Icma.az
close
up
RU
Alimlər: İqlim dəyişikliyi səbəbindən əsrin sonunadək bir çox bitki növü yox ola bilər

Alimlər: İqlim dəyişikliyi səbəbindən əsrin sonunadək bir çox bitki növü yox ola bilər

Azertag portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Bakı, 26 may, AZƏRTAC

Alimlərin fikrincə, iqlim dəyişikliyi növlərin itirilməsinin getdikcə daha vacib bir səbəbinə çevrilir və bu fonda bəzi bitkilər əsrin sonuna qədər yox ola bilər. Bu amil bitkilərin yaşaması üçün lazım olan uyğun mühitləri yenidən formalaşdırır və çox vaxt əlverişsiz edir.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyin istinadla xəbər verir ki, tədqiqatçılar su və qida daşıyan toxumalara malik bitkilərə aid olan yarpaqlı növlərinin gələcək diapazonlarını modelləşdiriblər. Onlar 67 mindən çox növü təhlil ediblər ki, bu da dünyanın məlum yaşıl bitkilərinin təxminən 18 faizini təşkil edir. Onlar 7 faizdən 16 faizə qədər bitkilərin öz arealının 90 faizindən çoxunu itirə biləcəyini qeyd ediblər. Bu, onların yox olması riskini artırır. Nümunələrə nadir endemik Kaliforniya ağacı olan Katalina dəmir ağacı, 400 milyon ildən çox yaşı olan bitki nəslindən olan tikanlı mamır və Avstraliyanın ən tanınan bitki qruplarından biri olan evkalipt növlərinin təxminən üçdəbiri daxildir.

Tədqiqatçılar bu qənaətlərə bitki yerləri ilə bağlı milyonlarla qeydi, eləcə də 2081-2100-cü illər üçün istixana qazı emissiyaları ssenarilərini araşdırdıqdan sonra gəliblər.

Bir bitkinin yaşayış mühiti sadəcə xəritədəki yer deyil, həm də ehtiyac duyduğu bütün şərtlər - temperatur, yağıntı, torpaq və ondan istifadə, kölgə kimi landşaft xüsusiyyətləridir.

“Bunu təsəvvür etməyin bir yolu bitkilərin hərəkətli bir “iqlim örtüyünə” tabe olmağa çalışmasıdır. Temperatur isindikcə, bir çox növ kifayət qədər sərin qalmaq üçün şimala və ya yoxuşa doğru hərəkət edə bilər. Lakin temperatur məsələnin yalnız bir hissəsidir”, - deyə Yel Universitetinin tədqiqatçısı Junna Van və Kaliforniya Universitetinin ətraf mühit elmləri və siyasəti professoru Şiaoli Don bildiriblər.

Onların “Science” jurnalında dərc olunmuş tədqiqatı göstərir ki, bir çox yerdə iqlim dəyişikliyi bu kombinasiyaları azaldır. Bitkilər üçün hərəkət və ya yayılma nəsillər boyu, külək, su, heyvanlar və ya cazibə qüvvəsi ilə daşınan toxumlar və ya sporlar vasitəsilə baş verir. Lakin tədqiqatçılar real hərəkəti bitkilərin istənilən yeni uyğun yaşayış mühitinə çata biləcəyi ssenarisi ilə müqayisə etdikdə, məhv olma nisbətləri çox oxşar olub.

Alimlərin fikrincə, əgər yayılmanın məhdudlaşdırılması əsas amil idisə, onda növlərin yeni ərazilərə köçməsinə fiziki olaraq kömək edən köməkçi miqrasiya kimi strategiyalar problemin böyük hissəsini həll edə bilər. Lakin iqlim dəyişikliyi uyğun yaşayış mühitinin miqdarını azaldırsa, onda sadəcə növlərin köçməsinə kömək etmək kifayət etməyəcək.

Proqnozlaşdırılan təsirlər bölgəyə görə dəyişir. Arktikada soyuq iqlimə uyğunlaşmış bitkilər qlobal istiləşmə fonunda yaşayış mühitini itirə bilər. ABŞ-nin qərb hissələri və Aralıq dənizi iqlim bölgələri də daxil olmaqla quru bölgələr daha güclü quraqlıq, aşağı torpaq nəmliyi və tez-tez baş verən meşə yanğınları riski ilə üzləşir. Avstraliyanın cənub və şərq sahillərində sahil xətləri qütb istiqamətli sürüşmələri məhdudlaşdıra bilər.

Alimlər vurğulayırlar ki, bitki növlərinin yox olması prosesinin ləngidilməsi iqlim böhranı ilə mübarizədən daha çox asılıdır.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:123
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 26 May 2026 11:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see384

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see376

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see372

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see368

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see366

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see346

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see346

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see330

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see327

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see326

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see311

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see309

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see302

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see293

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see278

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see272

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see263

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see223

Sabunçu rayonunda YAP ın yaradılmasının 34 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirilib

20 Noyabr 2026 21:11see223

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri