Voyniçin sirli əlyazması orta əsrin şifrəsi ola bilər Alimlər heyrətdədir

Uzun müddət dünyanın ən sirli kitabı hesab edilən və XV əsrin əvvəllərinə aid olan Voyniç əlyazması, naməlum şrift və bitkilərin, astroloji diaqramların, qalaların və insan fiqurlarının qəribə təsvirləri ilə doludur.

Uzunmüddətli araşdırmalara baxmayaraq, alimlərdən heç biri onun kim tərəfindən yazıldığını, nədən bəhs etdiyini və mətninin ümumiyyətlə hər hansı bir məna kəsb edib-etmədiyini inandırıcı şəkildə izah edə bilməyib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Archaeologymag” yazır.

Son tədqiqat da sirrin tam açılması iddiasında deyil, lakin əlyazmanın orta əsr texnologiyalarının imkanları daxilində olan bir şriftlə yaradıla biləcəyini göstərir. İş elmi jurnalist Maykl Qreşko tərəfindən aparılıb.

Nəticədə, adını orta əsr İtaliya kart oyunundan alan "Naybbe şifrəsi" (Naibbe cipher) adlı metod təklif edilib. Bu şifrə əlyazmanı oxumaq əvəzinə, əks istiqamətdə işləyir: o, adi latın və ya italyan mətnini götürür və onu Voyniç mətninə çox bənzəyən qlif (işarə) ardıcıllığına çevirir. Buna kəsilməz mətni qısa hərf qruplarına bölmək və sonra onları strukturlaşdırılmış cədvəllər vasitəsilə əvəz etməklə nail olunur. Prosesə XV əsr Avropasında geniş yayılan zər və oyun kartları kimi alətlərin köməyi ilə təsadüfilik elementləri də daxil edilir.

Yeni tədqiqat sirli Voyniç əlyazmasının orta əsr şifri ola biləcəyini ehtimal edir. Müxtəlif mətn nümunələrinə tətbiq edilən Naybbe şifrəsi Voyniç əlyazmasının bir çox əsas xüsusiyyətlərinə cavab verən nəticələr hasil edir: simvolların tezliyi, "sözlərin" tipik uzunluğu və alimləri uzun müddətdir çaş-baş qoyan müəyyən mövqe qanunauyğunluqları bura daxildir.

Üstəlik, heç bir qlif mətnin heç bir hərfinə ardıcıl olaraq uyğun gəlməsə də, metod orijinal linqvistik strukturun fraqmentlərini qısa hərf ardıcıllığı şəklində qoruyub saxlayır.

Nəticələr göstərir ki, uzun müddətdir müzakirə edilən "şifrə hipotezi" hələ də aktualdır. Tədqiqat eyni zamanda belə bir şifrin necə görünə biləcəyi barədə təsəvvürləri məhdudlaşdırır: əlyazmanın əsasında duran hər hansı real sistem çox mürəkkəb olub və adi əvəzetmə şifrlərinə qətiyyən bənzəməyib.

Tədqiqat həmçinin rəqib interpretasiyalara da yol açır və iddia edir ki, mətn süni yaradılmış bir sistemi, naməlum dili və ya hətta mürəkkəb bir saxtakarlığı əks etdirə bilər.

Alpər