Ankaranın vasitəçiliyi yenidən gündəmdə: Türkiyənin şansı ABŞ dan daha çoxdur

İsmail Cingöz: Beynəlxalq ictimaiyyət Türkiyənin tərəfsiz mövqeyinə yaxşı bələddir

Türkiyə Rusiya-Ukrayna müharibəsindəki bir çox məsələdə ABŞ və NATO ilə eyni mövqedə deyil

Ukrayna-Rusiya müharibəsinin gedişində Vaşinqtonun son addımlarının Kiyevdə etimad böhranı yaratdığı bir dövrdə, Vitkofun Türkiyəyə səfəri regionda diplomatik dinamikanın yenidən hərəkətə gələcəyinə işarə edir. Münaqişənin ilk günlərindən bəri tərəfsiz mövqeyini qoruyan, Taxıl Dəhlizi Sazişində göstərdiyi effektiv vasitəçiliklə seçilən Türkiyə həm Moskva, həm də Kiyev üçün etibarlı tərəfdaş kimi qəbul olunur. Bu səbəbdən yaxın günlərdə Ankara üzərindən yeni sülh təşəbbüslərinin gündəmə gəlməsi, Türkiyənin vasitəçi kimi yenidən ön plana çıxması ehtimalı getdikcə daha çox güclənir.

Beynəlxalq siyasət üzrə türk ekspert İsmail Cingöz Sherg.az-a açıqlamasında Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkofun Türkiyəyə səfərə gələcək Zelenski ilə görüşlər keçirəcəyi barədə məlumatın bir anda diqqətləri yenidən Türkiyədə vasitəçilik görüşünün təşkil olunub-olunmayacağına yönəltdiyini söyləyib:

"Donald Tramp daha əvvəl Ukrayna və Rusiyanı atəşkəsə məcbur etmək və onları davamlı sülhə yönləndirmək üçün dəfələrlə təşəbbüslər göstərib. Eyni zamanda, ABŞ Prezidentinin Ukraynanın yeraltı və yerüstü sərvətlərinə, qiymətli torpaq elementlərinə çıxış əldə etməklə bağlı fəaliyyətlərini görən Vladimir Putin, Ukraynanın ərazilərinin təxminən 20 faizini işğal etdiyi zonalara işarə edərək bildirib ki: “Ukraynanın yeraltı sərvətlərinin və qiymətli torpaq elementlərinin 80 faizi mənim nəzarətim altında olan ərazilərdədir. Mənim işğal etdiyim torpaqların Rusiyada qalmasının qəbul edilməsi şərti ilə bu elementlərdən və mədənlərdən Amerikanın istifadə etməsinə icazə verəcəyəm”. Bu səbəbdən Putinin işğalın legitimləşdirilməsi məqsədilə Donald Trampı razı salmağa çalışdığı da unudulmamalıdır. Putinin bu addımından sonra Trampın Zelenskini ərazi itkilərini qəbul etməyə razı salmağa çalışdığı müşahidə edildi. Buna görə də ABŞ-nin Ukrayna-Rusiya müharibəsində Moskvanın mövqeyinə uyğun addımlar atması Kiyevin Vaşinqtona olan etibarını ciddi şəkildə sarsıtdı. Trampın Zelenskini hərbi dəstək, logistika yardımı və beynəlxalq arenada siyasi dəstəyi dayandırmaqla hədələməsi, onu Rusiya işğalındakı ərazilərdən imtinaya məcbur etməyə çalışması Ukraynanın ABŞ-ni etibarlılığı zədələnmiş ölkə kimi qəbul etməsinə səbəb oldu". 

Politoloq Donald Trampın da etibarlılığı şübhə altına alınmış lider vəziyyətinə düşdüyünü qeyd edib: 

"Buna görə də Türkiyənin tərəfsizliyi və etibarlılığı yenidən gündəmə gəldi. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başladığı ilk həftədə Türkiyə Ukrayna və Rusiya xarici işlər nazirlərini Antalyada bir araya gətirdi. Həmçinin atəşkəs və sülh istiqamətində ilk təşəbbüsdən etibarən öz tərəfsiz mövqeyini qoruyan yeganə ölkə oldu. Türkiyə Taxıl Dəhlizi Sazişləri başda olmaqla Rusiya-Ukrayna müharibəsindəki bir çox məsələdə ABŞ və NATO ilə eyni mövqedə deyil. Yəni Ankara hər iki ölkə ilə yaxşı qonşuluq münasibətləri əsasında dialoqun davam etdirilməsi xəttini seçib. Buna görə də Türkiyə öz etibarlılığını dəfələrlə sübut edib. Bu faktlar nəzərə alınaraq yaxın günlərdə Rusiya-Ukrayna müharibəsinin bitirilməsi prosesində Türkiyənin vasitəçilik rolunun yenidən gündəmə gəlməsi, bunun həm Putin, həm də Zelenskinin qəbul etməsi yüksək ehtimal kimi qiymətləndirilir. Burada Türkiyənin şansı ABŞ-dan daha çoxdur. Çünki beynəlxalq ictimaiyyət Türkiyənin tərəfsiz mövqeyinə yaxşı bələddir".