Alimlər Yerin fırlanma qütbünün dəyişməsi barədə xəbərdarlıq ediblər

Buzlaqların əriməsi nəticəsində Yerin fırlanma qütbü 200 il ərzində - 1900-cü ildən 2100-cü ilə qədər 27 metr dəyişə bilər. Bu qənaətə Sürixdəki Geodeziya və Fotoqrammetriya İnstitutunun alimləri peyk məlumatlarını təhlil etdikdən sonra gəliblər.
Onlar xəbərdarlıq edirlər ki, Qrenlandiya və Antarktidanın buz təbəqələrinin əriməsi artıq planetin fırlanmasını dəyişir.
Fırlanma qütbü Yerin fırlanma oxunun onun səthini kəsdiyi nöqtədir. Planetdə kütlənin paylanmasının dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq bu nöqtə tədricən dəyişir. Buzlaqların geniş miqyaslı əriməsi qlobal təsir göstərir - NASA-nın məlumatına görə, Antarktida hər il təxminən 150 milyard ton buz itirir, Qrenlandiya - təxminən 270 milyard ton.
"Əgər istixana qazı emissiyaları azalmasa, fırlanma dirəyi 1900-cü ildəki vəziyyətinə nisbətən 2100-cü ilə qədər 27 metr dəyişə bilər,"-tədqiqatda deyilir.
Emissiyaların azalması ilə daha optimist bir ssenaridə belə, gözlənilən yerdəyişmə əsrin sonuna qədər 12 metr olacaq.
Ayırmaq vacibdir:
Fırlanma qütbü -Yerin kütlə balansı ilə əlaqəli dəyişən bir nöqtədir.
Coğrafi qütb- naviqasiya üçün sabit istinad nöqtəsidir.
Maqnit qütbü -ən güclü maqnit sahəsinin yeridir, o da yerini dəyişir.
Maraqlıdır ki, şimal maqnit qütbü 1830-cu illərdən bəri artıq 2250 km-dən çox - Kanadadan Sibirə qədər irəliləyib. Bu, planetin xarici nüvəsində maqnit sahəsi yaradan maye metalların hərəkəti ilə bağlıdır.
Əvvəllər nəzəri görünən dəyişikliklər indi real vaxtda baş verir - və təkcə naviqasiyaya deyil, həm də planetin dinamikasına təsir göstərir.

Almaz Həsənli