“Azyaşlılarda yanlış davranışlar: Sosial şəbəkələr rol oynayırmı?”

Son dövrlərdə Azərbaycanda azyaşlıların cinayətə meyli ilə bağlı məsələlərdə sosial şəbəkələrin rolu mühüm amil kimi müzakirə olunur.

Mövzu ilə bağlı Milli.Az-a açıqlamasında psixoloq Gülşən Qədirli bildirib ki, sosial şəbəkələr gənclərin gündəlik həyatında geniş yer tutduğundan onların davranış və dünyagörüşünə birbaşa təsir edə bilir.

"TikTok, Instagram, YouTube kimi platformalarda yayılan zorakı və yanlış nümunələr bəzi uşaqlar tərəfindən "normal" və ya "maraqlı" hesab edilərək təkrarlana bilər.

Sosial şəbəkələr həmçinin rol modelləri və təsir qrupları vasitəsilə gənclərin davranışına təsir göstərir. Uşaqlar və yeniyetmələr onlayn təsir edən fiqurları idealizə edə və onların hərəkətlərini təkrarlamağa meyilli ola bilirlər. Qrup mənşəli dinamikalar da sosial təzyiq, trend hesab edilən davranışlar uşaqların real həyatda yanlış qərarlar verməsinə səbəb ola bilər".

Psixoloq qeyd edib ki, bu təsirin gücü fərdi və sosial amillərdən asılıdır.

"Ailə dəstəyi və valideyn nəzarəti zəifdirsə, uşaqlar sosial şəbəkələrdəki neqativ təsirlərə daha açıq olurlar. Təhsil sistemi və media savadlılığı da mühüm rol oynayır. Media məzmununu tənqidi qiymətləndirmə bacarığı olmayan uşaqlar yanlış nümunələri daha asan qəbul edə bilirlər. Eyni zamanda emosional vəziyyət, özünəinamın aşağı olması və real həyatda sosial dəstək tapmama risk faktorlarını artırır. Lakin sosial şəbəkələr yalnız səbəb kimi qəbul edilməməlidir. Onların təsiri ailə mühiti, məktəb, psixoloji dəstək və sosial-iqtisadi amillərlə birgə başa düşülməlidir. Azərbaycanda uşaqların erkən yaşda smartfon və internetlə tanış olması, media savadlılığı sahəsində məktəb və ictimai proqramların hələ geniş tətbiq olunmaması, həmçinin psixoloji dəstək mexanizmlərinin kifayət qədər olmaması bu təsiri gücləndirən faktorlar hesab olunur".

G. Qədirli, sosial şəbəkələr azyaşlıların cinayətə meyli məsələsində bir səbəb ola bilər, lakin bu kompleks sosial və psixoloji mexanizmlərlə bağlı problemdir.

"Valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi, media savadlılığının artırılması, məktəbdə və ailədə balanslı media istifadəsi və psixoloji dəstək proqramlarının tətbiqi gənclərin düzgün istiqamətlənməsinə yardım edə bilər", - deyə psixoloq qeyd edib.

Ayxan
Milli.Az