Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azərbaycanda uşaq dünyaya gətirən uşaqlar Dəhşətli STATİSTİKA

Azərbaycanda uşaq dünyaya gətirən uşaqlar Dəhşətli STATİSTİKA

Yenisabah portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Müasir Azərbaycan cəmiyyətində əxlaqi, sosial və hüquqi problemlərin içərisində bəlkə də ən ağır və narahatedici məsələlərdən biri "uşaq dünyaya gətirən uşaqlar" - yəni erkən yaşda ana olan qız uşaqları problemidir. Bu məsələ sadəcə bir şəxsin taleyi ilə məhdudlaşmır, bütöv bir cəmiyyətin gələcəyinə vurulan zərbə kimi qiymətləndirilməlidir. 

"Uşaq dünyaya gətirən uşaq" ifadəsi sadə bir cümlə kimi səslənsə də, əslində, dərin bir dramatik həqiqəti əks etdirir. 13-17 yaş arası qızların evləndirilməsi və ana olması, onların fiziki və psixoloji inkişafının tamamlanmadığı bir dövrdə ağır məsuliyyət daşımaq məcburiyyətində qalması deməkdir. Bu, həm hüquqi, həm də insani baxımdan qəbuledilməzdir. 

Azərbaycanda Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin və bəzi qeyri-hökumət təşkilatlarının hesabatlarında hər il onlarla azyaşlı qızın ana olduğu göstərilir. Bəzi hallarda bu faktlar gizlədilir, nikahlar qeyri-rəsmi olur və nəticədə belə uşaqların hüquqları tamamilə pozulur. Toyuqlu pizza

Bu halların daha çox kənd yerlərində və təhsildən uzaq bölgələrdə qeydə alınması, problemin kökündə maarifləndirmə çatışmazlığının və patriarxal stereotiplərin dayandığını göstərir.

Erkən yaşda ana olan qız uşaqları 

- təhsildən uzaqlaşdırılır;

- uşaqkən uşaq böyütmək məcburiyyətində qalır;

- ciddi psixoloji travmalar yaşayır;

- ağlamlıq baxımından ağır risklərlə üzləşir;

 - hüquqlarını bilmədən, cəmiyyətin təzyiqi altında susmağa məcbur olur.

Ekspertlər deyirlər ki, problemin kökündə aşağıdakılar dayanır:

- Cahillik və təhsilsizlik – Valideynlərin, xüsusən də ata-anaların maarifsizliyi qız uşaqlarını "tez ərə vermək" kimi köhnə adətlərə bağlı saxlayır:

- Cəmiyyətin susqunluğu – Qonşular, qohumlar, yerli icmalar çox zaman bu hallara göz yumur, "adət belədir" deyə susurlar.

- Qeyri-rəsmi nikahlar – Rəsmi nikah olmadan, sadəcə molla kəbinindən sonra azyaşlı qızın ərə getməsi ilə qanunsuzluq ört-basdır edilir.

Azərbaycanda Ailə Məcəlləsinə edilən dəyişikliyə əsasən, bu il iyulun 1-dən etibarən yalnız 18 yaş nikah yaşı olaraq müəyyən edilib və bundan əvvəlki bütün istisnalar ləğv olunub.

Statistikalar isə hələ də erkən nikahla bağlı vəziyyətin ürəkaçan olmadığını göstərir.

Hər il erkən evliliklərin sayı 18 yaşadək analar tərəfindən doğulan uşaqların sayı ilə müəyyən edilir.

Dövlət Statistika Komitəsindən əldə etdiyimiz məlumata görə, 2024-cü ildə 18 yaşınadək analar tərəfindən 1279 uşaq dünyaya gətirilib. Bu göstərici 2023-cü illə nisbətən azalıb. Belə ki, 2023-cü ildə erkən nikah nəticəsində doğulan uşaqların sayı 1742 idi.  

Ən çox hansı rayonlardadır?

Mərkəzi Aran iqtisadi rayonu 167 uşaqla siyahıya başçılıq edir. Bu rayona daxil olan Yevlaxda 18 yaşına çatmayan qadınlar tərəfindən 71 uşaq, Kürdəmir və Ucarın hər birində 24 uşaq dünyaya gəlib.

Qarabağ iqtisadi rayonu 164 uşaqla ikinci sıradadır. Ən çox göstərici Ağcabədi (55 uşaq) və Bərdə (43 uşaq) rayonlarında müşahidə olunur.

Qazax-Tovuz iqtisadi rayonu üzrə 18 yaşadək analar tərəfindən doğulan 163 uşaq qeydə alınıb. Şəmkir rayonu burada 69 uşaqla fərqlənir. Bundan başqa Gədəbəydə 37, Tovuzda 30 uşağın anasının yaşı 18-dən aşağıdır.

Lənkəran-Astara iqtisadi rayonu 160 uşaqla dördüncü sırada yer alır. Bu rayonda ən çox doğum 80 uşaqla Cəlilabad və 30 uşaqla Masallı rayonlarında olub.

Mil-Muğan iqtisadi rayonu isə 141 erkən doğumla ilk beşliyi tamamlayır. Sabirabad rayonunda erkən nikah nəticəsində doğulan uşaqların sayı 61, İmişlidə isə 37-dir.

Ən aşağı göstəricilər

Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu ümumilikdə 28 uşaqla ən aşağı göstəriciyə sahibdir. Burada ən yüksək rəqəm Kəlbəcərdədir. Belə ki, Kəlbəcərdə 14 uşağı 18 yaşına çatmamış ana dünyaya gətirib, digər rayonlarda isə rəqəmlər 2-5 arasında dəyişir.

Abşeron-Xızı iqtisadi rayonu 30 uşaqla ən aşağı göstəriciyə sahib olan ikinci regiondur. Regiona daxil olan Abşeron rayonunda 18, Sumqayıtda 8, Xızıda isə 4 uşaq erkən nikah sonrası dünyaya gəlib.

Şəki-Zaqatala və Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonlarında da göstəricilər nisbətən aşağı səviyyədədir. 18 yaşına çatmadan uşaq dünyaya gətirən anaların sayı müvafiq olaraq 40 və 39-dur.

Naxçıvan Muxtar Respublikası

Naxçıvan MR-də ümumilikdə 49 uşaq 18 yaşına çatmayan ana tərəfindən dünyaya gətirilib.

Naxçıvan, Culfa və Şahbuzda erən nikah halı qeydə alınmayıb. Region üzrə ən yüksək göstərici 24 uşaqla Şərura, ən az göstərici isə 4 uşaqla Babəkə məxsusdur. Bundan başqa Ordubad və Sədərəkdə 6, Kəngərli rayonunda isə 9 uşaq erkən evlilikdən dünyaya gəlib. 

Bakı və Gəncə şəhərləri

2024-cü ildə paytaxtda 78 körpəni erkən ərə verilən qızlar dünyaya gətirib. 

Əhalisinə görə böyük şəhərlərimizdən hesab edilən Gəncədə isə bu göstərici 17-dir. 

Təkliflər

Uşaq yaşında qızların ana olmasının qarşısının alınması üçün nə etməli? Jurnalist Araşdırmaları Mərkəzi olaraq bu sual qarşısında aşağıdakı təklifləri irəli sürməyi vacib hesab edirik:

- Məktəblərdə və kənd icmalarında maarifləndirici proqramlar gücləndirilməlidir.

- Gənc qızların təhsildə və ictimai fəaliyyətdə iştirakı üçün təkanverici sosial layihələr həyata keçirilməlidir.

- Qeyri-rəsmi nikahlarla bağlı qanunvericilik mexanizmləri sərtləşdirilməlidir.

- Ailələrə və icmalara psixoloji və hüquqi dəstək xidmətləri göstərilməlidir.

- Sosial şəbəkələrdə bu məsələ barədə açıq dialoqlar qurulmalı, tabuya çevrilmiş mövzu olaraq deyil, ictimai təhlükə kimi müzakirə edilməlidir.

"Uşaq dünyaya gətirən uşaqlar" ifadəsi təkcə bir həyat hekayəsi deyil - bu, bir faciənin adıdır. Hər erkən evlilik və ana olan azyaşlı, cəmiyyətin gələcəyindən qoparılmış bir potensialdır. Bu problemin aradan qalxması üçün təkcə dövlətin deyil, hər bir vətəndaşın, müəllimin, jurnalistin, psixoloqun və valideynin üzərinə məsuliyyət düşür.

Susmaq – razılaşmaq deməkdir. Danışmaq – dəyişmək üçün ilk addımdır.

A. Zeynalov

Yazı “Jurnalist Araşdırmaları Mərkəzi” İB-nin Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin yardımı ilə həyata keçirdiyi “Erkən nikah əleyhinə ictimai maarifləndirmənin gücləndirilməsi” layihəsi çərçivəsində hazırlanıb.


Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:285
embedMənbə:https://yenisabah.az
archiveBu xəbər 02 İyul 2025 13:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see383

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see312

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see292

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see291

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see285

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see282

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see266

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see265

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see260

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see255

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see249

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see248

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see239

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see237

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see231

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see225

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see203

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see200

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri