Bakıda keçirilən AQEM Zirvə Görüşü

Mansur Quliyev

YAP Ağdam rayon təşkilatının sədri

Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışı Azərbaycanın müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqenin, müstəqil xarici siyasətinin və milli maraqlarının qətiyyətlə müdafiəsinin aydın ifadəsi oldu. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər yalnız ölkəmizin keçdiyi tarixi yolu deyil, həm də beynəlxalq hüququn aliliyi, dövlətlərin suverenliyi və dünya miqyasında ədalətli münasibətlər sisteminin formalaşdırılması zərurətini əks etdirirdi.

Prezident İlham Əliyev bir daha bəyan etdi ki, Azərbaycan Asiya ilə Avropanın kəsişməsində yerləşən, Şərqlə Qərb arasında siyasi, iqtisadi, enerji və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına mühüm töhfə verən strateji mərkəzdir. Ölkəmizin beynəlxalq mövqeyi yalnız əlverişli coğrafi şəraitlə deyil, düşünülmüş xarici siyasət, etibarlı tərəfdaşlıq, iqtisadi potensial və milli maraqlara əsaslanan müstəqil qərarlarla müəyyən olunur. Azərbaycan bərabərhüquqluluq, daxili işlərə qarışmamaq, dövlətlərin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmət prinsiplərini rəhbər tutaraq regional və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına töhfə verir.

İkili standartlar beynəlxalq hüququn nüfuzunu sarsıdır

Dövlət başçısının çıxışının əsas istiqamətlərindən biri beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların yaratdığı ciddi problemlər oldu. Azərbaycan 30 il ərzində ərazilərinin işğalı, bir milyona yaxın azərbaycanlının doğma yurdlarından qovulması və etnik təmizləmə siyasəti ilə üzləşib. Bütün bunlara baxmayaraq, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların və qətnamələrin icrası üçün təsirli mexanizmlər yaradılmayıb.

1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasını tələb edən dörd qətnaməsi qəbul edilsə də, həmin sənədlərin uzun illər icrasız qalması beynəlxalq sistemin ciddi qüsurlarını üzə çıxardı. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, qərarların qəbul edilməsi kifayət deyil, onların icrasını təmin edən siyasi iradə və təsirli mexanizmlər də olmalıdır.

Bu gün dünya qarşısında duran əsas məsələlərdən biri beynəlxalq hüququn selektiv deyil, bütün dövlətlərə eyni qaydada tətbiq edilməsidir. Əgər ərazi bütövlüyü, suverenlik və dövlətlərin sərhədlərinin toxunulmazlığı ümumbəşəri prinsiplərdirsə, bu prinsiplər siyasi maraqlardan asılı olmayaraq hamı üçün eyni dərəcədə keçərli olmalıdır. Əks halda, beynəlxalq hüquqa inam zəifləyir, təcavüzkar cəzasızlıqdan cəsarət alır, yeni münaqişələrin yaranması üçün zəmin formalaşır.

Azərbaycanın Qələbəsi milli iradənin və ədalətin təntənəsidir

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası xüsusi yer tutdu. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi qüdrətini, xalqımızın birliyini və dövlətimizin qətiyyətini nümayiş etdirdi. Ermənistanın kapitulyasiyası ilə nəticələnən müharibə işğalın sona çatması istiqamətində həlledici mərhələ oldu. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində isə Azərbaycan öz suverenliyini bütün ərazisində tam bərpa etdi və separatizmə son qoydu.

Bu tarixi nəticə bir həqiqəti təsdiqlədi: Azərbaycan xalqının iradəsini, dövlətimizin qətiyyətini və ərazi bütövlüyümüzün bərpası əzmini heç bir təzyiq və siyasi hesablamalar sarsıda bilməz. Ölkəmiz uzun illər sülh yolu ilə həll axtarsa da, beynəlxalq vasitəçilik mexanizmlərinin nəticəsizliyi və Ermənistanın davam edən təxribatları Azərbaycanın öz suverenliyini təmin etmək zərurətini yaratdı.

Prezidentin çıxışında səslənən fikirlərin mühüm məqamlarından biri də Azərbaycanın Qələbədən sonra tutduğu mövqedir. Azərbaycan müharibədə qalib gəlsə də, məğlub tərəfə qarşı qisasçılıq siyasəti aparmadı, sülh təklif etdi və regionda yeni münasibətlər sisteminin qurulmasına üstünlük verdi. Bu yanaşma xalqımızın mənəvi dəyərlərini, dövlətimizin siyasi məsuliyyətini və gələcəyə yönəlmiş strateji baxışını nümayiş etdirir.

Müharibənin nəticələri ilə barışmaq, sülhü qəbul etmək və qarşılıqlı etimadın formalaşmasına töhfə vermək Ermənistan üçün də tarixi fürsətdir. Bununla belə, sülhün davamlılığı tərəflərin öhdəliklərinə əməl etməsindən, qarşılıqlı suverenliyə hörmətdən və revanşist yanaşmalardan uzaq durmasından asılıdır.

AQEM: dialoq, təhlükəsizlik və əməkdaşlıq üçün mühüm platforma

Azərbaycanın AQEM-ə ikiillik sədrliyi ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfələrin mühüm göstəricisidir. Sədrliyimiz dövründə təşkilatın institusional və hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi, üzv dövlətlər arasında dialoqun genişləndirilməsi və praktiki əməkdaşlıq imkanlarının artırılması istiqamətində mühüm təşəbbüslər həyata keçirilib.

Nəqliyyat və bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın təşviqi AQEM-in fəaliyyətinin daha səmərəli və nəticəyönümlü olmasına xidmət edir. Təşkilatın imkanlarının genişlənməsi Asiya məkanında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin inkişafı və regional təhlükəsizlik məsələlərinin dialoq yolu ilə həlli baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın sədrliyi dövründə əldə olunan nəticələr ölkəmizin yalnız milli maraqlarını müdafiə edən deyil, eyni zamanda ortaq regional məqsədlər naminə təşəbbüslər irəli sürən etibarlı tərəfdaş olduğunu təsdiqləyir. Bakı Zirvə Görüşü də bu əməkdaşlığın davam etdirilməsi və AQEM-in beynəlxalq münasibətlər sistemində rolunun daha da artırılması üçün mühüm platformadır.

Ədalətli sülhün əsası güclü dövlət və beynəlxalq hüquqa hörmətdir

Prezident İlham Əliyevin çıxışının başlıca mesajı ondan ibarətdir ki, davamlı sülh yalnız bəyanatlarla deyil, ədalətə, beynəlxalq hüquqa və dövlətlərin suverenliyinə real hörmət əsasında mümkündür. Beynəlxalq təşkilatların qərarları icra olunmalı, təcavüzkar cəzasız qalmamalı, dövlətlər arasında münasibətlər güc mərkəzlərinin siyasi maraqlarına deyil, hamı üçün ümumi olan hüquqi prinsiplərə söykənməlidir.

Azərbaycan öz təcrübəsi ilə sübut etdi ki, milli birlik, güclü dövlətçilik və ardıcıl siyasət ölkənin qarşısında duran ən mürəkkəb tarixi vəzifələrin həllində həlledici rol oynayır. Bu gün ölkəmiz suverenliyini tam bərpa etmiş dövlət kimi regionda sülhün möhkəmləndirilməsinə, nəqliyyat və iqtisadi bağlantıların genişləndirilməsinə, beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına töhfə verməyə hazırdır.

Əminliklə demək olar ki, Bakıda keçirilən AQEM Zirvə Görüşü Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun və diplomatik təşəbbüskarlığının daha bir təsdiqidir. Prezident İlham Əliyevin qətiyyətlə ifadə etdiyi mövqe isə aydın mesaj verir: beynəlxalq hüquq bütün dövlətlər üçün eyni olmalı, suverenliyə hörmət edilməli, sülh ədalət üzərində qurulmalı və heç bir xalqın hüquqları ikili standartların qurbanına çevrilməməlidir.