Belə bahalıq əhalinin aztəminatlı təbqələrinin normal bayram süfrəsi açmasını mümkünsüz edir Əli Məsimli

Qarşıdan xalqımızın ən qədim ən əziz bayramlarından biri olan Novruz bayramı gəlir. Bu bayramı əsrlər boyu xalqımızın dərin köklərə malik milli-mənəvi dəyərlərinin ayrılmaz hissəsi və ifadəsi kimi qorunub saxlanıb,nəsildən-nəsilə keçib.  Azərbaycan xalqı Novruz bayramını hər zaman xüsusi ruh yüksəkliyi,ürəklərdə xoş niyyətlərlə qeyd edib.

İndi də bu ənənə davam edir... Amma indi dükan-bazarlarda qiymətlər əhalinin xeyli hssəsinin gəlirləri ilə müqayisədə o qədər yüksəkdir ki, belə bahalıq əhalinin aztəminatlı təbqələrinin normal bayram süfrəsi açmasını mümkünsüz edir. Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycanda əhalinin gəlirlərinin yarıya qədəri ərzaq məhsullarının alınmasına xərclənir. Bu, birbaşa həyat səviyyəsinin və xərclər strukturunun göstəricisidir. Əslində, əhalinin xeyli hissəsinin, xüsusən də aztəminatlı təbəqəsinin gəlirlərinin daha çox hissəsi ərzağa sərf olunur. Belə bir şəraitdə bayramqabağı qiymətlərin artması əhalinin xeyli hisssinə əlavə maliyyə yükü yaradır. Bəzən bayramqabağı qiymətlərin artırılması bazar iqtisadiyyatının qanunauyğunluğu kimi göstərilir və hesab edirlər ki, belə də olmalıdır. Bəli, tələb-təklif qanununa görə, tələb təklifi üstələyəndə, qiymətlər artır, təklif tələbdən çox olanda isə qiymətlər aşağı düşür. Bu, iqtsadiyyata aid bütün dərsliklərdən məlum olan sadə bir həqiqətdir. Amma bununla bağlı elə nüanslar da var ki, onları da nəzərə əlmaq faydalı olar. Belə ki, bazar iqtisadiyytının nümunəvi ölkələri daxil olmaqla, bir sıra ölkələrdə bayramqabağı qiymət endirimlərinin edilməsi artıq ənənə halını alıb. Belə ölkələrdə bayramqabağı qiymət endirimləri edən malsatanlar bundan uduzmurlar, əksinə daha çox müştəri qazanıb daha çox mal satır və dövriyyəni genişləndirməklə daha çox qazanırlar. Məsələn, hansısa mal və məhsulun bir vahidini 1 manata satan - dövriyyədən 100 manat qazanırsa, malın qiymtinin 70-80 qəpiyə endirəndə, artan tələb şəraitində 200 vahid satıb 140-160 manat qazana bilirlər. Bunun fonunda qiyməti qaldıranlar isə mallarını əvvəlki qədər sata bilmir və uğuzsuz vəziyyətə düşürlər. Bizdə isə bayramqabağı bayram süfrəsi üçün zəruri olan mal və məhsullara tələbat artdığından, dövriyyədən daha çox qazanmağa yox, qiymətləri artırıb, fürsətdən yararlanmağa üstünlük verilir. Belə şəraitdə əhalinin atəminatlı təbəqəsi normal bayram süfrəsi aça bilmir.

Bununla belə bizdə də bayramqabağı endirimlər də edilir. Onun bir hissəsi həqiqətən real endirmdir və bu sahədə dürüst yol tutanların fəaliyyəti təqdirəlayiqdir. Amma endirimlərin xeyli hissəsi manipulyasiya xarakteri daşıyır. Məsələn, dəyəri heç 20 manat olmayam mala 50 manat qiymət qoyub sonra da ŞOK endirim elan edib, onu 35-40 manata satmaq, endirim yox, alıcıları aldatmaqdır.

Qaldırdığımız bu məsələ, yəni bayramqabağı qiymət artımından yox, dövriyyədən qazanmaq alıcıya da, satıcıya da daha sərfəlidir. Ona görə də bu məsələni daim gündəmdə saxlamaqla bizdə də bayramqabağı həqiqi qiymət endirimlərinin ənənə xarakteri almasına nail olmaq lazımdır ki, bundan həm malsatanlar qazansın, həm də qiymətlər əhalinin aztminatlı təbəqəsi üçün də əlçatan olsun və onların da bayram süfrəsi açması imkanları genişlənsin.

Əli MƏSİMLİ,

millət vəkili