Avropanın “Biomass” peyki meşələri və onların Yerin karbon siklində rolunu tədqiq edəcək

Bakı, 30 aprel, AZƏRTAC

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) meşələr və onların Yerin karbon siklində əsas rolu haqqında unikal məlumatları təqdim etmək üçün nəzərdə tutulmuş “Biomass” peyki uğurla orbitə çıxarılıb. Peyk aprelin 29-da Fransa Qvianasının Kuru şəhərindəki kosmodromdan “Vega-C” raketi ilə kosmosa buraxılıb. Buraxılış Mərkəzi Avropanın yay vaxtı ilə saat 11:15-də baş tutub.

AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, buraxılışdan bir saat keçməmiş “Biomass” peyki raketin yuxarı pilləsindən ayrılıb. CEST saat 12:28-də Almaniyadakı Avropa Kosmik Əməliyyatlar Mərkəzinin nəzarətçiləri ilk siqnalı alıblar. Mütəxəssislər yaxın günlərdə “başlanğıc və erkən orbitə daxil olma” mərhələsi çərçivəsində bütün peyk sistemlərində bir sıra sınaq və yoxlamalar keçirəcəklər. Bu müddət ərzində peykin ən mühüm elementi olan 7,5 metrlik oxla dəstəklənən 12 metrlik torlu reflektor da yerləşdiriləcək.

Peykin buraxılması Yerin ekosistemlərinin öyrənilməsinə yönəlmiş kosmik missiyaların inkişafında mühüm addımdır. Peyk biokütləni və ya ağac gövdələrində, budaqlarında və gövdələrində, eləcə də meşənin digər komponentlərində olan karbonun miqdarını ölçməyə imkan verən qabaqcıl “P” diapazonlu sintetik diafraqma radarı ilə təchiz edilib. Bu ölçmələr missiyanın əsas məqsədi olan meşə karbon ehtiyatlarının dəqiq qiymətləndirilməsi üçün açardır.

Meşələr planetin karbon balansının tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Onlar hər il təxminən 8 milyard ton karbon dioksidi udur, habelə onun atmosferdəki konsentrasiyasını azaltmağa və bununla da iqlim tarazlığını qorumağa kömək edir. Bununla belə, meşələrin qırılması, deqradasiyası və torpaqdan istifadənin dəyişməsi xüsusən tropik ərazilərdə iqlim dəyişikliyini sürətləndirir.

Bu günədək meşələrin karbon qazını nə qədər saxladığı və bu ehtiyatların necə dəyişdiyinə dair dəqiq məlumatlar son dərəcə məhduddur. Temperaturun yüksəlməsi, atmosferdə karbon qazının konsentrasiyasının artması və meşələrin qırılması da daxil olmaqla insan fəaliyyətinin təsiri kimi bir çox amillərə görə bu məlumatı toplamaq çətindir. “Biomass” meşə itkisi, torpaqdan istifadənin dəyişməsi və meşə ekosistemlərinin bərpası kimi dəyişiklikləri nəzərə alan dəqiq ölçmələri təmin etməklə, həmçinin karbon ehtiyatının təxminlərində qeyri-müəyyənliyi əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa kömək edəcək.

Peykin göyərtəsindəki radar meşə örtüyünə nüfuz edə bilir ki, bu da ona meşə biokütləsi və hündürlüyü haqqında məlumat əldə etməyə imkan verir. Bu məlumat alimlərə yaşayış yerlərinin itirilməsini, bu dəyişikliklərin biomüxtəlifliyə təsirini və onların qlobal iqlim proseslərində rolunu daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək. Məlumatlar xəritələr yaratmaq üçün də istifadə olunacaq. Gələcəkdə “Biomass” peyki geoloji strukturların xəritəsini, meşə topoqrafiyasını, buz təbəqələrində və səhra ekosistemlərindəki dəyişiklikləri təhlil etmək üçün də istifadə olunacaq.

Bu peyk beynəlxalq əməkdaşlığın bir hissəsi kimi yaradılıb və layihədə “Airbus UK””nin rəhbərliyi ilə 50-dən çox şirkət iştirak edib.