Arxeoloji tapıntılar sübut etdi: Çində qədim insanlar axmaq olmayıb

Çindəki arxeoloji abidədə mürəkkəb daş alətlərin aşkarlanması alimləri insanın təkamülü haqqında mövcud anlayışları yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir.

Qaynarinfo-nnu "The Independent"ə istinadən məlumatına görə, Danjiangkou su anbarı ərazisində arxeoloqların qazıntıları göstərir ki, insanların əcdadları 160–72 min il əvvəl texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş daş alətlərdən istifadə ediblər. Bu dövrdə Çində eyni vaxtda bir neçə iri hominin növü mövcud idi – o cümlədən Homo longi, Homo juluensis, bəlkə də Homo sapiens.

Alınan məlumatlar elmdə geniş yayılmış fikirə ziddir: Uzun müddət Şərqi Asiyanın qədim insanları sadə və konservativ daş texnologiyalarından istifadə edirdi, Afrika və Qərbi Avropada yaşayanlardan fərqli olaraq.

"Onilliklər boyu hesab olunurdu ki, Afrika və Qərbi Avropadakı homininlər əhəmiyyətli texnoloji irəliləyiş göstərib, Şərqi Asiyada isə daş emalı primitiv ənənələrlə məhdudlaşıb”, deyə ekspedisiyanın rəhbəri Xişya Yan bildirib.

Əsas kəşflərdən biri saplı daş alət olub – bu, Şərqi Asiyada mürəkkəb (kompozit) alətlərin istifadə olunmasının ən qədim təsdiqlənmiş sübutudur. Belə alətlər daş hissəni taxta və ya digər baza ilə birləşdirirdi, bu isə mürəkkəb planlama, texniki bacarıq və alətin effektivliyini başa düşməyi tələb edirdi.

"Bu alətlərin mövcudluğu Sigou homininlərinin davranış çevikliyi və ixtiraçılıq səviyyəsinin yüksək olduğunu göstərir”, deyə araşdırmanın müəlliflərindən biri, Qambit və Paleontologiya İnstitutunun tədqiqatçısı Cian-Pin Yue izah edib.

Kəşf həmçinin göstərir ki, Çində qədim insanların növlərinin müxtəlifliyi təxminən 90 min il ərzində artıb. Bu növlərin bəzilərinin böyük beyin həcmi mürəkkəb davranış və texnologiyalar üçün bioloji zəmin yaradırdı.

Qriffit Universitetinin Avstraliya İnsan Təkamülü Tədqiqat Mərkəzinin direktoru Maykl Petraglia bildirib ki, Danjiangkou ərazisində tapılan materialların analizi göstərir ki, oradakı sakinlər müxtəlif və mürəkkəb daş alət istehsalı üsullarından istifadə ediblər. Bu alətlər geniş spektrli tapşırıqlar üçün tətbiq olunub.

"Bu texnoloji strategiyalar homininlərin dəyişkən təbii şəraitə uyğunlaşmasında əsas rol oynayırdı, bu dövrdə Şərqi Asiya üçün xarakterik idi”, deyə o, vurğulayıb.

Tədqiqat göstərir ki, Çində erkən insan populyasiyaları Afrika və Avropadakı həmyaşıdları ilə müqayisədə oxşar kognitiv və texniki qabiliyyətlərə malik idilər.

"Siqou və digər abidələrdən əldə olunan yeni məlumatlar göstərir ki, qədim Çində texnologiyalar hazırlanmış nüvələr, innovativ kəsilmiş alətlər və hətta iri kəsici alətləri əhatə edirdi. Bu, əvvəlki anlayışlardan daha zəngin və mürəkkəb texnoloji mənzərəni göstərir”, deyə Xişya Yan yekunlaşdırıb.

Aydın