Avropa Azərbaycanın dəyərini anlayıb

Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında ikitərəfli münasibətlər daha da möhkəmlənir. 

İyunun 2-3-də Bakıda Azərbaycan və Avropa İttifaqının nümayəndə heyətləri arasında yeni hərtərəfli saziş layihəsi və 2026-2030-cu illəri əhatə edən Tərəfdaşlıq Prioritetləri sənədi üzrə danışıqlar aparılıb. 

Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidmətinin məlumatında qeyd olunur ki, Azərbaycan nümayəndə heyətinə xarici işlər nazirinin müavini Yalçın Rəfiyev, Avropa İttifaqı tərəfinə isə Avropa Xarici Fəaliyyət Xidmətinin icraçı direktorunun müavini Audrone Perkauskiene rəhbərlik edib. 

Konstruktiv ruhda keçən müzakirələrin nəticəsində 2026-2030-cu illəri əhatə edən Avropa İttifaqı-Azərbaycan Tərəfdaşlıq Prioritetləri sənədinin layihəsi ilkin olaraq razılaşdırılıb. Yeni hərtərəfli saziş üzrə aparılan danışıqlar çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının aidiyyəti dövlət qurumlarının nümayəndələri Avropa İttifaqından olan həmkarları ilə birlikdə saziş layihəsinin müxtəlif bölmələri üzrə məhsuldar müzakirələr aparıb, bir sıra istiqamətlərdə irəliləyişlər əldə edilib və danışıqların növbəti mərhələləri ilə bağlı planlar müəyyən edilib. 

Görüşün yekununda tərəflər yeni ikitərəfli saziş layihəsi üzrə danışıqların onlayn və fiziki görüşlər formatında intensiv şəkildə davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Xatırladaq ki, 14 noyabr 2016-cı ildə Aİ Şurası Avropa Komissiyasına və Avropa İttifaqının Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsinə Azərbaycanla yeni saziş üzrə danışıqlar aparmaq üçün mandat verib. 

Sənəd 1996-cı il Tərəfdaşlıq və Əməkdaşlıq Sazişini əvəz etmək üçün nəzərdə tutulub. Yeni saziş üzrə danışıqlar 7 fevral 2017-ci ildə başlayıb. Azərbaycan və Aİ arasında strateji tərəfdaşlıq sazişi dörd komponentdən ibarətdir. 

Məsələ ilə bağlı politoloq Rəşad Bayramov “Cümhuriyət” qəzetinə şərhində qeyd edib ki, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında yeni hərtərəfli tərəfdaşlıq sazişi üzrə aparılan danışıqlar son illərdə tərəflər arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməkdə olduğunu göstərir: 

“Danışıqlar təkcə siyasi əməkdaşlığı deyil, iqtisadi inteqrasiyanı, enerji təhlükəsizliyini, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrini və regional sabitliyi əhatə edən geniş gündəliyi özündə birləşdirir. 

Bu baxımdan, Bakı və Brüssel arasında müzakirə olunan sənədlər gələcək əməkdaşlığın hüquqi və siyasi çərçivəsini müəyyənləşdirməyə xidmət edir. Hazırkı danışıqlarda əsas diqqət siyasi dialoqun institusional əsaslarının gücləndirilməsinə, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, investisiya mühitinin inkişafına, ticarət əlaqələrinin dərinləşdirilməsinə və enerji sahəsində strateji əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə yönəlib. 

Eyni zamanda, rəqəmsal transformasiya, yaşıl enerji, iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə, təhsil, innovasiya və nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı kimi məsələlər də tərəfdaşlıq prioritetləri sırasında mühüm yer tutur. Xüsusilə 2026–2030-cu illəri əhatə edəcək Tərəfdaşlıq Prioritetləri sənədinin məhz bu istiqamətlər üzrə konkret fəaliyyət mexanizmlərini müəyyənləşdirməsi gözlənilir". R. Bayramov əlavə edib ki, Avropa İttifaqı üçün Azərbaycanın əhəmiyyətini şərtləndirən əsas amillərdən biri enerji təhlükəsizliyi məsələsidir:

“Son illər Avropanın enerji siyasətində baş verən dəyişikliklər, xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra alternativ enerji mənbələrinə ehtiyacın artması Azərbaycanın rolunu daha da yüksəldib. Azərbaycan Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasətində mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir. 

Xəzər hövzəsinin enerji ehtiyatlarının Avropa bazarlarına çatdırılmasında Azərbaycanın oynadığı rol Brüsselin Bakı ilə münasibətlərə strateji prizmadan yanaşmasına səbəb olur. Bununla yanaşı, Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 

Ölkə Şərqlə Qərbi, Şimalla Cənubu birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşağı kimi çıxış edir. Xüsusilə "Orta Dəhliz" kimi tanınan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun inkişafı fonunda Azərbaycanın tranzit potensialı Avropa üçün daha cəlbedici xarakter alıb. 

Avropa İttifaqı Asiya ilə ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsində və təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Azərbaycanın rolunu strateji üstünlük kimi qiymətləndirir”. Ekspertin sözlərinə görə, diplomatik və siyasi baxımdan Azərbaycan regionun aparıcı dövlətlərindən biri hesab olunur: 

“Cənubi Qafqazda sabitlik, regional əməkdaşlıq və kommunikasiyaların açılması ilə bağlı proseslər Avropa İttifaqının diqqət mərkəzindədir. Bu səbəbdən Brüssel Bakı ilə əməkdaşlığı yalnız iqtisadi deyil, həm də təhlükəsizlik və regional siyasət aspektindən vacib hesab edir”. 

R. Bayramov bildirib ki, yaxın gələcəkdə Azərbaycan ilə Aİ arasında yeni strateji tərəfdaşlıq sazişinin imzalanması real görünür:

“Yeni hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq sazişinin imzalanmasına gəldikdə isə, bunun üçün kifayət qədər real zəmin mövcuddur. 

Son illər tərəflər arasında dialoq intensivləşib, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlıq əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Bununla belə, bəzi siyasi və hüquqi məsələlər üzrə yanaşma fərqləri hələ də qalmaqdadır. 

Lakin qarşılıqlı maraqların miqyası və geosiyasi reallıqlar göstərir ki, həm Bakı, həm də Brüssel münasibətlərin daha sabit və uzunmüddətli hüquqi çərçivədə inkişafında maraqlıdır”. 

Sonda R. Bayramov vurğulayıb ki, Azərbaycan-Aİ münasibətləri artıq klassik tərəfdaşlıq formatını aşaraq strateji xarakter almağa başlayıb:

“Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, iqtisadi əməkdaşlıq və regional sabitlik kimi amillər tərəfləri bir-birinə daha da yaxınlaşdırır. 

Məhz buna görə də yaxın illərdə yeni hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq sazişinin imzalanması həm mümkün, həm də tərəflərin uzunmüddətli maraqlarına uyğun görünür. Bu sənəd qəbul edilərsə, Azərbaycan-Aİ münasibətlərinin inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoya bilər”.

Yunis Abdullayev
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: Avropa İttifaqı Rəşad Bayramov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin