Beyin neçə yaşına qədər yeniyetməlik dövründə qalır?

Alimlər insan beyninin gənclik mərhələsində qaldığı yaşı aşkar ediblər.

“Medicina” xəbər verir ki, Kembric Universitetinin neyroalimlərinin araşdırmasına görə, beynin həyat boyu beş fərqli inkişaf mərhələsindən keçdiyini və əsas mərhələlərin böyüdükcə, yetkinləşdikcə və yaşlandıqca ölçülə biləcəyini aşkar ediblər.

Tədqiqatçılar təcrübələrində diffuziya maqnit rezonans görüntüləməsindən (MRT) istifadə edərək təxminən 4000 insanın - körpədən 90 yaşa qədər insanın beynini araşdırıblar. Ən təəccüblü tapıntılardan biri, təxminən 9 yaşında başlayan yeniyetməliyin insanın 30 yaşlarının əvvəllərində başa çatması idi.

Alimlər beyin quruluşunu 12 fərqli ölçüdən istifadə edərək ölçüb o cümlədən neyron əlaqələrinin səmərəliliyi, onların ayrılma dərəcəsi və beynin mərkəzi mərkəzlərə nə dərəcədə bağlı olması və ya daha geniş əlaqələr şəbəkəsinə malik olması.

Kembric Universitetinin neyroinformatika üzrə tədqiqatçısı və tədqiqatın baş müəllifi professor Duncan Astle bildirib ki, "Beynin struktur inkişafının tədricən irəliləmə məsələsi deyil, bir neçə vacib dönüş nöqtəsindən biri olduğunu anlamaq, onun əlaqələrinin nə vaxt və necə zəiflədiyini müəyyən etməyə kömək edəcək".

Alimlər uyğunlaşma və yeni məlumatların əldə edilməsi zamanı beyin fəaliyyətinin partlayışlarına əsaslanaraq beynin həyatında beş əsas dövrü müəyyən ediblər.

Alimlərin fikrincə, insan beyni doğuşdan 9 yaşına qədər uşaqlıq mərhələsindədir. Yeniyetməlik 9 ildən 32 ilə qədər davam edir, yetkinlik isə 32 ildən 66 ilə qədər olan dövr, erkən qocalma 66 ildən 83 ilə qədər, gec qocalma isə 83 ildən sonra baş verir.

"Biz demirik ki, 30 yaşlarında insanlar yeniyetmələr kimi davranacaq və ya beyinləri yeniyetmələrin beyinlərinə bənzəyəcək. Biz dəyişiklik nümunəsindən danışırıq", - deyə tədqiqatın həmmüəllifi Alexa Mousley izah etdi. Tapıntılar, yeniyetməlik dövründə ən çox özünü göstərən ruhi pozğunluqlarla əlaqəli risk faktorlarını müəyyən etməyə kömək edə bilər.

Beynin daha yavaş qocalmasına nə kömək edir?

İspan və Argentina alimlərinin apardığı bir araşdırmaya görə, dil öyrənmək beyin qocalmasını yavaşlada bilər. Alimlər birdən çox dil bilən insanların "sağlam yaşlanma" əlamətləri göstərmə ehtimalının iki dəfədən çox olduğunu bildirirlər.

Aygün Musayeva