Icma.az
close
up
RU
Bir çimdik ədviyyat, yüz risk: təhlükəli qatqılar barədə bilmədiklərimiz ARAŞDIRMA

Bir çimdik ədviyyat, yüz risk: təhlükəli qatqılar barədə bilmədiklərimiz ARAŞDIRMA

Icma.az, Sia Az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Toz ədviyyatlar mətbəximizin ayrılmaz hissəsidir: yeməklərə dad, rəng və aroma verirlər. Lakin toz halında satılan ədviyyatlarda bəzi ciddi problemlər yaranır — bu problemin mərkəzində ümumiyyətlə təhlükəsizlik, keyfiyyət və saxtakarlıq durur. Əsasən qiyməti yüksək olan ədviyyatlar tozlaşdırıldıqda asanca qatqılara və zərərli maddələrə məruz qala bilər, həm də saxta məhsullarla qarışdırıla bilər. Bu, adi keyfiyyət məsələsi deyil — səhiyyə üçün real risklər yarada bilər.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Ədviyyatların bu cür risklərlə üzləşməsi həm dünya bazarında, həm də yerli bazarlarda problemə çevrilib. Məsələn, qlobal səviyyədə də gizli qatqılar içərisində ağır metallar, rəngləndiricilər və digər təhlükəli maddələrin istifadə edildiyi aşkarlanıb.

İndi isə toz ədviyyatların hansı təhlükələri olduğu və bu problemlərin səhiyyə üçün nə kimi nəticələrə yol aça biləcəyi haqda geniş izah:

Ədviyyatların saxtalaşdırılması — əsas təhlükə mənbəyi

Toz ədviyyatların saxtalaşdırılması (yəni qatqı maddələri ilə qarışdırılması) dünyada geniş yayılan problemdir. Bu, ədviyyatın tutumunu və ağırlığını saxta şəkildə artırmaq üçün edilir — amma son nəticədə günahı istehlakçı çəkir.

Ədviyyata ucuz tullantı maddələri (nişasta, un, chalk/şlak, darı, ağac tozu və s.) əlavə olunur.

Gözə daha cəlbedici rəng üçün süni rəngləndiricilər və boya maddələri qatılır. Belə boyalar bəzən xərçəngogen hesab edilən maddələr ola bilər (məsələn, Sudan qırmızı boyası).

Bu maddələr yeməyin tərkibinə qarışdıqda uzun müddətli istifadə insan sağlamlığı üçün müxtəlif xəstəlik risklərini artırır.

Sağlamlıq üçün potensial risklər

Saxta və kontaminasiya olunmuş ədviyyatların uzun müddət istehlakı aşağıdakı problemlərə səbəb ola bilər:

Maddi və kimyəvi qatqıların zərərli təsirləri

Bu cür maddələr mədə-bağırsaq problemlərinə, həzm pozuntularına və hətta ürək‑qara ciyər funksiyasının pozulmasına gətirib çıxara bilər. Uzun müddətli təsir isə ciddi sağlamlıq pozuntularına — o cümlədən xərçəngə və orqan zədələnmələrinə qədər inkişaf edə bilər.

Ağır metallarla kontaminasiya

Çox hallarda toz ədviyyatlarda süni boyalar və ağır metallarla qarışıqlar aşkarlanır. Məsələn, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, qalay, mis və civa kimi ağır metallar uzun müddətli qəbulda zəhərlənməyə səbəb olur və orqanizmdə yığılır.

Mikrobioloji çirklənmə

Qurudulmuş və toz halında saxlanan ədviyyatlarda mikroorqanizmlər, bakteriyalar və kif göbələklər ola bilər. Belə çirklənmə toxunma, saxlama və emal zamanı yaranır və nəticədə yeyilən məhsullarda salmonella və digər təhlükəli bakteriyalar müşahidə oluna bilər.

Saxtakarlıq növləri və ümumi misallar

Aşağıdakı kimi toz ədviyyatlar tez‑tez mənşəyi qeyri‑müəyyən və təhlükəli maddələrlə qarışdırıla bilər:

Necə qorunmaq olar?

Etiketə diqqət yetirin

Etiketdə istehsalçı adı, ölkə, standart sertifikatlar və istehsal tarixi/son istifadə tarixi kimi məlumatların olması vacibdir.

Məşhur və tanınmış brendlər seçin

Tanınmış və rəsmi standartlara uyğun şirkətlər təhlükəsizlik yoxlamalarından keçir və sınaq müddətinə malikdir.

Bütöv ədviyyat almaq daha yaxşıdır

Bütöv ədviyyatlar evdə üyüdüləndə həm təzəlik, həm də təhlükəsizlik baxımından üstün olur — çünki saxtalaşdırmanı görmək daha çətindir.

Toz halında satılan ədviyyatlar gündəlik mətbəx istifadəsi üçün ideal olsa da, mümkün saxtakarlıq, ağır metallarla kontaminasiya, mikroorqanizmlər və kimyəvi qatqılar təhlükəli ola bilər. Buna görə də məsuliyyətli seçim, təhlükəsizlik etiketlərinin yoxlanması və mümkün olduqda bütöv ədviyyatların evdə üyüdülməsi tövsiyə edilir.

Ayşən Vəli

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:122
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 06 Fevral 2026 10:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri