Icma.az
close
up
RU
Alimləri təəccübləndirən kəşf: İnsanın qlobal iqlimə ilk müdaxiləsi nə vaxt olub?

Alimləri təəccübləndirən kəşf: İnsanın qlobal iqlimə ilk müdaxiləsi nə vaxt olub?

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

ABŞ və Böyük Britaniyadan olan beynəlxalq iqlimşünaslar qrupu insanların Yer atmosferinin yuxarı təbəqəsi olan stratosferaya təsirinin gözləniləndən xeyli əvvəl başladığını müəyyən edib. Yeni tədqiqata görə, antropogen təsirin ilk əlamətləri 1885-ci ildə - müasir iqlim müşahidə alətlərindən çox əvvəl meydana çıxıb. 

Qayanrinfo xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" (PNAS) jurnalında dərc olunub.

Alimlər tarixi məlumatları, iqlim modellərini və müasir nəzəriyyələri birləşdirən kompleks yanaşmadan istifadə ediblər. Onlar müəyyən ediblər ki, stratosferanın soyuması – insan təsirinin əsas göstəricisi – sənaye inqilabının başlanmasından cəmi 25 il sonra artıq müşahidə olunmağa başlayıb. Bu dövrdə avtomobillərin geniş yayılmasından əvvəl əsas çirkləndirici mənbələr kimi kömür və odunla isitmə və istehsal prosesi ön planda olub.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, stratosfer iqlimşünaslar üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki onun temperatur dəyişiklikləri troposferlə müqayisədə təbii dəyişkənliyə daha az məruz qalır. Bu xüsusiyyət stratosferanı uzunmüddətli iqlim tendensiyalarını daha dəqiq əks etdirən "iqlim termometri”nə çevirir.

Əldə edilən nəticələr insan fəaliyyətinin atmosferə təsirinin başlama vaxtını yenidən dəyərləndirməyə əsas verir və iqlim dəyişikliyinin son onilliklərə yox, əsrlərlə davam edən bir proses olduğunu sübut edir.

Kəşf eyni zamanda stratosfer məlumatlarının iqlim monitorinqi üçün etibarlılığını təsdiqləyir və sənayeləşmədən əvvəlki emissiyaların belə uzunmüddətli təsirə malik olduğunu göstərir.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:164
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 19 İyun 2025 01:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see359

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see337

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see276

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see266

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see266

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see265

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see258

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see253

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see248

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see244

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see236

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see235

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see234

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see231

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see223

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see222

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see221

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see199

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri