Azərbaycan rəqəmsal xəritədə yeni ünvana daxil oldu

DCO-ya üzvlük ölkəmizə nə vəd edir?

Azərbaycan Respublikası nüfuzlu Rəqəmsal Əməkdaşlıq Təşkilatına (DCO) üzv qəbul olunub. Bu barədə Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyindən bildirilib.

Məlumata görə, bu üzvlük Azərbaycana bir sıra mühüm imkanlar yaradacaq. DCO platforması vasitəsilə ölkə qabaqcıl rəqəmsal siyasətlərə, təcrübə mübadiləsinə və beynəlxalq standartlara çıxış əldə edəcək. Eyni zamanda, yerli startaplar üzv ölkələrin bazarlarına, birgə akselerasiya proqramlarına və vençur fondlarına çıxış imkanı qazanacaq. Gənclər və İKT mütəxəssisləri üçün birgə təlim və sertifikasiya proqramları vasitəsilə rəqəmsal bacarıqların artırılması sürətlənəcək, elektron ticarət və dataəsaslı biznes modelləri üzrə yeni əməkdaşlıq imkanları açılacaq.

Bundan əlavə, Azərbaycan Cənubi Qafqaz və Orta Asiya regionunda rəqəmsal körpü rolunu daha da gücləndirəcək, dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşması istiqamətində isə e-hökumət, süni intellekt və smart həllər sahəsində üzv ölkələrin təcrübəsindən faydalanmaq mümkün olacaq.

Bu üzvlük insan kapitalına da töhfə verəcək

Mövzu barədə fikirlərini “Yeni Azərbaycan”la bölüşən İKT üzrə mütəxəssis Elnur Hüseynli bildirib ki, ölkəmizin burada əsas qazancı texnologiya sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın institusional şəkildə genişlənməsi olacaq: “Bu üzvlüyün əhəmiyyətini üç əsas istiqamətdə qiymətləndirmək olar. Birincisi, bilik və texnologiya transferidir. Azərbaycan digər ölkələrin elektron hökumət, süni intellekt, rəqəmsal xidmətlər və smart şəhər həlləri üzrə təcrübəsindən daha sistemli şəkildə yararlana bilər. İkincisi, yerli texnologiya şirkətlərinin xarici bazarlara çıxış imkanlarıdır. Üçüncüsü isə insan kapitalı - gənclərin və İKT mütəxəssislərinin beynəlxalq təlim, sertifikasiya və əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsidir”.

Azərbaycan rəqəmsal “körpü”yə çevrilə bilər...

Ekspertin sözlərinə görə, burada xüsusilə bir məqama diqqət etmək lazımdır, üzvlük özü nəticə deyil, nəticə əldə etmək üçün alətdir: “Azərbaycan bu platformadan real layihələr, investisiya, startap əməkdaşlığı, birgə texnoloji məhsullar və kadr hazırlığı üçün istifadə edə bilsə, üzvlüyün iqtisadi effekti daha ciddi olacaq. Əks halda, bu, sadəcə beynəlxalq təşkilata üzvlük statusu olaraq qala bilər.

Məsələnin başqa bir maraqlı tərəfi də coğrafiyadır. Azərbaycan Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasında yerləşir. Ölkənin nəqliyyat və logistika baxımından körpü rolunu gücləndirmək siyasətinə son illər rəqəmsal istiqamət də əlavə olunur. DCO üzvlüyünün Azərbaycanın regionda rəqəmsal əlaqələndirici rolunu gücləndirməsi gözlənilir. Dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması, süni intellekt və smart həllər sahəsində digər üzv ölkələrin təcrübəsindən yararlanmaq da bu əməkdaşlığın istiqamətləri sırasında göstərilir.

Bu baxımdan gələcəkdə Azərbaycanın yalnız texnologiya alan deyil, rəqəmsal həllər ixrac edən ölkəyə çevrilməsi daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki Azərbaycan artıq “mygov”, SİMA, Digital Bridge və digər rəqəmsal həllər üzrə müəyyən təcrübə formalaşdırıb. Azərbaycan nümayəndə heyəti 2026-cı ilin əvvəlində DCO Baş Assambleyasında ölkənin süni intellekt strategiyası və bu rəqəmsal məhsullar barədə də təqdimatlar keçirib”.

Ən böyük qazanc nə olacaq?

E.Hüseynlinin fikrincə, bu suala bir cümlə ilə cavab vermək mümkündür: “Azərbaycan üçün əsas qazanc yeni rəqəmsal bazarlara və texnologiya ekosistemlərinə daha sıx bağlanmaq imkanının yaranmasıdır. Bunun bir neçə istiqamətdə nəticəsi ola bilər: Azərbaycan startaplarının xarici bazarlara çıxışı genişlənə bilər, yerli texnologiya şirkətləri üçün yeni tərəfdaşlar yarana bilər. Bundan başqa, vençur kapitalına çıxış imkanları arta bilər, İKT mütəxəssisləri beynəlxalq təlim və sertifikasiya proqramlarına qoşula bilər. Eyni zamanda süni intellekt və rəqəmsal dövlət sahəsində yeni təcrübələrin ölkəyə gətirilməsi mümkündür. Elektron ticarət və data əsaslı biznes modelləri də inkişaf edə bilər”.

Risklər də mövcuddur...

Ekspert bəzi risklərin olma ehtimalını da qeyd edib: “Beynəlxalq təşkilata üzvlük avtomatik investisiya, avtomatik startap uğuru və ya avtomatik texnoloji sıçrayış demək deyil. Dünya təcrübəsi göstərir ki, belə platformalardan ən çox faydalanan ölkələr həmin əməkdaşlığı konkret layihələrə çevirə bilən ölkələrdir.

Azərbaycan üçün də əsas sual bundan sonra başlayır: DCO üzvlüyü neçə yeni layihəyə çevriləcək? Neçə startap xarici bazara çıxacaq? Nə qədər investisiya cəlb olunacaq? Neçə İKT mütəxəssisi beynəlxalq proqramlardan yararlanacaq?

Əgər bu suallara qarşıdakı illərdə real rəqəmlərlə cavab vermək mümkün olacaqsa, bugünkü üzvlük həqiqətən strateji addım kimi qiymətləndirilə bilər. Ən vacib məsələ budur: Azərbaycan böyük rəqəmsal ekosistemə sadəcə qoşulan ölkə olacaq, yoxsa orada öz məhsullarını, startaplarını və texnologiyalarını təqdim edən ölkəyə çevriləcək?

Qeyd etdiyim kimi, bu üzvlük yalnız başlanğıcdır. Əsas iş bundan sonra - əməkdaşlığı real texnologiyaya, investisiyaya, ixraca və insan kapitalına çevirmək mərhələsində başlayır”.

Yeganə BAYRAMOVA

Məqalə “Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi”nin maliyyə dəstəyi ilə “İnformasiya və kommunikasiya texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.