Avropanın strateji cəbhəsi “çatlayır” Putin üçün yeni şans

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Avropa liderlərinə qarşı sərt ritorikası və siyasi təzyiqləri transatlantik münasibətlərdə yeni gərginlik dalğası yaradıb. Ağ Ev rəhbərinin Avropaya qarşı sərgilədiyi bu davranış, onun “qoca qitə”nin müdafiəsində məsuliyyət daşımadığına dair fikirləri yenidən gündəmə gətirib. Trampın NATO ölkələrinə açıq şəkildə “ABŞ-ın pulunu xərcləməyəcəyik” mesajı verməsi Avropanı təhlükəsizlik baxımından ABŞ-dan daha da asılı vəziyyətə salır.

Analitiklər hesab edirlər ki, Tramp bu ritorika ilə həm Avropa liderlərinə “eyni səviyyədə olmadıqlarını” xatırladır, həm də onları Rusiya ilə təkbətək qalmağa vadar edir. Bu isə NATO daxilində mövcud olan birliyin zəifləməsi və Qərbin strateji cəbhəsində çatların yaranması ilə nəticələnə bilər.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Turab Rzayev bildirib ki, əslində Tramp yeni bir yanaşma sərgiləmir:

“O, əvvəldən izolyasionist mövqedə idi. Yəni bütün dünyaya açıq şəkildə bəyan edirdi ki, ABŞ-ın maraqları hər şeydən üstündür və birincidir. Bu yanaşmanı isə hələ seçki kampaniyası dövründən nümayiş etdirirdi.

Bu gün Tramp Ukraynada atəşkəsin bərqərar olunmasını istədiyini deyir, lakin ABŞ resurslarının və silahlarının bu müharibəyə daha sərf edilməsini düzgün saymır. Avropa ölkələri isə münaqişənin davam etməsində maraqlıdır. Təbii olaraq, Tramp da bildirir ki, əgər müharibənin davamını istəyirsinizsə, o zaman xərcləri də özünüz qarşılamalısınız.

Hazırda ABŞ Avropa İttifaqı ölkələrinə yalnız silah satmağı təklif edir. Bundan kənarda ABŞ Qitənin təhlükəsizliyi üçün əlavə öhdəlik götürmək istəmir. Tramp istəyir ki, Avropa ölkələri təhlükəsizlik məsuliyyətini öz üzərlərinə götürsünlər.

Həmçinin oxuyun:

Vaşinqtonda kritik görüş – Ukrayna müharibəsi başa çatır?

Turab Rzayev

Əslində, onun dediklərində qeyri-adi heç nə yoxdur. O bir daha sübut edir ki, dünyada tək güc, tək qütb var, o da ABŞ-dır. Fərqli bölgələrdə, məsələn, İran, Çin və Rusiya ilə gərginliklər yaşansa da, bu, ABŞ-ın qlobal hegemonluğunu şübhə altına almır. Vaşinqtonda baş tutan son görüşdə ortaya çıxan fotolar da bunu bir daha göstərdi.

Trampın Avropa liderlərini qarşısına düzüb, bir növ, danlaması çox ciddi siyasi mesaj idi. Zelenskini demək olar ki, Ağ Evdən “yola saldığı” görüşdən sonra Avropa liderləri Londonda bir araya gələrək Kiyevə dəstək göstərməyə çalışsalar da, Tramp bu ölkələrin liderlərini növbəti dəfə özü sərt şəkildə tənqid etdi. Bununla da həm beynəlxalq gücünü, həm də daxildəki mövqeyini bir daha nümayiş etdirdi”.

Politoloq qeyd edib ki, Avropa ölkələrinin Trampa qarşı çıxmaq və ya alternativ seçim imkanı yoxdur:

“Ona görə də Vaşinqtonun diktəsi ilə hərəkət etmək məcburiyyətindədirlər. Hazırkı mərhələdə Avropa ölkələri güclərini birləşdirərək qitənin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hərbi xərcləri artırmalıdır. Bununla yanaşı, Türkiyə ilə yaxınlaşmaq variantı da masadadır. Çünki Türkiyə ordusu NATO-nun ən güclü ordularından biridir və bu da ehtimal edilən çıxış yollarından biri ola bilər”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az