Icma.az
close
up
RU
Alimlər: Ayı təşkil edən material Yerin dərinliklərində əmələ gəlib

Alimlər: Ayı təşkil edən material Yerin dərinliklərində əmələ gəlib

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat verir.

Göttingen Universiteti və Maks Plank Günəş Sistemi Tədqiqatları İnstitutunun alimləri Ayın və Yerdəki suyun mənşəyi ilə bağlı yeni araşdırmalar aparıb. Alimlər, Ayın gənc Yer ilə protoplanet Teya arasında baş verən nəhəng toqquşma nəticəsində formalaşdığına dair nəzəriyyəni təsdiqləyiblər. Lakin araşdırmada vacib bir düzəliş edilib: Ay əsasən Yer mantiyasından yaranıb, Teyanın töhfəsi isə minimal olub. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu araşdırmanın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" (PNAS) jurnalında dərc edilib.

Alimlər Ayın NASA tərəfindən gətirilmiş qayalarının və Yer mineral nümunələrinin oksigen izotoplarını təhlil ediblər. 191 ölçmə aparmaq üçün təkmilləşdirilmiş lazer flüorizasiya metodundan istifadə olunub. Bu metod, qayalardan oksigeni lazer vasitəsilə çıxarmağa imkan verir. Tədqiqatın əsas diqqət mərkəzində oksigen-17 izotopu (¹⁷O) olub.

Araşdırmalar göstərib ki, Ayın və Yerin oksigen izotop tərkibi yüksək dərəcədə oxşardır. Bu isə kosmokimya sahəsində uzun müddətdir müzakirə olunan "izotop böhranı" problemini həll edir. Göttingen Universitetinin Yer Elmləri Mərkəzinin direktoru professor Andreas Pakın sözlərinə görə, bu nəticələr göstərir ki, Teya əvvəlki toqquşmalar nəticəsində öz mantiyasını itirib və Yerlə yalnız metal nüvəsi kimi toqquşub. Nəticədə Yer mantiyasının materialı kosmosa atılıb və bu materialdan Ay formalaşıb.

Bu araşdırma Yerdəki suyun tarixi ilə bağlı da yeni nəzəriyyələr ortaya qoyur. Əvvəllər hesab olunurdu ki, Ayın formalaşmasından sonra Yerin suyu asteroidlərlə və meteoritlərlə baş verən çoxsaylı toqquşmalar nəticəsində yaranıb. Lakin bu doğru olsaydı, Yerin və Ayın oksigen izotoplarının tərkibi fərqli olmalı idi, çünki bu materiallar müxtəlif mənşəli olardı.

Tədqiqatın baş müəllifi Meyke Fişer bildirib:

"Bizim məlumatlar göstərir ki, bu fərziyyə doğru deyil və bir çox meteorit növləri Yerdəki suyun mümkün mənbəyi kimi istisna edilə bilər".

Alimlərin gəldiyi nəticəyə görə, Yerdəki suyun ən ehtimal olunan mənbəyi enstatit xondritləri adlanan meteoritlərdir. Bu meteoritlər Yer ilə izotop baxımından çox oxşardır və planetdə suyun miqdarını izah edəcək qədər su ehtiva edir.

Bu araşdırma Ayın formalaşması ilə bağlı nəzəriyyələri daha da dəqiqləşdirərək, onun əsasən Yer mantiyasından ibarət olduğunu göstərir. Bununla yanaşı, Yerdəki suyun mənşəyi barədə mövcud fikirlər yenidən nəzərdən keçirilir. Enstatit xondritlərinin suyun əsas mənbəyi olması ehtimalı alimlərə Yerin və Ayın yaranma tarixinə dair yeni baxışlar təqdim edir. Bu tədqiqat Yerin, Ayın və Günəş Sistemi cisimlərinin təkamülünü anlamaq üçün mühüm bir addım hesab olunur.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:184
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 17 Yanvar 2025 23:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri