Icma.az
close
up
RU
BEA: Nadir torpaq metallarına tələbat sürətlə artır, istehsal isə çatdırmır

BEA: Nadir torpaq metallarına tələbat sürətlə artır, istehsal isə çatdırmır

Apa.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Nadir torpaq metallarına tələbat sürətlə artır, lakin istehsal və tədarük bu artımı tam təmin edə bilmir.

Bu barədə “APA-Economics” Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) “Nadir torpaq elementləri: təhlükəsiz və diversifikasiya olunmuş tədarük zəncirlərinə yollar” hesabatına istinadən xəbər verir.

Hesabata əsasən, 17 nadir torpaq metallı gələcəyin texnologiyaları üçün çox önəmlidir. Bu elementlər elektrik avtomobillərinin istehsalı və süni intellekt məlumat mərkəzlərindən robototexnika və müdafiə sənayesinə qədər sahələrdə istifadə olunur. Xüsusilə daimi maqnitlər üçün lazım olan neodim, praseodim, disprozium və terbium elementlərinə tələbat çox sürətlə artır. Belə ki, sözügedən elementlərə 2015-ci ildən bəri tələbat iki dəfə yüksəlib və 2030-cu ilə qədər təxminən 30%-dən çox artacaq.

Əsas problem ondan ibarətdir ki, nadir torpaq elementlərinin böyük hissəsi Çində hasil olunur, mədən və emal edilir. Belə ki, qeyd olunan elementlərin dünya istehsalının 60%-i, emalın isə 90%-dən çoxu Çinin payına aiddir. Bununla yanaşı, qlobal daimi maqnitlərin istehsalının təxminən 95%-i də bu ölkənin payına düşür. Bütün bunlar isə qlobal tədarük zəncirlərini çox həssas edir.

Hesabatda qeyd olunur ki, 2025-ci ildə Çin tərəfindən tətbiq olunan ixrac məhdudiyyətləri qısa müddətli ciddi pozuntulara səbəb olub və Çindən kənardakı bəzi istehsalçılar əsas komponentləri təmin etməkdə çətinliklərlə üzləşiblər, bəzi hallarda isə istehsalı azaltmaq məcburiyyətində qalıblar. Hesabat göstərir ki, belə məhdudiyyətlər tam həyata keçirilərsə, hər il Çindən kənarda təxminən 6,5 trilyon ABŞ dolları dəyərində iqtisadi fəaliyyət risk altında ola bilər və ən çox təsir avtomobil, elektronika və nəqliyyat sektorlarında hiss olunacaq.

“Diversifikasiya olunmuş tədarük zəncirlərinin inkişaf etdirilməsi üçün növbəti on il ərzində təxminən 60 milyard dollar investisiya tələb olunacaq. Bu əhəmiyyətli məbləğ olsa da, tədarük pozuntuları nəticəsində potensial iqtisadi itkilərin miqyasına nisbətən kiçikdir”, - hesabatda vurğulanır.

Hesabatda diversifikasiyanı dəstəkləmək üçün tədbirlərin sırasına fövqəladə hallara hazırlığın gücləndirilməsi, dəyər zəncirinin əsas mərhələlərində investisiyaların artırılması, həm təklif, həm də tələb tərəfli innovasiyanın sürətləndirilməsi və qiymət şəffaflığının yaxşılaşdırılması daxildir.

Qeyd edək ki, nadir torpaq metalları (NTM) dövri cədvəlin 17 elementindən (skandium, itrium və 15 lantanid) ibarət, müasir yüksək texnologiyalar, müdafiə sənayesi, elektrikli avtomobillər və bərpa olunan enerji üçün kritik əhəmiyyətli xammaldır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:194
embedMənbə:https://apa.az
archiveBu xəbər 08 Aprel 2026 17:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see367

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see325

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see287

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see263

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see260

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see251

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see240

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see234

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see232

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see219

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see215

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see213

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see211

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see208

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see207

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see202

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see202

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see195

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see195

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri