Beyin bizə xəbər vermədən bunu edir ARAŞDIRMA

Beyin hələ heç bir duyğu siqnalı almamışdan əvvəl gələcəkdə nə görəcəyimizi və ya toxunma zamanı nə hiss edəcəyimizi təxmin edərək müvafiq sinir siqnalları yarada bilir.

"Yeni Sabah" xəbər verir ki, bu barədə aparılan yeni araşdırmada Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT), Northeastern Universiteti və Massaçusets Ümumi Xəstəxanasının alimləri iştirak ediblər.

Tədqiqatçılar ənənəvi neyroelm yanaşmalarından fərqli olaraq, beynin yalnız xarici stimullara cavab vermədiyini, həm də gələcəkdə baş verə biləcək duyğu hadisələrinə əvvəlcədən hazırlaşdığını göstərən nəticələr əldə ediblər. Bu yanaşma elmdə “proqnozlaşdırıcı emal” (predictive processing) nəzəriyyəsi kimi tanınır. Nəzəriyyəyə əsasən, beyin zaman və enerji itkisinin qarşısını almaq üçün mümkün duyğu təcrübələrini əvvəlcədən proqnozlaşdıra bilir. Pepperoni pizza

Araşdırma çərçivəsində 80 sağlam yetkin iştirakçının beyin fəaliyyəti funksional maqnit-rezonans tomoqrafiyası (fMRT) vasitəsilə öyrənilib. Bu üsul beyində qan axını və oksigen səviyyəsində baş verən dəyişiklikləri ölçməyə imkan verib. Tədqiqatçılar bu yolla beyin kötüyündə yerləşən və superior colliculus adlanan kiçik strukturu, eləcə də onun müxtəlif qatlarındakı aktivliyi araşdırıblar.

Təcrübə üç mərhələdən ibarət olub: fiqurun təqdim edilməsi, iştirakçının qarşıdakı duyğu stimuluna dair qərar verməsi və stimulun tətbiqi. İştirakçıların bir qrupuna vizual təsvirlər göstərilib, digər qrupunda isə sol baş barmağa mexaniki təzyiq tətbiq edilərək toxunma hissi yaradılıb.

Nəticələr göstərib ki, vizual stimullar superior colliculus strukturunun səthi qatlarında, toxunma stimulları isə dərin qatlarında daha yüksək aktivlik yaradıb. Maraqlıdır ki, eyni aktivlik nümunələri hələ heç bir duyğu stimulu təqdim edilməmişdən əvvəl, iştirakçılar hansı növ stimulun gələcəyini gözlədikləri mərhələdə də müşahidə olunub.

Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, duyğu gözləntilərinin formalaşması yalnız beyin qabığı kimi yuxarı səviyyəli idrak mərkəzləri ilə məhdudlaşmır. Bu prosesdə beyin kötüyü və talamus kimi daha dərin beyin strukturları da iştirak edə bilər.

Beləliklə, araşdırma beynin ətraf mühitdən gələn məlumatlara sadəcə reaksiya vermədiyini, eyni zamanda gözlənilən hadisələrə uyğun şəkildə əvvəlcədən hazırlaşdığını göstərən elmi sübutları gücləndirir.

Aytac Əliyeva