Avrozonada inflyasiya sabit qalsa da...

İqtisadi artım templəri yüksəlməyib

Avrozonada iyul ayında inflyasiya səviyyəsi 2 faiz təşkil edib. Bu, əvvəlki aylarla nisbətdə sabit inflyasiya dəhlizi deməkdir. Ümumiyyə??ə, 2025-ci ilin ikinci rübündə Avrozonada sabit inflyasiya tsiklləri davam etməkdədir. Avropa İttifaqının Statistika İdarəsinin açıqladığı məlumata görə, adıçəkilən coğrafiyada istehlak qiymətləri indeksi son bir ayda bəzi bölmələrdə aşağı düşüb. İnflyasiyanın strukturunda ərzaq məhsulları, alkoqollu içkilər və tütün məhsullarının qiymət artımı illik ifadədə 3,1 faizdən 3,3 faizə qədər yüksəlsə də, digər sahələrdə ucuzlaşmaların baş verməsi ümumi qiymət indeksinin enməsinə səbəb olub. Belə ki, əsas bölmələrdən biri olan xidmət sektorunda qiymət artımı 3,3 faizdən 3,1 faizə qədər zəifləyib. Enerji daşıyıcılarının qiyməti də 2,6 faizdən 2,5 faizə qədər azalıb. İnflyasiya göstəricisi Avropa Mərkəzi Bankının 2 faizlik hədəf proqnozuna da uyğun olub.

ABŞ-ın sərt idxal tətbiqləri aktivliyi azaldıb

Bütün bunlara baxmayaraq, Avropada iqtisadi artım yüksəlməyib, əvvəlki aylarda olduğu kimi iyulda da zəif inkişaf templəri qeydə alınıb. Avropa Mərkəzi Bankının gözləntilərinə əsasən, Avrozona iqtisadiyyatında mövcud olan risklər yenə də qalır. Tikinti və istehsal kimi sektorlarda artım templərində ümumi yavaşlama daha çox nəzərə çarpır. Xüsusilə də, ABŞ-la ticarət gərginliyinin yaranması və Tramp Administrasiyasının idxal embarqosundan sonra iqtisadi artım gözləntiləri aşağı düşüb. Avropa İttifaqı Komissiyası Avrozonada bu il iqtisadi artım proqnozunu 1,3 faizdən 0,9 faizə, gələn il üçün isə 1,6 faizdən 1,4 faizə endirib. “Avropanın İqtisadi Proqnozları - 2025-ci il “hesabatına əsasən, artım proqnozları qlobal ticarətin zəifləməsi və ticarət siyasəti ətrafında yüksək qeyri-müəyyənliklər fonunda müəyyən edilib. ABŞ-ın ticarət siyasətindəki proteksionist dəyişikliyə hazır olmadığı qeyd edilən hesabatda, 2 apreldə açıqlanan tarif artımlarının qlobal iqtisadiyyatda mənfi dalğalanmalara səbəb olduğuna diqqət çəkilib.

Hesabatda Avstriya iqtisadiyyatının 0,3 faiz kiçiləcəyi, Almaniya iqtisadiyyatının artmayacağı, Fransanın 0,6 faiz, İtaliyanın 0,7 faiz, İspaniyanın isə 2,6 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. Gələn il Almaniyanın 1,1 faiz, Fransanın 1,3 faiz, İtaliyanın 0,9 faiz, İspaniyanın isə 2 faiz artacağı proqnozlaşdırılır.

Rusiya-Ukrayna müharibəsi iqtisadi riskləri artırır

Avrozonada iqtisadi qayğılardan biri maliyyə-fiskal yığımlarda azalmaların baş verməsidir. Avropa İttifaqı Şurasının məlumatına görə, ittifaqa daxil olan əksər ölkədə büdcə kəsiri mövcuddur. Büdcə kəsiri ağırlaşmış ölkələr arasında Belçika, Fransa, İtaliya, Macarıstan, Malta, Polşa və Slovakiya yer alır. Həmin ölkələrdə büdcə kəsiri ÜDM-in 4 faizini ötüb ki, bu da Aİ-nin büdcə-fiskal qaydalarına ziddir. Belə ki, təşkilatın vahid büdcə siyasətinə əsasən, üzv ölkələrdə maksimal büdcə kəsiri həddi ÜDM-in 3 faizini ötə bilməz. Belçika 4,4 faiz, Polşa 5,1 faiz, Fransa 5,5  faiz büdcə kəsiri olmaqla fiskal çətinliklərlə üzləşib.

Avropa İttifaqının iqtisadiyyatında baş verənlər onu göstərir ki, bu bölgə hələ də tam iqtisadi aktivlik fazasına daxil ola bilməyib və qlobal mürəkkəb proseslər fonunda iqtisadi göstəricilərin pisləşməsi gözləniləndir. Gözləni?ən texni?i tənəzzülün qaynağı iqtisadi amillərlə yanaşı, geosiyasi proseslərlə də əlaqələndirilir. Əsasən də, Rusiya və Ukraynada müharibə və digər faktorlar avrozona iqtisadiyyatı üçün riskin siyasi mənbəyini təşkil edir. Xüsusilə də, Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı qlobal iqtisadi zəncirin pozulması, nəqliyyat-enerji-logistika təchizatlarındakı qırılmalar iqtisadi dayanıqlılığı ləngidir. Bundan başqa, Aİ zonasında alıcılıq qabiliyyətinin zəifləməsi və yüksək faiz dərəcələri fonunda kreditlərin azalması, eləcə də investisiya təşviqinin zəifləməsi səbəbindən Avrozonada iqtisadi artım gözləntiləri də azalır.

Avrozonadakı vəziyyətin Azərbaycana təsirləri

Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanın iqtisadi-ticari tərəfdaşları sırasında əsas regionlardan biri olan Avropa İttifaqı dövlətlərində inflyasiyanın sabit qalması ölkəmiz üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki, Azərbaycanda ümumi inflyasiya portfelində xarici amillərin təsiri, idxal inflyasiyası da əsaslı yer tutur. Dünya ölkələrində, o cümlədən Aİ zonasında qiymət indeksinin artması ölkəmizə idxal olunan malları bahalaşdırmaqla, inflyasiyanı da yüksəldir. Dünya əmtəə, xüsusilə də ərzaq qiymətlərinin davamlı azalması və ya sabit qalması, beynəlxalq daşıma xərclərinin sabit səviyyədə qalması, ticarət tərəfdaşlarımız olan ölkələrdə həyata keçirilən sərt pul siyasəti və nominal effektiv məzənnənin bahalaşması inflyasiya idxalına azaldıcı təsir göstərir. Bunun nəticəsidir ki, 2025-ci ilin birinci yarısında qlobal iqtisadi aktivliyin zəifləməsi, eləcə də qlobal əmtəə, enerji və ərzaq qiymətlərində azalmanın davam etməsi və ya dayanıqlı qiymət sabitliyi ölkəmizə inflyasiya idxalını məhdudlaşdırıb. Məhz bu amillər Azərbaycanı xarici inflyasiya təzyiqlərindən neytrallaşdırır və nəticədə Azərbaycanda inflyasiya gözlənən həddə qalıb.

ELBRUS