşəbbüs Avropanın “strateji muxtariyyət” konsepsiyasına yeni impuls verir. Çünki orduların sərhəd-keçid prosedurlarını Aİ özü tənzimləyir, infrastrukturun modernləşməsi Aİ-nin öz investisiyasıdır, yerdəyişmə sürəti NATO əməliyyatları üçün olsa belə, nəzarət mexanizmi Brüsselin əlində olacaq.

Konkret desək, “Hərbi Şengen” nə NATO-dan ayrılma, nə də tam muxtariyyət cəhdi deyil. Amma Avropanın iki onillik ərzində ilk dəfə konsolidə olunmuş müdafiə məkanına keçməsi baxımından həlledici addımdır. Aİ müdafiəsini ABŞ-dən asılılıqdan qoparmadan, amma öz ayaqları üstə dura biləcək qədər gücləndirməyə çalışır.

Afət

Gununsesi.info