Avropa seçim qarşısında: Tez hərəkət edin, yoxsa….

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen sentyabrın 10-da Avropa Parlamentinə illik hesabatını təqdim etməlidir. Bir çox üzvlər artıq Avropa İttifaqında (Aİ) vəziyyətin hər mənada pisləşdiyini iddia edərək, hadisəni komediya kimi qiymətləndirirlər. 

"Ölkə.az" "Report"a istinadla xəbər verir ki, bu fonda Aİ bir daha Avropa Mərkəzi Bankının keçmiş prezidenti, Köhnə Dünyanın ən böyük "iqtisadi ağıl"larından biri adlandırılan Mario Draqinin bir il əvvəl hazırladığı Avropanın rəqabət qabiliyyətinə dair hesabatını xatırladıb.

O vaxtlar müzakirə edildiyi və indi də haqqında danışıldığı kimi bu diaqnostika üzrə master-klass idi: çox az innovasiya, çox az qlobal şirkət, böyüməni maliyyələşdirməyən kapital bazarları və miqyas və çevikliyi öldürən tənzimləyici "cəngəllik". Bu, bir çox analitikdən eşidilə bilən bir mesaj idi, lakin Draqi hamısını bir sənəddə cəmləşdirdi və səlahiyyətlərini nəzərə alaraq, diqqətdən kənarda qalmayan bir xəbərdarlıq etdi.

Həyatın bütün sahələrini əhatə edən hesabatda verilən ümumi qiymətləndirməni qısaca qeyd etsək, Avropanın yeni şəraitdə sağ qalması üçün təcili və ciddi tədbirlərə ehtiyac var idi.

Draqi son bəyanatında qeyd edib ki, Avropa iqtisadiyyatını canlandırmaq üçün çox az iş görülüb - planın çox hissəsi kağız üzərində qalır.

İtaliyanın keçmiş baş naziri bildirib ki, Aİ-nin geosiyasət və beynəlxalq ticarətdəki çəkisi illüziyası ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evə gəlişi ilə darmadağın edilib. Onun sözlərinə görə, uzun illər Aİ 450 milyon istehlakçısı ilə iqtisadi ölçünün geosiyasətdə və beynəlxalq ticarət əlaqələrində mühüm göstərici olduğuna inanırdı.

"Bu il bu illüziyanın aradan qaldırıldığı il kimi yadda qalacaq", - Draqi deyib.

Buna görə də Aİ "Trampın çox qəddar oyanış çağırışına" cavab verməlidir - o bildirib və bloku qlobal çağırışlarla mübarizə üçün "pis hazırlanmış" adlandırıb. 

1 nömrəli ticarət tərəfdaşından tariflərin sarsıdıcı zərbəsindən əvvəl də hesabatın əsas postulatlarında öz əksini tapdığı kimi, qarşıdan gələn çağırışlar və onlara zəif hazırlığı gördü.

Aİ "rəqabətqabiliyyətlilik Kompası", "Təmiz sənaye sazişi" və s. kimi mühüm təşəbbüslər irəli sürüb, lakin bunlar təkliflərin yalnız 10 %-dən bir qədər çoxunu təşkil edir. Yeni yeddiillik büdcədə sənayeni canlandırmaq üçün 409 milyard avroluq fond təklif edilir, lakin bu vəsait kifayət deyil. Yenidən bölüşdürmə milli hökumətlərin şiddətli müqaviməti ilə qarşılaşır. Çünki bu, ümumi Avropa büdcəsinin çox əhəmiyyətli hissəsi olan kənd təsərrüfatı subsidiyalarının kəsilməsini nəzərdə tutur.

Milli hökumətlər də maliyyə məsələsində razılaşmırlar; "Əmanətlər və investisiyalar ittifaqı" layihəsi hələlik praktiki nəticə verməyib. Eyni zamanda, avroistiqrazlar şəklində birgə borclanmalar da müdafiə kreditləri ilə məhdudlaşaraq praktik tətbiqini tapmayıb. Siyahını davam etdirmək olar.

Nəticələr mücərrəd deyil: Avropanın iqtisadiyyatı inkişaf etməsə, o, dünyada təsirini və sosial sistemi dəstəkləmək qabiliyyətini itirəcək. Yaşlanan əhali məhsuldarlığı artırmadan adi həyat səviyyəsini saxlaya bilməyəcək. Güclü şirkətlər olmasa, Avropa xarici texnologiya və standartlardan asılı olaraq qalacaq. Zəif iqtisadiyyat həm də demokratiyanın zəifləməsinə gətirib çıxarır.

Draqi deyib: "Biz sağ qalmağımızdan, həqiqətən, narahat olmalıyıq". Bu, Avropa Komissiyasında, Avropa Parlamentində və milli hökumətlərdə eşidilibmi?