Icma.az
close
up
RU
Araşdırma: Avropada su hövzələrinin yalnız üçdə biri ekoloji normalara cavab verir

Araşdırma: Avropada su hövzələrinin yalnız üçdə biri ekoloji normalara cavab verir

Azertag portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Bakı, 28 yanvar, AZƏRTAC

Avropa Ətraf Mühit Agentliyinin (European Environment Agency – EEA) yeni hesabatı göstərir ki, qitənin su ehtiyatları insan fəaliyyəti və iqlim dəyişikliklərinin təsiri altında ciddi təzyiqə məruz qalmaqda davam edir, çayların, göllərin və yeraltı suların dayanıqlı vəziyyətinin təmin olunması üzrə hədəflərə isə hələ də nail olunmayıb.

AZƏRTAC “EEA”nın saytına istinadla xəbər verir ki, “Europe’s State of Water 2024” hesabatının məlumatına əsasən, 2021-ci ildə Avropada səth sularının təxminən 37 faizi “yaxşı” və ya “yüksək” ekoloji statusa malik olub, yalnız 29 faizi isə “yaxşı kimyəvi statusa” uyğun sayılıb. Yeraltı sular üzrə vəziyyət nisbətən daha yaxşıdır, lakin nitratlar və pestisidlər səbəbindən əhəmiyyətli risklər qalmaqdadır.

Suların ekoloji və kimyəvi statusu Avropa İttifaqının Su Çərçivə Direktivinin tələblərinə uyğun qiymətləndirilir. Direktiv bütün su obyektlərinin “yaxşı vəziyyətə” gətirilməsini 2015-ci ilə qədər hədəf qoymuşdu, lakin kifayət qədər irəliləyiş əldə olunmadığı üçün müddət 2027-ci ilə qədər uzadılıb.

“EEA” analitikləri suyun keyfiyyətini sistemli şəkildə pisləşdirən bir neçə əsas problem mənbəyini müəyyən ediblər:

– Kənd təsərrüfatı əsas təzyiq mənbəyi olaraq qalır. Buraya suyun intensiv istifadəsi, eləcə də qida maddələrinin (gübrələrin) və pestisidlərin su sistemlərinə əlavə olunması daxildir. Bu, eutrofikasiyaya, kimyəvi çirkləndiricilərin yayılmasına və ekosistemlərin keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olur;

– Kimyəvi çirklənmə yüksək səviyyədə qalır. Civə, davamlı üzvi çirkləndiricilər və pestisidlər kimi maddələr emissiyaların məhdudlaşdırılması tədbirlərinə baxmayaraq, çayların və göllərin vəziyyətinə təsir göstərməkdə davam edir;

– Hidromorfoloji dəyişikliklər (dərinləşdirmə işləri, bəndlər və çay məcralarının dəyişdirilməsi) təbii prosesləri pozur, ekosistemlərin özünü təmizləmə və bərpa qabiliyyətini zəiflədir;

– Bu proseslər su orqanizmlərinin sabit icmaları (сообщества) saxlamaq imkanını azaldır və çayların, göllərin təbii funksiyalarını pisləşdirir;

– İqlim dəyişiklikləri Avropanın su ehtiyatlarına təzyiqi gücləndirir, belə ki, daha tez-tez baş verən quraqlıqlar, ekstremal yağıntılar və daşqınlar çayların və su anbarlarının deqradasiyasını sürətləndirir və su stresini artırır. Təhlilə görə, Avropa ərazisinin təxminən 30 faizi və əhalisinin təxminən 30 faizi hər il su qıtlığı ilə üzləşir;

– İqlim dəyişiklikləri həmçinin sularda çirkləndiricilərin konsentrasiyasını artıra və insan sağlamlığı üçün riskləri gücləndirə bilər. Belə ki, temperaturun yüksəlməsi patogenlərin çoxalmasını sürətləndirir, çirkləndiricilərin aktivliyi artır;

– Su obyektlərinin pis vəziyyəti insanların sağlamlığı və biomüxtəliflik üçün risklərlə birbaşa əlaqəlidir. Səth sularında qida zəncirlərində toplanmaq qabiliyyətinə malik kimyəvi maddələr və içməli su üçün təhlükə yaradan komponentlər aşkar olunur. Bundan əlavə, çirklənmə su yolu ilə ötürülən xəstəliklərin yayılma ehtimalını artırır.

EEA-nın hesabatı göstərir ki, uzun illər aparılan tənzimləmə və siyasət tədbirlərinə baxmayaraq, suların keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasında irəliləyiş məhdud səviyyədədir. Mövcud tədbirlər bəzi regionlarda vəziyyətin daha da pisləşməsinin qarşısını alsa da, su obyektlərinin statusunda genişmiqyaslı yaxşılaşma əldə edilməyib.

Avropa İttifaqının direktivində nəzərdə tutulan məqsədlərə yaxınlaşmaq və iqlim dəyişiklikləri şəraitində su sistemlərinin dayanıqlığını artırmaq üçün ekspertlər aşağıdakı tədbirləri təklif edirlər: kənd təsərrüfatı emissiyalarına və su istifadəsinə nəzarətin gücləndirilməsi; çayların hidromorfoloji şəraitinin və sahil ekosistemlərinin bərpası üzrə tədbirlərin genişləndirilməsi; iqlim və su siyasətinin inteqrasiyası; monitorinq və suyun təmizlənməsi sahəsində innovativ yanaşmaların, o cümlədən rəqəmsal qiymətləndirmə metodlarının daha fəal tətbiqi.

Su ehtiyatları dayanıqlı ekosistemin, iqtisadiyyatın və əhalinin sağlamlığının əsas elementidir. Hesabatın göstərdiyi kimi, Avropada səth sularının böyük hissəsi və yeraltı ehtiyatların əsas payı hələ də Avropa İttifaqı qanunvericiliyinin tələb etdiyi “yaxşı vəziyyət”dən uzaqdır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:239
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 28 Yanvar 2026 08:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see383

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see255

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see249

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see246

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see245

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see245

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see242

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see239

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see238

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see238

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see230

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see223

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see220

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see220

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see219

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see219

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see218

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see218

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see217

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri