Azərbaycan Orta Dəhlizin strateji mərkəzinə çevrilir

Bakının regional nəqliyyat və logistik mərkəz kimi önəmini sürətlə artırır. Orta Dəhlizin inkişafı çərçivəsində keçirilən tədbirlər və layihələr Azərbaycanın beynəlxalq ticarət şəbəkəsində strateji mövqeyini möhkəmləndirir, region ölkələri arasında əməkdaşlığı gücləndirir. Bunun uğurlu nəticəsidir ki, sentyabrın 9-11-də Bakıda 4-cü Beynəlxalq “Black and Caspian Freight Forum 2025” çərçivəsində “Dəhlizlər, yüklər, infrastruktur” mövzusunda konfrans və sərgi keçirilir. Bu tədbir həm regional, həm də beynəlxalq logistika liderləri üçün əsas görüş platformasına çevrilir və 25-dən çox ölkədən təxminən, 250 nümayəndəni bir araya gətirib.

Konfransın ilk günündə müxtəlif iştirakçılar və çıxış edənlər qlobal nəqliyyat gündəminə toxunublar. Məsələn, Ukrayna və Gürcüstan arasında bərə marşrutunun bərpası Orta Dəhlizin fəaliyyətində əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. Məlumdur ki, bu marşrut yük daşımalarının sürətini artıraraq Azərbaycan vasitəsilə Avropaya çıxışı daha səmərəli edir. Ekspertlər vurğulayırlar ki, marşrutun bərpası tranzit xərclərinin azalmasına və logistika axınlarının optimallaşmasına xidmət edir.

Bununla yanaşı, tədbirdə çıxış edən Belçikanın ölkəmizdəki səfiri Jülyen de Frepon Azərbaycan, Ermənistan və ABŞ arasında imzalanmış razılaşmalar haqqında danışıb. Bunun Orta Dəhlizin potensialını gücləndirəcəyini vurğulayan səfir, layihənin region ölkələri və beynəlxalq tərəfdaşların marağını artırır, ticarət əlaqələrinin inkişafına təkan verəcəyini bildirib.

Qeyd edək ki, tədbir çərçivəsində Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının tutumunun iki il ərzində 2 min 600 TEU-ya qədər artırılması planları açılanıb. Bu, Azərbaycanın regional yük daşımalarının mərkəzinə çevrilməsini sürətləndirir və logistik imkanlarını genişləndirir.

Çexiya şirkətinin Azərbaycana unikal təmizləmə texnologiyaları ilə daxil olması yerli bazarın modernləşməsinə töhfə verəcək, Avropa standartlarının tətbiqi isə tranzit və logistika proseslərinin səmərəliliyini artıracaq.

Mərkəzi Asiya ölkələrinin konteyner təminatında mövcud avadanlıq disbalansı Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyətini daha da yüksəldir. Ekspertlər bildirir ki, Azərbaycan vasitəsilə yük daşımalarının sürəti və səmərəliliyi region üçün önəmli üstünlükdür.

“Beijing Trans Eurasia International Logistics” şirkətinin sədri Vansyuy Dunda isə çıxışında bildirib ki, Orta Dəhlizin inkişafı olmadan Çin – Avropa arasında yük axınını qorumaq çətin olacaq. Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların inkişafı və xidmətlərin optimallaşdırılması region ölkələri qarşısında duran əsas vəzifələrdən biridir. Onun sözlərinə görə, Orta Dəhlizin əsas problemlərindən biri əlverişsiz hava şəraiti, pik mövsümlərdə məhdud ötürmə qabiliyyəti və sənəd dövriyyəsi zamanı vaxt itkisidir.

“Alliance Multimodal LLC.” nin baş icraçı direktoru Natiq Cəfərov çıxışında unikal fikirlər səsləndirib. Qeyd olunub ki, Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın həm Şərqlə, həm də Qərblə bağlantısını daha da genişləndirəcək. Hazırda Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanının tutumu 1500 TEU-dur və bu göstərici iki il ərzində 2 min 600 TEU-ya qədər artacaq. Limanda hazırda illik 60 min nəqliyyat vasitəsi və 100 min vaqon emal edilə bilər. Orta Dəhlizin imkanları çətinliklərdən daha böyükdür və Azərbaycan tranzit mərkəzi kimi strateji üstünlüklərə malikdir.

Belçikanın “Gosselin Group” şirkətinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə regional direktoru Con Brekeveldt isə deyib ki, hazırda Azərbaycanın iştirakı olmadan bütün Orta Dəhliz layihəsini həyata keçirmək mümkün deyil. Odur ki, Azərbaycan layihədə iştirak edən bütün ölkələri bir araya gətirməkdə və bu layihənin həqiqətən də lazım səviyyədə həyata keçirilməsində aparıcı qüvvə ola bilər.

Qeyd edək ki, 2024-cü ildə Orta Dəhlizlə yük daşımalarının həcmi 62 faiz artaraq 4,5 milyon tona çatıb. 2025-ci ildə bu göstəricinin 5,2 milyon tona yüksələcəyi proqnozlaşdırılır. Bunun 4,2 milyon tonu marşrut iştirakçısı ölkələrin ərazisindən keçəcək, 2,5 milyon tonu quru yüklərin (96 min TEU), 1,7 milyon tonu isə neftin payına düşəcək. Proqnozlara görə, 2027-ci ilə qədər Orta Dəhlizin illik buraxılış qabiliyyəti 10 milyon tona çata bilər.

Konfrans çərçivəsində daha bir əlamətdar tədbirin Bakıda keçirələcəyi xəbəri verilib. Belə ki, gələn ilin may ayında Azərbaycanda Beynəlxalq Nəqliyyat Forumunun İllik Sammiti keçiriləcək. Xatırladaq ki, bu toplantı qlobal nəqliyyat siyasətinin əsas tədbirlərindən biridir. Hər il may ayında nəqliyyat sahəsinə cavabdeh nazirlər, biznes liderləri, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri, parlament üzvləri, siyasət tərtibçiləri, biznes assosiasiyaları nümayəndələri və aparıcı tədqiqatçılar üç gün müddətində Almaniyanın Leypsiq şəhərində toplaşaraq nəqliyyatın gələcəyini strateji baxış bucağından müzakirə edirlər.

XQ