Azərbaycan Latviya əlaqələrində yeni siyasi xətt

2026-cı il aprelin 22-də Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçsin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı Prezident İlham Əliyevlə keçirilən görüş və mətbuata verilən bəyanatlar iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə keçdiyini göstərdi. Səfər həm siyasi, həm iqtisadi, həm də geosiyasi baxımdan diqqət çəkən hadisələrdən biri oldu. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərində strateji xəttini və regionda artan rolunu bir daha nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğuladı ki, Azərbaycan ilə Latviya arasında diplomatik münasibətlər 1994-cü ildə qurulub və bu illər ərzində siyasi əlaqələr sabit inkişaf edib. O qeyd etdi ki, ölkələr arasında indiyədək bir sıra qarşılıqlı səfərlər təşkil olunub, parlamentlərarası əlaqələr genişlənib və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq möhkəmlənib. Xüsusilə BMT, ATƏT və Avropa İttifaqı platformalarında tərəflərin dialoqunun davam etməsi münasibətlərin siyasi əsaslarının möhkəm olduğunu göstərir.
Dövlət başçısı iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinin vacibliyini xüsusi qeyd etdi. O bildirdi ki, Azərbaycan son illərdə Avropaya ixrac imkanlarını artırıb və Latviya ilə ticarət dövriyyəsində artım müşahidə olunur. Statistik göstəricilərə görə, son illərdə iki ölkə arasında logistika, daşımalar, əczaçılıq və informasiya texnologiyaları sahəsində əməkdaşlıq genişlənməyə başlayıb. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi Avropa ilə Asiya arasında mühüm tranzit imkanları yaradır. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Orta Dəhliz layihələri bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Latviya isə Baltik regionunda böyük logistika imkanlarına malik ölkə kimi bu marşrutlarda maraqlı tərəfdaş hesab olunur.
Mətbuata bəyanatda enerji məsələləri əsas mövzulardan biri idi. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, Azərbaycan hazırda təbii qazını 12 ölkəyə ixrac edir və onların əksəriyyəti Avropa dövlətləridir. O, qeyd etdi ki, 2025-ci ildə Avropaya qaz ixracı daha da artıb və Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Bu fikirlər təsadüfi deyildi. Çünki son illərdə Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsi daha da aktuallaşıb və alternativ enerji mənbələrinə ehtiyac artıb. Azərbaycan isə “Cənub Qaz Dəhlizi” vasitəsilə Avropanın etibarlı enerji tərəfdaşına çevrilib.
Prezident İlham Əliyev çıxışında yaşıl enerji layihələrinə də toxundu. O, qeyd etdi ki, Azərbaycanın Xəzər dənizində çox böyük külək enerjisi potensialı var və hazırda xarici şirkətlərlə birlikdə alternativ enerji layihələri həyata keçirilir. Bu istiqamətdə artıq bir neçə beynəlxalq müqavilə imzalanıb və yaxın illərdə Azərbaycanda istehsal olunacaq yaşıl enerjinin Avropaya ixracı planlaşdırılır. Dövlət başçısının bu fikirləri göstərirdi ki, Azərbaycan gələcəkdə yalnız neft və qaz ixracatçısı deyil, həm də alternativ enerji ixrac edən ölkəyə çevrilmək niyyətindədir.
Bəyanatın mühüm hissələrindən biri regional təhlükəsizlik və postmünaqişə dövrü ilə bağlı idi. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa edib. O qeyd etdi ki, hazırda regionda yeni əməkdaşlıq imkanları yaranıb və Azərbaycan Cənubi Qafqazda davamlı sülhün tərəfdarıdır. Prezident Ermənistanla sülh müqaviləsinin hazırlanması istiqamətində aparılan danışıqlara da toxunaraq Azərbaycanın sülh gündəliyinə sadiq olduğunu bildirdi. Bu mesaj həm regional ölkələrə, həm də Avropa dövlətlərinə ünvanlanan mühüm siyasi çağırış idi.
Humanitar əlaqələr də çıxışda xüsusi yer aldı. Prezident İlham Əliyev təhsil, mədəniyyət və turizm sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini qeyd etdi. O bildirdi ki, xalqlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsi siyasi münasibətlərin də inkişafına müsbət təsir göstərir. Son illərdə Latviyada təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin sayının artması, eyni zamanda turizm əlaqələrinin genişlənməsi bu istiqamətdə real nəticələrin olduğunu göstərir.
Latviya Prezidentinin Azərbaycana səfəri həm də geosiyasi baxımdan diqqət çəkən hadisə idi. Hazırda dünya siyasətində enerji, logistika və regional təhlükəsizlik məsələləri əsas prioritetlərdən sayılır. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın həm enerji təminatçısı, həm tranzit ölkə, həm də regional siyasi aktor kimi rolu daha da artır. Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatı da məhz bu reallığın siyasi ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Nəticə etibarilə, 22 aprel görüşü və mətbuata verilən bəyanatlar göstərdi ki, Azərbaycan-Latviya münasibətləri artıq adi diplomatik əlaqələr çərçivəsini aşaraq strateji tərəfdaşlıq istiqamətində inkişaf edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın Avropa ilə əməkdaşlığını genişləndirmək, enerji və nəqliyyat sahəsində əsas tərəfdaşlardan birinə çevrilmək, eyni zamanda regionda sabitlik və əməkdaşlığı təşviq etmək siyasətini bir daha açıq şəkildə ortaya qoydu.
Şəhla Ağbulud
Azərbaycan Yazıçılar Birliyi 
Abşeron bölməsinin sədri