“Bəs bizdə niyə atom bombası yoxdur?”

Əziz RZAZADƏ
Şah İranının baş naziri, daha sonra saray naziri olmuş Əsədullah xan Ələmin xatirələrində 1976-cı ilə aid bir qeyd var: “Əminəm ki, [Məhəmməd Rza] şah atom bombası haqqında düşünür”.
Bu qeyddən çox-çox əvvəl, daha doğrusu, 13 sentyabr 1969-cu ildə Ələm yazıb:
"Çin, Hindistan və İsrailin atom bombasından söhbət düşdü. Hökmdar dedi: "Necə ola bilər, bu cür pis həyat sürən çinlilərin atom bombası var?"
Dedim: "Hər halda, qədim Çinin oturuşmuş, güclü infrastrukturu var. Əhalisinin yüzdə biri belə ali məktəbi bitirmiş olsa, yenə kifayət edir".
Dedi: "Bəs niyə Hindistanda yoxdur?"
Dedim: "Əhalisi çoxdur, amma hindlilər maddi cəhətdən kasıbdır, ona görə də heç bir irəliləyiş yoxdur... İsraillilər isə atom bombasına sahib olmağa yaxındırlar".
Şah dedi: "Bəs niyə bizdə yoxdur?"
Dedim: "Birincisi, o qədər inkişaf etməmişik, ikincisi, iş görməkdə vicdan və səmimiyyətimiz çatışmır.
Şah təəssüflə razılaşdı".
İki söhbət arasında 7 il fərq var. Zaman təkcə şəraiti deyil, imkanları da dəyib, şah İranını geriqalmışlıqdan irəliləyişə aparıb. Amma bu gün şah İranı yoxdur, İslam Respublikası İran var. Onun atom bombası düzəltməyə “vicdan”ı yoxdur, onun səmimiliyinə isə İsrail və ABŞ (ümumən kollektiv Qərb) inanmır.
Söhbət ondan getmir ki, bu gün atom bombası olmadan nüvə texnologiyasına sahib İslam Respublikasıdır, onun yerinə şah İranı olsaydı belə, atom bombasının mövcudluğuna nə İsrail, nə də kollektiv Qərb imkan verərdi.
Bunun əyani nümunələri yetərincədir: İraq və Suriyadakı nüvə təsisatları bombalandı, başqa bir ərəb dövləti təzyiqlə nüvə texnologiyasından imtina etdi, amma sonra lideri öldürüldü və bu gün siyasi xəritədə “Liviya” adlı xəyali Şimali Afrika dövləti var.
Bədniyabətliyin məğzi budur: İslam dünyası inkişaf edə bilməz, müsəlman aləmi ibtidai icma quruluşundan uzağa getməməlidir; əgər bu coğrafiyada söhbət hansısa irəliləyişdən gedərsə və buna imkan yaradılarsa, yalnız Qərbin mikroskopik nəzarəti və icazə verilən hüdudları daxilində olmalıdır - yeganə təklif və təkid!
Bunun sabah Rusiyanın köməyi ilə Akkuyuda ilk AES-ini inşa edən Türkiyəyə şamil edilməyəcəyinin heç bir zəmanəti yoxdur. Hətta 1980-lərdə Nəvahidə AES inşası ideyası dəfn edilmiş və hazırda bu yöndə danışıqlar aparan Azərbaycana da...
Siyasi rejimin səciyyəsi, - forma və məzmundan asılı olmayaraq, - nüvə inhisarını əldən vermək istəməyən siyasi güc mərkəzi üçün 100-cü dərəcəli məsələdir!
Bu məqamda İran şahının verdiyi sualı yenidən xatırlamağa dəyər:
“Bəs niyə bizdə yoxdur?”
Əslində, sual ritorikdir, yəni cavabsızdır!