Icma.az
close
up
RU
Beyindəki xain hüceyrə deşifrə edildi: Xərçəngi qoruyan qalxan necə sındırıldı?

Beyindəki xain hüceyrə deşifrə edildi: Xərçəngi qoruyan qalxan necə sındırıldı?

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

London və Kanadadan olan alimlər qlioblastoma şişlərini həm birbaşa hədəfə alan, həm də onları qoruyan immun müdafiə mexanizmini zəiflədən yeni CAR-T hüceyrə terapiyası hazırlayıblar. Heyvan modelləri üzərində aparılan laboratoriya sınaqlarında müalicə tətbiq edilən 13 siçandan 12-də şiş tamamilə aradan qaldırılıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, beyin xərçənginin ən aqressiv və ölümcül formalarından biri hesab olunan qlioblastomaya qarşı hazırlanmış yeni immunoterapiya üsulu gələcəkdə xəstəliyin müalicəsi üçün perspektivli yanaşma kimi qiymətləndirilir.

King's London Kollecini və MakMaster Universitetinin alimlərinin birgə apardığı araşdırma göstərib ki, yeni CAR-T hüceyrə terapiyası indiyədək müalicəsi son dərəcə çətin hesab olunan qlioblastoma şişlərini hədəfə almaq və uzunmüddətli sağqalma ehtimalını artırmaq potensialına malikdir. Bununla belə, üsul hələ insanlar üzərində sınaqdan keçirilməyib.

Həkimlərin uzun illərdir həllini axtardıqları problem

Hər il minlərlə insanda aşkarlanan qlioblastoma diaqnozu qoyulduqdan sonra xəstələrin təxminən 95 faizi beş il ərzində həyatını itirir. Onilliklər ərzində alimlər bu xəstəliyə qarşı effektiv müalicə üsulu hazırlamağa çalışsalar da, şişin sağlam beyin toxumasına nazik və ipvari çıxıntılarla yayılması müalicəni son dərəcə çətinləşdirib.

Digər bir çox xərçəng növündən fərqli olaraq, qlioblastoma cərrahi yolla tam çıxarıla bilmir. Əməliyyatdan sonra qalan xərçəng hüceyrələri isə kimyaterapiya və şüa terapiyasına yüksək davamlılıq göstərərək xəstəliyin yenidən inkişafına səbəb olur. Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, yeni CAR-T terapiyası bu məhdudiyyəti aradan qaldırmağa kömək edə bilər.

İmmun hüceyrələri yenidən proqramlaşdırılır

Hazırda Böyük Britaniyada əsasən qan xərçənglərinin müalicəsində istifadə olunan CAR-T üsulu xəstənin öz immun hüceyrələrinin laboratoriyada genetik cəhətdən yenidən proqramlaşdırılmasına əsaslanır.

Bu məqsədlə xəstədən götürülən ağ qan hüceyrələri genetik dəyişikliklərə məruz qalaraq xərçəng hüceyrələrinin səthindəki zülalları tanıya bilən xüsusi immun hüceyrələrinə çevrilir. Daha sonra həmin hüceyrələr yenidən orqanizmə yeridilir və xərçəng hüceyrələrini hədəfə alaraq məhv etməyə çalışırlar.

İndiyədək leykemiya və limfoma kimi qan xərçənglərinin müalicəsində uğurlu nəticələr göstərən bu metodun gələcəkdə beyin şişlərinə qarşı da tətbiq olunması araşdırılır.

Təcrübələrdə yüksək nəticə əldə olunub

"Nature" jurnalında dərc olunan araşdırmada yeni terapiya insan qlioblastomasını təqlid edən heyvan modellərində sınaqdan keçirilib.

Əsas iki eksperimentdə müalicə tətbiq edilən 13 siçandan 12-də şiş tamamilə aradan qaldırılıb. Müalicə alan qruplardan biri dörd aydan, digəri isə beş aydan artıq müddətdə şişsiz qalıb.

Tədqiqatçılar qlioblastoma şişlərində və makrofaq adlanan immun hüceyrələrində GPNMB adlı zülal müəyyən ediblər.

Normal şəraitdə makrofaqlar orqanizmi infeksiyalardan qoruyan immun hüceyrələridir. Lakin qlioblastoma zamanı onların bir hissəsi şiş tərəfindən yenidən proqramlaşdırılaraq onun böyüməsini və müalicədən yayınmasını dəstəkləyən mühitin formalaşmasına kömək edir.

Alimlər CAR-T hüceyrələrini məhz GPNMB zülalını tanıyacaq şəkildə hazırlayıblar. Nəticədə bu hüceyrələr həm şiş hüceyrələrini, həm də şişi qoruyan immun mühitinin əsas elementlərini hədəfə alıblar.

Xərçəngə ekosistem kimi yanaşma

Araşdırmanın aparıcı müəllifi Şila Sinq (Sheila Singh), "King's College London" və "McMaster University"nin beyin cərrahiyyəsi və neyro-onkologiya professoru bildirib ki, onların yanaşması qlioblastomanı yalnız xərçəng hüceyrələrinin toplusu kimi deyil, onu əhatə edən immun mühiti ilə birlikdə qiymətləndirməyə əsaslanır.

Onun sözlərinə görə, yeni yanaşma yalnız şiş hüceyrələrini deyil, həm də onları qoruyan immun hüceyrələrini hədəfə alaraq xəstəliyin davamlılığını təmin edən müdafiə sistemini zəiflədir.

Araşdırmanın həmmüəllifi Şan Qreval (Shaan Grewal) isə qeyd edib ki, əvvəlki tədqiqatlar əsasən yalnız xərçəng hüceyrələrinin məhv edilməsinə yönəlirdi. Yeni metod isə xəstəliyə iki istiqamətdən təsir göstərərək şişin müdafiə mexanizmini də hədəfə alır.

İnsanlar üzərində klinik sınaqlar hələ başlamayıb

Hazırda bu müalicə üsulu insanlar üzərində klinik sınaqlardan keçməyib. Bununla belə, tədqiqatçılar laboratoriya və heyvan modellərində əldə olunan nəticələrin gələcək klinik araşdırmalar üçün mühüm əsas yaratdığını bildirirlər.

Mövcud müalicə üsulları ilə qlioblastoma diaqnozu qoyulan xəstələrin orta sağqalma müddəti 12–18 ay təşkil edir. Mütəxəssislərin fikrincə, son iyirmi ildə bu sahədə ciddi irəliləyiş əldə olunmadığı nəzərə alınarsa, yeni nəticələr gələcək müalicələrin hazırlanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Həkimlər əhalini xəstəliyin mümkün əlamətlərinə diqqət yetirməyə çağırırlar. Davamlı və ya getdikcə güclənən baş ağrısı, qıcolmalar, ürəkbulanma, başgicəllənmə, yaddaş pozğunluğu, bədənin bir tərəfində zəiflik, eləcə də yeni yaranan görmə və nitq problemləri qlioblastomanın əlamətləri sırasında göstərilir. Bu simptomlar müşahidə olunduqda vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək tövsiyə edilir.

Bu variantda:

* xəbər agentliyi üslubu qorunub;

* məntiqi və elmi baxımdan mübahisəli ifadələr yumşaldılıb;

* klikbaşlıq elementləri çıxarılıb;

* terminologiya vahidləşdirilib;

* məqalənin yalnız heyvan modelləri üzərində aparıldığı hər yerdə aydın şəkildə vurğulanıb.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:163
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 06 İyul 2026 14:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri