Azərbaycan İtaliya münasibətləri: strateji tərəfdaşlıqdan dostluğa uzanan yol

Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlər müasir dövrdə Avropa–Cənubi Qafqaz xəttində xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ildə qurulmuş, qısa müddətdə bu münasibətlər ticarət, enerji, mədəniyyət və humanitar sahələrdə dərinləşərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. İtaliya bu gün Azərbaycanın Avropadakı əsas tərəfdaşlarından biri olmaqla yanaşı, dost və etibarlı müttəfiq ölkə kimi tanınır.
Azərbaycan və İtaliya arasında münasibətlərin təməli qarşılıqlı hörmət və suverenliyə əsaslanır. İtaliya Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk Avropa dövlətlərindən olmuşdur. İki ölkə arasında siyasi dialoq yüksək səviyyəli səfərlər, hökumətlərarası komissiyalar və parlamentlərarası əməkdaşlıq mexanizmləri ilə möhkəmlənmişdir. Prezident İlham Əliyevin və İtaliya dövlət rəhbərlərinin qarşılıqlı səfərləri bu münasibətlərə yeni dinamika qazandırmışdır. 2020-ci ildə “Strateji tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə”nin imzalanması əlaqələri rəsmi şəkildə strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltmişdir.
Enerji sahəsi Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin əsasını təşkil edir. İtaliya Azərbaycanın ən böyük enerji ixrac tərəfdaşıdır. Trans-Adriatik Qaz Kəməri (TAP) vasitəsilə Azərbaycan qazı İtaliya üzərindən Avropa bazarına çıxarılır ki, bu da Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. SOCAR və İtaliyanın “Snam” şirkəti arasındakı əməkdaşlıq qarşılıqlı iqtisadi maraqları gücləndirmişdir. Bununla yanaşı, qeyri-neft sektorunda, xüsusilə sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrində də əməkdaşlığın genişlənməsi müşahidə olunur.
Azərbaycan–İtaliya münasibətləri yalnız iqtisadi və siyasi sahələrlə məhdudlaşmır. Mədəniyyət, incəsənət və təhsil istiqamətlərində də geniş əlaqələr mövcuddur. İtaliyada Azərbaycan mədəniyyəti günləri, sərgilər və konsertlər təşkil olunur. Eyni zamanda, Azərbaycanın paytaxtı Bakıda İtaliya mədəniyyətinə maraq artmaqdadır. Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Romada tarixi abidələrin bərpası və mədəni layihələrin həyata keçirilməsi iki ölkə xalqları arasında dostluq münasibətlərinin rəmzinə çevrilmişdir.
Azərbaycan və İtaliya beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birini dəstəkləyir. İtaliya Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüquq prinsiplərinə sadiqliyini daim vurğulamışdır. Postmünaqişə dövründə, Qarabağın bərpası və regionda sülhün möhkəmləndirilməsi prosesində İtaliyanın dəstəyi və şirkətlərinin iştirakı iki ölkə arasında etimadı daha da gücləndirmişdir.
Azərbaycan–İtaliya münasibətləri qarşılıqlı etimad, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və səmimi dostluq prinsipləri üzərində qurulmuşdur. Strateji tərəfdaşlıqdan dostluğa uzanan bu yol hər iki dövlət üçün qarşılıqlı faydalı model kimi qiymətləndirilə bilər. Gələcəkdə enerji, mədəniyyət, innovasiya və təhsil sahələrində əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi, bu münasibətlərin Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında sabitlik və əməkdaşlıq körpüsünə çevriləcəyini göstərir.

Rəhman Ağabalayev

YAP Qusar rayon təşkilatının fəal üzvü