Icma.az
close
up
RU
Alimləri təəccübləndirən kəşf: İnsanın qlobal iqlimə ilk müdaxiləsi nə vaxt olub?

Alimləri təəccübləndirən kəşf: İnsanın qlobal iqlimə ilk müdaxiləsi nə vaxt olub?

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

ABŞ və Böyük Britaniyadan olan beynəlxalq iqlimşünaslar qrupu insanların Yer atmosferinin yuxarı təbəqəsi olan stratosferaya təsirinin gözləniləndən xeyli əvvəl başladığını müəyyən edib. Yeni tədqiqata görə, antropogen təsirin ilk əlamətləri 1885-ci ildə - müasir iqlim müşahidə alətlərindən çox əvvəl meydana çıxıb. 

Qayanrinfo xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" (PNAS) jurnalında dərc olunub.

Alimlər tarixi məlumatları, iqlim modellərini və müasir nəzəriyyələri birləşdirən kompleks yanaşmadan istifadə ediblər. Onlar müəyyən ediblər ki, stratosferanın soyuması – insan təsirinin əsas göstəricisi – sənaye inqilabının başlanmasından cəmi 25 il sonra artıq müşahidə olunmağa başlayıb. Bu dövrdə avtomobillərin geniş yayılmasından əvvəl əsas çirkləndirici mənbələr kimi kömür və odunla isitmə və istehsal prosesi ön planda olub.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, stratosfer iqlimşünaslar üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki onun temperatur dəyişiklikləri troposferlə müqayisədə təbii dəyişkənliyə daha az məruz qalır. Bu xüsusiyyət stratosferanı uzunmüddətli iqlim tendensiyalarını daha dəqiq əks etdirən "iqlim termometri”nə çevirir.

Əldə edilən nəticələr insan fəaliyyətinin atmosferə təsirinin başlama vaxtını yenidən dəyərləndirməyə əsas verir və iqlim dəyişikliyinin son onilliklərə yox, əsrlərlə davam edən bir proses olduğunu sübut edir.

Kəşf eyni zamanda stratosfer məlumatlarının iqlim monitorinqi üçün etibarlılığını təsdiqləyir və sənayeləşmədən əvvəlki emissiyaların belə uzunmüddətli təsirə malik olduğunu göstərir.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 19 İyun 2025 01:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri