“Avropa Yaxın Şərqdə təsirini itirir”

“Beynəlxalq münasibətlər sistemində artan xaos fonunda Avropa özünü dərin strateji böhran içində tapıb. Onun sözlərinə görə, Avropa dünyası nə qədər çabalasa da, transatlantik münasibətlərin sarsılması və ABŞ-ın xüsusilə Donald Tramp dövründə Avropaya açıq-aşkar düşmən mövqeyi qitənin qlobal təsir imkanlarını ciddi şəkildə zəiflədib”.

Bunu siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq Şəbnəm Həsənova “xalqcebhesi.az”-a açıqlaması zamanı bildirib

Politoloq qeyd edib ki, Ukrayna müharibəsi Avropanın xarici siyasət gündəmini faktiki olaraq monopoliyaya alıb və bu, Yaxın Şərqə münasibətdə yanlış və təhrif olunmuş yanaşmaların formalaşmasına səbəb olub:
“Avropa Vaşinqtonun Ukrayna siyasətinə kor-koranə dəstək vermək naminə ABŞ-ın Yaxın Şərqdə, o cümlədən İranla bağlı addımlarına tənqidi yanaşmaq imkanını itirib. Nəticədə, Avropa nə prinsiplərini, nə də müstəqil mövqeyini qoruya bilib. ABŞ artıq Avropanı Yaxın Şərqdə əsas tərəfdaş kimi görmür və regional aktorlarla – Körfəz ölkələri və Türkiyə ilə – birbaşa əməkdaşlığa üstünlük verir.
Bu proses Tramp dövründə refleksiv xarakter alıb. Avropanın kənarda qalması onun regionda özünü əhəmiyyətsizləşdirməsinin nəticəsidir. Bu gün Qəzzada atəşkəs və ya Fələstin dövlətinə doğru real irəliləyiş Avropanın təşəbbüsləri ilə bağlı deyil.
Avropa liderləri İsrail üzərində təsir imkanlarından istifadə etmək əvəzinə Trampın planlarının arxasında gizlənirlər. Real vasitəçilik isə Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin də daxil olduğu Qətər xətti üzərindən aparılır. Avropanın regiondakı rolu faktiki olaraq üçüncü dərəcəli statusa enib.
İsrail–Fələstin münaqişəsi və İran məsələsində Avropa ən yaxşı halda Körfəz ölkələrinin Trampa təsir göstərmək cəhdlərini dəstəkləyən passiv oyunçu rolundadır.
Yaxın Şərq Avropanın qonşusu olaraq qalır və qitənin bu regiondan uzunmüddətli şəkildə təcrid olunacağını düşünmək sadəlövhlük olardı. Avropanın manevr imkanları azalsa da, Livan, İraq və Suriya kimi həssas Levant ölkələrinə diqqət yönəltməsi zəruridir.

Politoloq xüsusilə Livandakı vəziyyətə diqqət çəkərək qeyd edib ki, ölkə real vətəndaş müharibəsi riski ilə üz-üzədir:
“Livan uzun illərdir nə bərpa prosesini, nə də İranın himayəsindən çıxışı hədəfləyən real hökumətə malik olmayıb. Əgər cənubda təhlükəsizliklə bağlı İsrail və ABŞ-ın tələblərinə cavab verən addımlar atılmasa, ölkə 1975-ci ildən daha ağır vətəndaş müharibəsinə sürüklənə bilər. Belə bir ssenari həm Livanın daxili sabitliyini dağıdar, həm də İranın regiondakı təsirini uzun illər möhkəmləndirər.Bu mərhələdə qətiyyət vacibdir, amma ehtiyatlılıq ondan da vacibdir”.

Günel Elxan