AK sədrindən Ukrayna ilə bağlı 3 variant

AzVision.az “Euronews” telekanalının əldə etdiyi məlumata istinadən xəbər verir ki, AK sədri noyabrın 17-də bununla bağlı Aİ liderlərinə məktub ünvanlayıb.
“İndi əsas məsələ Ukraynaya lazımi maliyyənin ayrılması üçün aydın öhdəliklərə tez nail olmaqdır və bu, dekabrda keçiriləcək Avropa Şurasının (AŞ) növbəti iclasında razılaşdırılacaq. Sözsüz ki, asan variantlar yoxdur. Avropa iflicə, qərarsızlığa və ya mövcud olmayan ideal və ya sadə həllər axtarışına dözə bilməz”, - Ursula fon der Lyayenin məktubunda deyilir.
AK sədri 2026-2027-ci illərdə Ukraynanın maliyyələşdirilməyə “xüsusilə kəskin” ehtiyac duyduğuna diqqət çəkir: Ukrayna ordusunun maliyyələşdirilməsi üçün 83,4 milyard avro, iqtisadiyyatın sabitləşdirilməsi və büdcə kəsirinin aradan qaldırılması üçün isə 55,2 milyard avro lazımdır.
Ursula fon der Lyayenin qiymətləndirməsi Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) və Kiyev hakimiyyətinin proqnozlarına əsaslanır. Bu kontekstdə, Rusiyanın tammiqyaslı müharibəsinin 2026-cı ilin sonuna qədər başa çatacağı güman edilir, hərçənd bu, yalnız fərziyyədir. Sülh razılaşması üçün ilkin şərt hesab edilən atəşkəs barədə razılıq hələ də çətin məsələ olaraq qalır.
Poitico: “Kiyev Rusiyanın milyardlarını gözləyir” Bununla belə, AK sədrinin məktubunda Ukraynaya dəstək üçün üç əsas variantdan bəhs edilir:
- Aİ-yə üzv ölkələrdən ikitərəfli töhfələr şəklində 90 milyard avro. Yardım qrant kimi təqdim ediləcək və hər hansı əlaqəli faiz ödənişləri də daxil olmaqla Aİ üzvünün milli büdcəsində qeydə alınacaq.
- 90 milyard avro məbləğində birgə borc. Faizlər ya milli zəmanətlər, ya da Aİ-nin ümumi büdcəsi hesabına ödənilməlidir. Büdcə qanunvericiliyinə düzəlişlərin olunması yekdilliklə təsdiq tələb edəcək ki, bu da Macarıstanın Kiyevi maliyyələşdirməyə qarşı çıxması fonunda çətin məsələdir.
- Rusiyanın dondurulmuş aktivləri əsasında 140 milyard avro həcmində təzminat kreditləri. Kiyev yalnız Moskva dəymiş ziyanı ödəməyə razılaşdıqdan sonra bu krediti qaytarmağa borclu olacaq.
Ursula fon der Lyayenin təklifinə əsasən, ilk iki variant fiskal yükü artıracaq, çünki bu, maliyyə yardımı ya üzv dövlətin birbaşa nağd pul töhfəsi, ya da bazarlarda toplanan yeni vəsait hesabına gələcək.
Üçüncü variant - təzminat krediti bu ssenaridən kənara çıxır. Belə ki, Aİ üzvləri üçün əlavə xərclərə, yeni borclara səbəb olmayacaq və ya dövlət büdcəsinin gəlirlərinə təsir göstərməyəcək. Bunun əvəzində qalan vəsait Rusiyanın dondurulmuş aktivlərindən istifadə olunacaq ki, onların da böyük hissəsi Brüsseldəki “Euroclear” qiymətli kağızlar mərkəzi depozitarisində yerləşdirilib.
Lakin bu addımın potensial hüquqi nəticələrini nəzərə alan Belçika Rusiyanın aktivlərini müsadirə etməkdən qəti şəkildə çəkinir. Ölkə, Moskvanın məhkəməyə müraciət edəcəyi təqdirdə, Rusiyanın cavab tədbirlərindən qorunmaq üçün maksimum hüquqi müəyyənlik və yükün tam bölüşdürülməsi tələbini irəli sürüb. Yeri gəlmişkən, bu məsələ ilə bağlı ən azı Fransa və İtaliyanın da mövqeyi Belçikanın siyasəti ilə üst-üstə düşür. Bu reallıq isə, 3-cü variantın qəbul ediləcəyi ehtimalını, demək olar ki, sıfıra endirir.
Maraqlıdır ki, Aİ liderlərinə ünvanladığı məktubda Ursual fon der Lyayenin özü də potensial riskləri etiraf və “potensial yan təsirlər” barədə xəbərdarlıq edir.
Sahil İsgəndərov
AzVision.az