Alimlər çörəyi hidrogenə çevirməyin yolunu kəşf edirlər...

...Yeni tədqiqatlar göstərir ki, çörək qırıntıları kimyəvi istehsalda istifadə edilən ən çox yayılmış kimyəvi reaksiyalardan birində hidrogen mənbəyi kimi qalıq yanacaqları əvəz edə bilər.

SİA-nın məlumatına görə, Focus xəbər verir ki, yeni proses təbii bakterial fermentasiyanı metal katalizi ilə birləşdirərək adi qida tullantılarından bir sıra qiymətli kimyəvi məhsullar istehsal edir.

Hidrogenləşmə, üzvi maddəyə hidrogen molekulunun əlavə edildiyi kimyəvi reaksiyadır.

Reaksiya zamanı hidrogen molekulu molekulda ikiqat və ya üçqat rabitəyə birləşir. Bu, qida istehsalında, plastik istehsalında və əczaçılıq sintezində əsas reaksiyadır.

Lakin, bu reaksiyada istifadə olunan hidrogenin əksəriyyəti buxar islahatı adlanan çirkli və enerji tələb edən bir proses vasitəsilə qalıq yanacaqlardan əldə edilir.

Bu proses istehsal olunan hər kiloqram hidrogen üçün 15-20 kiloqram karbon qazı buraxır.

Buna görə də hidrogenləşmə kimya sənayesi üçün böyük bir problem yaradır və alimlər daha ekoloji cəhətdən təmiz alternativlər axtarırlar.

Edinburq Universitetinin tədqiqatçıları biologiyanın kimyəvi problemi həll etmək üçün istifadə edilə biləcəyini araşdırmaq qərarına gəldilər.

Bir çox bakteriya oksigensiz nəfəs almağa məcbur olduqda təbii olaraq hidrogen istehsal edir və hidrogeni ətraf mühitə buraxır.

Əgər bu, uyğun kimyəvi sistemlə birləşdirilə bilsəydi, nəzəri olaraq hidrogenləşmə reaksiyasında biohidrogendən istifadə etmək və bununla da qalıq yanacaqlara ehtiyacı aradan qaldırmaq mümkün olardı.

Alimlər E. coli bakteriyalarını qlükoza tərkibli bir mühitdə becərdilər, katalizator kimi palladium əlavə etdilər və sonra oksigeni çıxardılar.

Oksigensiz mühitdəki reaksiya 24 saat ərzində 37 dərəcə Selsi temperaturda inkubasiya edildi və sonrakı təhlillər ən səmərəli bakteriya ştammının gözlənilən hidrogenləşmə məhsulunu 94 faiz məhsuldarlıqla istehsal etdiyini göstərdi.

Metal katalizator bakteriya hüceyrə membranına bağlanır. Alimlərin sözlərinə görə, hüceyrə hidrogen istehsal edəcək və sonra hidrogen metal katalizatorla qarşılaşdıqdan sonra reaksiyanın ikinci hissəsi tətiklənir və hidrogenləşmə məhsulu yaranır.

Bio uyğun sistem yaratdıqdan sonra alimlər bahalı qlükozanı daha ucuz və daha ekoloji cəhətdən təmiz alternativlə əvəz etmək qərarına gəldilər.

Məhz burada çörək qırıntıları köməyə gəldi. Tədqiqatın müəllifləri çörək qırıntılarındakı mürəkkəb karbohidrat molekullarını sadə qlükoza vahidlərinə parçalamaq üçün mikrob fermentlərindən istifadə ediblər.

Çörək tullantılarından əldə edilən bu yanacaq daha sonra birbaşa E. coli kulturalarına verilib və çörək qırıntılarını effektiv şəkildə hidrogenə çevirib.

Alimlər biogenerasiya olunmuş hidrogendən istifadənin karbon qazı tullantılarının qalıq yanacaqlarla müqayisədə üç dəfə azalmasına səbəb olduğunu söyləyirlər.

Onlar ümid edirlər ki, bu metod sənaye kimyəvi sintezində tətbiq oluna bilər.

Əli Babayev