Bakı Berlin: keçmiş və bu gün gələcək üçün təminatdır

Müasir geosiyasi dəyişikliklər və münasibətlərə baxış

Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri Azərbaycan–Almaniya münasibətlərinin həm keçmişi, həm bu günü, həm də gələcək perspektivləri ilə bağlı fikirləri aktuallaşdırır. Bəribaşdan ümumiləşdirmə aparıb deyə bilərik ki, Almaniya ölkəmizin Avropada ən sabit münasibətlər trayektoriyası ilə seçilən ölkələrdəndir və mövcud status-kvo müasir dövrün reallıqlarına əsaslanmaqla yanaşı, tarixi ənənələrə söykənir.

Əlbəttə, Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya səfəri, ilk növbədə, hazırkı gerçəkliklər kontekstində qiymətləndirilməli hadisədir. Məlum olduğu kimi, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemindəki dərin geosiyasi dəyişikliklər dövlətlərarası əməkdaşlığın mahiyyətini və prioritetlərini yenidən müəyyənləşdirir. O da məlumdur ki, “soyuq müharibə”dən sonra formalaşmış təhlükəsizlik və iqtisadi model artıq öz aktuallığını itirməkdədir. Deməli, yenilənmələr və dəyişikliklər qaçılmazdır.

Bəli, Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri təkcə ikitərəfli münasibətlər baxımından deyil, Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında formalaşan yeni geosiyasi tərəfdaşlığın mühüm hadisəsinə çevrilməyə iddialıdır. Çünki Almaniya Cənubi Qafqazda sülhün və sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş təşəbbüsləri ilə diqqət çəkir. Rəsmi Berlin Ermənistan ilə Azərbaycan arasında birbaşa dialoqun təşviqinə, regionda etimad mühitinin möhkəmləndirilməsinə və yekun sülh sazişinin imzalanması istiqamətində beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan yanaşmanın dəstəklənməsinə mühüm töhfə verir.

Almaniya Avropa İttifaqının mühüm ölkəsidir. Haşiyə çıxaraq onu da bildirək ki, son illərdə yaşanan qlobal proseslər Aİ-nin xarici siyasət və iqtisadi strategiyasını yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edib. Uzun müddət təhlükəsizliyini əsasən ABŞ-a, enerji təminatını Rusiyaya, iqtisadi inkişaf modelini Çin bazarına söykəyən Avropa artıq bu yanaşmanın risklərini açıq şəkildə görür. Məhz buna görə Brüssel enerji mənbələrinin, nəqliyyat marşrutlarının və kritik xammal təchizatının şaxələndirilməsini strateji prioritet elan edib. Bu siyasətin həyata keçirilməsində isə Azərbaycan xüsusi yer tutur.

Hazırda Azərbaycan Avropanın 10-u Aİ üzvü olmaqla 16 ölkəsini təbii qazla təmin edir. Son illərdə Avropaya qaz ixracının əhəmiyyətli dərəcədə artırılması və 2027-ci ilədək bu göstəricinin 20 milyard kubmetrə çatdırılması planı ölkəmizin qitənin enerji təhlükəsizliyində rolunun daha da möhkəmləndiyini göstərir. Lakin Azərbaycanın strateji əhəmiyyəti yalnız enerji sahəsi ilə məhdudlaşmır. Müasir geosiyasətdə nəqliyyat dəhlizləri, limanlar, dəmir yolları və rəqəmsal kommunikasiya xətləri dövlətlərin geoiqtisadi gücünü müəyyən edən əsas amillərdən hesab olunur.

Avropa İttifaqının aparıcı iqtisadiyyatına çevrilmiş Almaniya üçün də enerji təhlükəsizliyi, təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığı və Mərkəzi Asiya bazarlarına çıxış xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu  baxımdan Azərbaycan Berlin üçün etibarlı enerji tərəfdaşı olmaqla yanaşı, Avropa ilə Asiyanı birləşdirən yeni iqtisadi əlaqələrin əsas halqalarından biridir.

Ayrıca onu deyək ki, Azərbaycan qazının Almaniya bazarına daxil olması Bakı–Berlin münasibətlərinə yeni dinamika gətirib. Həmçinin Orta Dəhliz də Almaniya sənayesi üçün böyük perspektivlər açır. Bu marşrut Mərkəzi Asiya bazarlarına çıxışı asanlaşdırmaqla yanaşı, kritik xammal tədarükünün şaxələndirilməsinə və qlobal təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığının artırılmasına xidmət edir. Təbii ki, iqtisadi münasibətlərin inkişafında yüksək səviyyəli siyasi dialoq da mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya səfərləri çərçivəsində aparıcı alman şirkətlərinin rəhbərləri ilə keçirdiyi görüşlər investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi, “yaşıl enerji”, yüksək texnologiyalar, logistika və işğaldan azad olunmuş ərazilərdə bərpa layihələrinə yeni sərmayələrin cəlb edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Heç şübhəsiz, dövlətimizin başçısının səfəri çərçivəsində bu baxımdan da müsbət dinamikanı proqnozlaşdırmaq mümkündür. Həm də ona görə proqnozlaşdırmaq mümkündür ki, Azərbaycan–Almaniya münasibətlərinin möhkəm təməli təkcə siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqdan ibarət deyil. İki xalqı birləşdirən zəngin humanitar əlaqələr bu münasibətlərə xüsusi dəyər qazandırır.

Bütün bunlar onu göstərir ki, Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri Azərbaycan–Almaniya münasibətlərinin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Deməli, əminliklə onu da söyləyə bilərik ki, bu səfər həm tarixi-humanitar irsə ehtiramın, həm də müasir qlobal çağırışlara verilən ortaq siyasi və iqtisadi cavabın ifadəsi olacaq.

Sonda onu da deyək ki, artan investisiya marağı, alman şirkətlərinin Azərbaycanda, o cümlədən işğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa-quruculuq layihələrində iştirak niyyəti, enerji, logistika və yaşıl iqtisadiyyat sahələrində genişlənən əməkdaşlıq Bakı ilə Berlin arasında formalaşmış strateji tərəfdaşlığın artıq ikitərəfli münasibətlər çərçivəsini aşaraq Avrasiyanın enerji təhlükəsizliyinə, nəqliyyat bağlantılarının inkişafına və regional sabitliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edən mühüm geosiyasi əməkdaşlıq modelinə çevrilməsindən xəbər verir. Əminik ki, Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya səfəri, eyni zamanda, bu kimi məsələlərin müzakirəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.

R.ƏVƏZ
XQ