“Azərbaycan folklor düşüncəsi: ənənə və müasirlik” yeni nəşr

Bakı, 10 fevral, AZƏRTAC

AMEA Folklor İnstitutunun Elmi şurasının qərarı ilə Mifologiya şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elçin Qaliboğlunun “Azərbaycan folklor düşüncəsi: ənənə və müasirlik” adlı kitabı nəşr olunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, kitabda Azərbaycan folklor düşüncəsi ənənəvi və müasir baxışlardan təhlil edilir. Əsər folklorun dərin köklərini, inkişafını və müasir dövrə təsirini araşdırır, nəzəri və praktiki aspektlərdə zəngin təhlillər təqdim edir. Tədqiqatda Azərbaycan folklorunun müxtəlif aspektləri olan dastan düşüncəsi, Tanrıçılıq görüşləri, ulusal dəyərlər, ailəçilik ənənələri, mifoloji obrazlar və Xeyir-Şər ideyaları kimi mövzular müxtəlif bölmələrdə müzakirə edilir. Həmçinin folklorşünaslıqda janrların araşdırılması və folklor düşüncəsinin müasir tələblərlə əlaqəsi də diqqətə çatdırılır.

Kitabın ilk bölmələrində Azərbaycan xalqının qədim mifoloji düşüncə tərzini təmsil edən əhəmiyyətli əsərlər, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı təhlil edilir. Dastanın strukturunda və alt qatlarında Tanrıçılıq görüşlərinin, mifoloji və sosial dəyərlərin necə qorunduğu göstərilir. Kitabda aşıq sənətinə, xüsusilə də “Azərbaycanın aşıq sənəti ulusal dəyərimiz kimi” adlı araşdırmaya diqqət yetirilir. Burada sazın səsində əcdadın təbiətə yaxınlığı, aşıq musiqisinin dərin mənaları və folklor janrlarının zamanla dəyişməsi araşdırılır.

Nəşrin digər bölmələrində milli dəyər anlayışı “Kitabi-Dədə Qorqud” və “Koroğlu” dastanları əsasında açılır. Nizami Gəncəvinin “Yeddi gözəl” poemasında Xeyir və Şər obrazları vasitəsilə çatdırılan ideyalar, bütün bunların türk xalqının xarakteri ilə əlaqəsi və mifoloji düşüncədən bədii ədəbiyyata keçid vurğulanır.

Kitabda Nəsimi və Füzulinin yaradıcılığı da əhatə edilir. Nəsimi yaradıcılığında mifoloji obrazların yüksək ədəbi ifadəsi, Füzulinin qəzəllərində isə mifoloji obrazların çoxçalarlılığı onun yaradıcılığının genişliyini və emosional zənginliyini ortaya qoyur. Xüsusilə Od obrazının mifoloji mahiyyəti təhlil olunur.

Həmçinin kitabda Seyid Əzim Şirvaninin poeziyasında folklor və mifoloji duyumun zənginləşməsi, Aşıq Ələsgərin əsərlərində Dədə Qorqud ənənəsinin yaşatılması qeyd edilir.

“Molla Nəsrəddin” karikaturalarındakı folklor elementləri və İblis obrazının Hüseyn Cavidin “İblis” pyesində simvolik mənası da araşdırılır. Kitabda əlavə olaraq, folklorun müxtəlif dövrlərdəki inkişafı, “Folklorda Cümhuriyyət hadisələri”, “Şirvan aşıq mühiti və repressiya”, “Cəfər Cabbarlı: xalq ruhundan güc alan həqiqət axtarışları”, “Adət-ənənə, mərasim və bayramlar etnopsixoloji ruhun ifadə forması kimi” və digər mövzular hərtərəfli təhlil edilir.

“Elm və təhsil” nəşriyatında işıq üzü görən kitabın elmi redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Seyfəddin Rzasoy, rəyçiləri filologiya elmləri doktoru, professor Ramil Əliyev və filologiya elmləri doktoru, dosent Şakir Albalıyevdir. Kitaba professor Ramil Əliyev “Azərbaycan folklor düşüncəsinə özünəməxsus baxış” adlı ön söz yazıb.