Azərbaycanda bu məhsullar sürətlə bahalaşır Sabiq nazir vacib detalları açdı

Son aylarda Azərbaycanda ərzaq məhsullarının qiymətlərində müşahidə olunan bahalaşma cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur. Xüsusilə ət, süd məhsulları, yumurta və gündəlik tələbat mallarının qiymət artımı ailə büdcəsinə birbaşa təsir edir. Vətəndaşlar bazarlarda və marketlərdə qiymətlərin tez-tez dəyişdiyini, bəzi məhsulların isə qısa müddətdə əhəmiyyətli dərəcədə bahalaşdığını bildirirlər. Bu vəziyyətin müvəqqəti, yoxsa uzunmüddətli tendensiya olması sual doğurur.

Azərbaycanda ərzaq qiymətlərindəki bahalaşmanın əsas səbəbləri nədir? Yaxın aylarda qiymətlərin sabitləşməsi mümkündürmü? Dövlət hansı real mexanizmlərlə bu artımın qarşısını ala bilər?

Globalinfo.az-a danışan sabiq maliyyə naziri Fikrət Yusifov deyib ki, bazarda qiymət alıcıların almaq və satıcıların satmaq istəkləri arasındakı tarazlıq nöqtəsində müəyyənləşir.

“Tarazlıq qiyməti bazarda tələb və təklif olunan malların miqdarları bərabər olduqda formalaşır. Bu, istənilən bazarın qızıl qaydalarıdır. Bizim bazarın ən böyük problemi monopoliyadır. Belə bazarlarda qiymətlərin tarazlıq nöqtəsi əsasında müəyyən olunması mümkün deyil. Bu halda qiymətlər sadəcə olaraq hansısa monopolistlər – əsasən məhsulların topdan satışını həyata keçirənlər tərəfindən diktə olunur. Buna dair yüzlərlə nümunələr gətirmək mükündür”.

Fikrət Yusifov

Sabiq nazirin sözlərinə görə, ölkədə ərzaq məhsullarının qiymətlərində baş verən artımların digər böyük səbəbi yerli istehsalın kifayət qədər olmamasıdır:

“Bu gün yerli istehsal ölkənin ərzaq məhsullarına olan təlabatının ortalama 1/4-ni, yəni hardasa 25%-ni təmin edir. Bu sahədə bazarımız idxaldan birbaşa asılıdır. Bu isə o deməkdir ki, yerli bazar eyni zamanda dünya ərzaq bazarından bilavasitə asılı vəziyyətdədir. Son nümunə İranda baş verən hadisələrdir. 2024-cü ildə İranla ticarət dövriyyəmiz 647,0 milyon ABŞ dolları (2025-ci ildə də təqribən bu qədər) olub ki, bunun da 98%-ə yaxını idxalın payına düşür. İrandan bu idxalın böyük bir payını ərzaq məhsulları təşkil edir. Hamımız şahidik ki, İranda baş verən son hadisələr idxalla bağlı problemlər yaratdığı üçün bazarda İran məhsullarının qiymətləri artıb”.

F.Yusifov bildirib ki, belə halların qarşısının alınması üçün ərzaq məhsullarının yerli istehsalını durmadan artırmalıyıq:

“Bunun üçün inkişaf etmiş ölkələrin ərzaq məhsullarının istehsalı sahəsində keçdiyi yol, əldə etdikləri təcrübələr var, onlardan yararlanmaq lazımdır. Ölkədə kənd təsərrüfatı, xüsusən heyvandarlıq məhsullarının istehsalının azalmasının ən böyük səbəbi illər əvvəl regionlardakı örüş yerlərinin məmur ordusu tərəfindən talan edilərək əkin sahələrinə çevrilməsidir. Nəticə göz qabağındadır. Rəsmi statistika göstərir ki, 2016-cı illə müqayisədə ölkədə qaramalın sayı 242,7 min baş, davarların sayı isə 1 milyon 780 min başdan çox azalıb. Buna çoxlu digər nümunələr də gətirmək mükündür. Bir sözlə, bu illər ərzində ölkədə kənd təsərrüfatının inkişafına ayrılan vəsaitlərin həcminin durmadan artmasına baxmayaraq, heyvandarlıq sahəsində yaranmış hazırkı durum acınacaqlıdır. Ona görə də bu gün zəif inkişaf etmiş ölkələrdən ət idxal edirik. Hesab edirəm ki, hökumətin aqrar sektorun inkişafına yanaşması kökündən dəyişdirilməlidir. Dünyada ərzaq qıtlığının getdikcə artdığı indiki dönəmdə bu, olduqca vacibdir…”

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az