Azərbaycan oftalmologiyasının inkişaf yolu ŞƏRH

Zərifə xanım Əliyeva Azərbaycan tibb elminin tarixində silinməz iz qoymuş, öz fəaliyyəti ilə həm elmi, həm də mənəvi dəyərləri birləşdirən nadir şəxsiyyətlərdən biridir. Onun həyat yolu yalnız fərdi uğurların toplusu deyil, bütövlükdə Azərbaycan səhiyyəsinin inkişaf mərhələlərini əks etdirən bir nümunədir. Zərifə xanım Əliyeva bütün ömrünü insan sağlamlığının qorunmasına, tibbi elmin inkişafına və gələcək nəsil həkimlərin yetişdirilməsinə həsr etmişdir.

Zərifə xanım Əliyevanın həyat fəlsəfəsinin mərkəzində insan amili dayanırdı. O, həkim peşəsinə yalnız bir ixtisas kimi deyil, yüksək mənəvi missiya kimi yanaşırdı. Onun fikrincə, həkim yalnız xəstəliyi müalicə etməməli, həm də insana ümid, inam və qayğı bəxş etməlidir. Bu yanaşma onun həm praktik fəaliyyətində, həm də elmi işlərində aydın şəkildə öz əksini tapırdı. Minlərlə insan onun diqqəti, qayğısı və peşəkarlığı sayəsində yenidən sağlam həyata qovuşmuşdur.

Akademikin Azərbaycan səhiyyəsinə verdiyi töhfələr çoxşaxəlidir. O, oftalmologiya sahəsində sistemli inkişafın əsasını qoyan alimlərdən biri olmuşdur. Xüsusilə kənd yerlərində və regionlarda göz xəstəliklərinin yayılmasının qarşısının alınması üçün görülən işlər onun təşəbbüsü ilə geniş vüsət almışdır. O, səhiyyənin yalnız müalicə ilə məhdudlaşmadığını, profilaktikanın ən azı müalicə qədər vacib olduğunu daim vurğulayırdı. Bu məqsədlə əhali arasında maarifləndirmə tədbirləri həyata keçirilir, erkən diaqnostikanın əhəmiyyəti izah olunurdu.

Zərifə xanım Əliyevanın elmi fəaliyyətində traxoma xəstəliyinin öyrənilməsi xüsusi yer tutur. Traxoma uzun illər ərzində geniş yayılmış və kütləvi şəkildə görmə qabiliyyətinin itirilməsinə səbəb olan təhlükəli xəstəlik idi. Alim bu xəstəliyin epidemiologiyasını, yayılma mexanizmlərini və sosial səbəblərini dərindən araşdırmışdır. Onun tədqiqatları nəticəsində xəstəliyin qarşısının alınması üçün kompleks tədbirlər sistemi hazırlanmış və praktik səhiyyədə tətbiq olunmuşdur. Bu isə ölkədə traxomanın yayılmasının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olmuşdur.

Bununla yanaşı, Zərifə xanım qlaukoma xəstəliyinin öyrənilməsinə də böyük diqqət yetirmişdir. Qlaukoma vaxtında aşkar edilmədikdə görmə qabiliyyətinin tam itirilməsinə səbəb ola bilən ciddi xəstəlikdir. O, bu sahədə apardığı elmi araşdırmalarla xəstəliyin erkən diaqnostikasının mümkünlüyünü göstərmiş, yeni müalicə metodlarının tətbiqinə töhfə vermişdir. Onun bu istiqamətdəki fəaliyyəti yalnız Azərbaycanda deyil, beynəlxalq səviyyədə də yüksək qiymətləndirilmişdir.

Zərifə xanım Əliyevanın fəaliyyəti Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutu ilə sıx bağlı olmuşdur. O, bu təhsil ocağında uzun illər çalışaraq həkimlərin ixtisasartırma prosesinə rəhbərlik etmişdir. Onun əsas məqsədi həkimlərin bilik və bacarıqlarını daim yeniləmək, onları müasir tibbin tələblərinə uyğun hazırlamaq idi. O, dərslərində yalnız nəzəri biliklərə deyil, praktik təcrübəyə də geniş yer verirdi. Bu isə gənc həkimlərin daha peşəkar və məsuliyyətli mütəxəssis kimi formalaşmasına şərait yaradırdı.

Akademikin elmi maraqları olduqca geniş və çoxşaxəli idi. O, görmə orqanının peşə patologiyası sahəsində apardığı fundamental tədqiqatlarla tanınsa da, bununla kifayətlənmirdi. Müxtəlif göz xəstəliklərinin etiologiyası, patogenezi, diaqnostikası və müalicəsi ilə bağlı araşdırmalar aparırdı. Onun elmi yanaşması kompleks və sistemli idi. O, tibbi problemlərə yalnız bir istiqamətdən deyil, müxtəlif aspektlərdən yanaşaraq daha effektiv nəticələr əldə etməyə çalışırdı.

Zərifə xanım Əliyevanın elmi irsinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də onun praktik əhəmiyyət daşımasıdır. Onun apardığı tədqiqatlar yalnız nəzəri xarakter daşımır, eyni zamanda real tibbi problemlərin həllinə yönəlirdi. Bu baxımdan onun elmi fəaliyyəti səhiyyənin inkişafına birbaşa təsir göstərmişdir. Onun elmi əsərləri bu gün də aktuallığını qoruyur və gənc alimlər üçün dəyərli mənbə hesab olunur.

Milli kadr hazırlığı sahəsində Zərifə xanım Əliyevanın fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. O, gənc həkim və alimlərin yetişdirilməsinə böyük diqqət və qayğı ilə yanaşırdı. Onun rəhbərliyi altında çoxsaylı dissertasiya işləri müdafiə olunmuş, yeni elmi kadrlar hazırlanmışdır. O, tələbələrinə yalnız bilik vermir, həm də onları müstəqil düşünməyə, elmi axtarışlar aparmağa təşviq edirdi. Bu isə onun yaratdığı elmi məktəbin davamlılığını təmin etmişdir.

Zərifə Əliyeva həm də yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik insan idi. Onun sadəliyi, səmimiliyi və insanlara olan diqqəti onu ətrafındakılar üçün daha da dəyərli edirdi. O, həmkarları və tələbələri tərəfindən böyük hörmət və sevgi ilə qarşılanırdı. Onun həyat və fəaliyyət prinsipləri bu gün də gənc nəsil üçün örnəkdir.

Hər il 15 aprel tarixində Zərifə Əliyevanın anım günü qeyd olunur. Bu gün onun xatirəsi dərin ehtiramla yad edilir, elmi və ictimai fəaliyyəti bir daha xatırlanır. Bu tarix yalnız bir alimin xatirə günü deyil, həm də Azərbaycan tibb elminin inkişafına verilmiş töhfələrin dəyərləndirildiyi mühüm bir gündür. Onun həyat yolu gənc nəsillərə elmə bağlılıq, insanlara xidmət və peşəyə sədaqət kimi dəyərləri aşılayır.

Bu gün də Zərifə xanım Əliyevanın adı Azərbaycan səhiyyəsində böyük hörmətlə çəkilir. Onun yaratdığı elmi irs, yetişdirdiyi kadrlar və qoyduğu ənənələr yaşayır və inkişaf edir. O, öz fəaliyyəti ilə sübut etmişdir ki, elmə və insanlara xidmət edən bir ömür heç vaxt unudulmur. Zərifə xanım Əliyevanın həyat yolu gələcək nəsillər üçün bir mayak kimi daim yol göstərir və onları daha yüksək zirvələrə doğru ruhlandırır.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə

ərazi partiya təşkilatının sədr müavini