Alimlər Neandertal pəhrizinin gizli tərkib hissəsini aşkar ediblər...

...Elm adamları uzun müddətdir ki, neandertalların ət yeməyə həvəsli olduğuna inanırdılar. Onların qalıqlarının kimyəvi analizi göstərib ki, onlar şir və hiyen kimi yüksək səviyyəli yırtıcılara oxşar miqdarda ət yeyirmişlər. Bununla belə, ümumiyyətlə, homininlər - neandertallar, bizim növümüz və digər nəsli kəsilmiş yaxın qohumlar - xüsusi ətyeyən heyvanlar deyil. Əksinə, onlar kifayət qədər hərtərəfli idilər, buna görə də çoxlu miqdarda bitki qidası istehlak edirdilər, SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə “The Independent” yazır.

...İnsanlar demək olar ki, tamamilə ət pəhrizi ilə yaşaya bilər. Ancaq bir insan uzun müddət kifayət qədər digər qida almadan hiperkarnivor kimi yeyirsə, bu, zülal zəhərlənməsinə, tarixdə “dovşan aclığı” kimi tanınan zəiflədici və hətta ölümcül vəziyyətə səbəb ola bilər.

Beləliklə, neandertal sümüklərindəki kimyəvi imzaları nə izah edir ki, bu, guya sağlam ət istehlakını göstərir?

Azot kimi elementlərdən istifadə edərək ən qədim əcdadlarımızın pəhrizini tədqiq edən antropoloq Melanie Beasley deyir ki, onun yeni araşdırması Neandertal pəhrizinin bütün bunları izah edə biləcək gizli tərkib hissəsinə işarə edir: milçək sürfələri.

Onlar milçək sürfələrinin Neandertal pəhrizində zənginləşdirilmiş azot-15-in alternativ mənbəyi ola biləcəyindən şübhələnirdilər.

...Milçək sürfələri zəngin qida mənbəyidir. Onlar bir heyvanı öldürdükdən sonra demək olar ki, qaçılmaz olaraq görünür, asanlıqla böyük miqdarda toplanır və qidalanma faydaları təmin edir.

Bu fərziyyəni araşdırmaq üçün elm adamları əvvəlcə fərqli bir məqsəd üçün toplanmış məlumat dəstindən istifadə etdilər - azot izotoplarının ölüm vaxtını təyin etməyə necə kömək edə biləcəyini araşdıran məhkəmə antropologiya layihəsinin bir hissəsi kimi...

Beasley, ölümdən sonra parçalanma zamanı azot dəyərlərinin necə dəyişdiyini öyrənmək üçün Tennessi Knoxville Universitetinin Məhkəmə Antropologiya Mərkəzindən əzələ toxuması və əlaqəli sürfələrin müasir nümunələrini topladı. Bu məlumatlar məhkəmə praktikasında faydalı olsa da, fərqli bir fərziyyəni yoxlamaq üçün yeni bir araşdırmada onlardan istifadə etdilər.

Nəhayət, aşkar edildi ki, əzələ toxumasında azotun izotopik dəyərləri parçalandıqca orta dərəcədə artıb, -0,6-dan 7,7 ppm-ə qədər.

Bununla belə, çürüyən toxuma ilə qidalanan sürfələrdə bu artım daha dramatikdir: 5,4-dən 43,2 ppm-ə qədər.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, pleystosen ot yeyən heyvanlarda δ¹⁵N dəyərləri 0,9 ilə 11,2 ppm arasında dəyişir. Sürfələrdə bu, demək olar ki, dörd dəfə yüksəkdir. Onların araşdırması göstərir ki, gec Pleistosen homininlərində tapılan yüksək δ¹⁵N dəyərləri qurudulmuş, dondurulmuş və ya basdırılmış heyvan qidalarında tapılan N-15 ilə zənginləşdirilmiş sürfələrin il boyu istehlakı ilə izah edilə bilər.

Nazlı Almuradova