Avropa İttifaqı Moskvaya geoiqtisadi təzyiqi artırır

Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiyaya qarşı iqtisadi təzyiq siyasətini davam etdirir və sanksiya mexanizmini ardıcıl şəkildə genişləndirir. Son məlumata əsasən, Aİ 17-ci sanksiya paketini qəbul etməyə hazırlaşır. Bu paket Rusiyanın iqtisadi və siyasi kursuna təsir göstərmək məqsədi daşıyan daha geniş strategiyanın növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilir. Bildirilir ki, prezident Vladimir Putinin Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski ilə İstanbulda planlaşdırılmış görüşdə iştirak etməməsi, bu prosesin sürətləndirilməsində rol oynadı.

Aİ 2014-cü ildən – Krımın ilhaqından və xüsusilə də 2022-ci ilin fevralında Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlamasından sonra – Rusiyaya qarşı bir sıra sanksiya paketləri tətbiq etmişdir. Bu məhdudiyyətlər maliyyə, enerji, müdafiə və nəqliyyat sektoru ilə yanaşı, həm fiziki, həm də hüquqi şəxsləri əhatə edir.

Mayın 14-də Aİ ölkələrinin səfirləri Rusiyaya qarşı 17-ci sanksiya paketini ilkin olaraq təsdiq etmiş, xarici işlər nazirləri səviyyəsində yekun qərarın isə mayın 20-də verilməsi gözlənilir. Mövcud məlumatlara görə, bu paket əsasən Rusiya neftinə qarşı tətbiq olunan sanksiyalardan yayınmağa kömək edən onlarla şirkət və fiziki şəxsə, həmçinin “kölgə donanması” kimi tanınan təxminən 100 tankerə qarşı yönəldiləcək.

“Politico” nəşri bildirir ki, Rusiya prezidentinin İstanbul görüşlərində iştirak etməməsi səbəbilə Avropa liderləri Rusiyadan idxal olunan mallara əlavə cəza xarakterli tariflərin tətbiqini nəzərdən keçirirlər. Bu məsələnin Albaniyada keçirilən görüşdə müzakirəyə çıxarılacağı gözlənilir. ABŞ senatoru Lindsi Qremin Rusiyadan enerji daşıyıcılarının idxalına 500 faizlik rüsum tətbiqini nəzərdə tutan qanun layihəsi də bu təşəbbüslərə təsir edən amillərdən biri kimi qeyd olunur.

Xatırladaq ki, bundan əvvəl Aİ Rusiyanın Ukraynanın təklif etdiyi 30 günlük atəşkəsə razılaşmadığı təqdirdə əlavə sanksiyaların tətbiq olunacağını bəyan etmişdi. Lakin Moskva atəşkəs elan etmədi və prezident Vladimir Putin İstanbulda keçiriləcək danışıqlara qatılmaq əvəzinə, aşağı səviyyəli nümayəndə heyəti göndərdi.

17-ci paket hələ tam təsdiqlənmədən Aİ artıq növbəti – 18-ci sanksiya paketinin hazırlanmasına başladığını bildirdi. Finlandiyanın xarici işlər naziri Elina Valtonen və Almaniya kansleri Fridrix Merts bu məlumatı təsdiqlədilər. Qeyd etmək yerinə düşər ki, 2022-ci ildə qəbul olunmuş “­REPowerEU” proqramına əsasən, Aİ 2027-ci ilə qədər Rusiyadan enerji asılılığını tamamilə aradan qaldırmağı planlaşdırır. Son dörd ildə Rusiyanın Avropa qaz bazarındakı payı 40 faizdən 18,3 faizə qədər azalmışdır. Avropa Komissiyasının bu ilin sonunadək üzv dövlətlərə Rusiya qazından mərhələli imtina planlarını təqdim etməyi tapşırması da vurğulanır.

Bununla yanaşı, Rusiyadan verilən açıqlamalar və Qərb mediasında yayımlanan təhlillər göstərir ki, Moskva Aİ-nin yeni sanksiyalarına qarşı müqavimət nümayiş etdirməyə davam edir. Məsələn, CNN qeyd edir ki, prezident Putin İstanbul görüşündə iştirak etməməklə daxili prioritetləri və beynəlxalq diplomatik balansı özünəməxsus şəkildə qiymətləndirmiş və bu addımı hesablanmış siyasi risk kimi atmışdır.

Nəticə etibarilə, Aİ-nin sanksiya siyasəti Rusiyaya qarşı uzunmüddətli geoiqtisadi təzyiq strategiyası çərçivəsində davam etdirilir. Məhdudlaşdırıcı tədbirlər Rusiya iqtisadiyyatının strateji sahələrinə təsir etməklə yanaşı, Ukraynanın mövqeyini gücləndirmək məqsədi daşıyır. Lakin bu siyasətin uğuru onun icra mexanizmlərinin səmərəliliyindən, üzv dövlətlərin koordinasiyasından və beynəlxalq dəstəyin davamlılığından asılıdır.

Səbuhi MƏMMƏDOV 
XQ