Avtopilot rejimdə idarə edilən avtomobildə məsuliyyət kimindir? AÇIQLAMA

“Müasir dövrdə süni intellekt texnologiyalarının inkişafı nəticəsində avtopilot rejimində idarə olunan nəqliyyat vasitələrinin sayı sürətlə artır. Lakin bu yeniliklərlə yanaşı, bir sıra hüquqi, texniki və etik məsələlər də gündəmə gəlir. Ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri avtopilot rejimində avtomobil idarə edən şəxsin məsuliyyət dərəcəsidir”.
Avtosfer.az xəbər verir ki, bu fikirləri Operativ Media-ya açıqlamasında nəqliyyat eksperti Elməddin Muradlı deyib.
O bildirib ki, əgər sürücü avtopilot rejimini aktivləşdirdikdən sonra sükanı tamamilə buraxır və idarəetmədən uzaqlaşırsa, bu hal artıq inzibati məsuliyyət yaradır:

“Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində hələlik avtopilot rejimində idarəetmə ilə bağlı konkret hüquqi baza formalaşmasa da, yol hərəkəti təhlükəsizliyi baxımından “sürücünün idarəetmədə iştirakı” prinsipi qüvvədə qalır. Buna görə də sürücü sükanı buraxdıqda və ya nəqliyyat vasitəsini nəzarətsiz vəziyyətdə qoyduqda inzibati xətalar məcəlləsinə əsasən məsuliyyət daşıyır.

Bu məsələyə yalnız hüquqi deyil, elmi əsaslarla da yanaşmaq vacibdir. Avtopilot rejimində nəqliyyat vasitələrinin texniki parametrləri, təhlükəsizlik alqoritmləri, insan-maşın qarşılıqlı təsir mexanizmləri və potensial risklər dərindən öyrənilməlidir. Əgər gələcəkdə qanunvericilikdə dəyişiklik edilərək avtopilot rejimində idarəetməyə görə məsuliyyət aradan qaldırılsa, bunun hansı fəsadlar doğura biləcəyi əvvəlcədən araşdırılmalıdır. Dünyada bu sahədə müxtəlif təcrübələr mövcuddur. Avropa ölkələrinin bəzilərində avtopilot rejimində idarəetmə müəyyən şərtlərlə qanuniləşdirilib və sürücünün məsuliyyəti sistemin texniki səviyyəsindən asılı olaraq tənzimlənir. Azərbaycanda isə bu məsələ hələ hüquqi tənzimləmə mərhələsindədir və ilk növbədə avtopilot sistemli avtomobillərin texniki göstəriciləri dəqiq şəkildə təhlil edilməlidir. Bu səbəbdən, süni intellektlə idarə olunan nəqliyyat vasitələrinin hüquqi statusu elmi əsaslandırılmış şəkildə müəyyən edilməli, məsuliyyət bölgüsü aydınlaşdırılmalı və bu sahədə qanunvericilik bazası beynəlxalq təcrübə ilə uzlaşdırılmalıdır. Əks halda, “şifahi və təcrübi yanaşma” ilə verilən qərarlar gələcəkdə həm hüquqi, həm də texniki problemlərə yol aça bilər”.