Biz sülh istəyirik!

Ermənistana sülh müqaviləsi lazım deyilsə, bizə də lazım deyil...

İlham Əliyev: Ümid edirəm ki, sülh müqaviləsi ilə bağlı bizim bütün şərtlərimiz də qəbul ediləcək

Yeni dövrdə Cənubi Qafqaz üçün sülh artıq reallığa çevrilib. Azərbaycanın irəli sürdüyü şərtlərin mühüm əksəriyyəti Ermənistan tərəfindən qəbul edilir. Bu isə o deməkdir ki, proses nəticəyə yaxınlaşır. Bu, rəsmi İrəvanın artıq Azərbaycanın regionda yaratdığı yeni siyasi-iqtisadi reallıqları qəbul etməsi kimi dəyərləndirilsə də, İrəvanın manipulyativ mahiyyəti hələ də sülhün yaranmasına maneədir. Ermənistan özlüyündə anlayır ki, yaranan siyasi-iqtisadi reallıqlar sülhü və əməkdaşlığı aktuallaşdırır - belə bir iqtisadi platforma isə indiki zamanda bu ölkə üçün hava-su kimi lazımlıdır. Sosial problemlərin əsirinə çevrilmiş Ermənistan Azərbaycanın ona tanıdığı imkandan maksimum bəhrələnməli, özünün yeni inkişaf mərhələsini formalaşdırmalıdır. Amma bununla belə, həm silahlanma, həm də Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin vaxtaşırı səsləndirdikləri qeyri-standart açıqlamalar prosesin nəticəyə varmasına mane olur.

Azərbaycanın mövqeyi isə tam şəffaf və açıqdır. Yanvarın 7-də yerli televiziyalara müsahibəsində Prezident İlham Əliyev bildirib ki, biz sülh istəyirik. Biz istəyirik ki, artıq müharibə səhifəsi bağlansın: “Ümid edirəm ki, sülh müqaviləsi ilə bağlı bizim bütün şərtlərimiz də qəbul ediləcək. Çünki bu şərtlərdə hər hansı bir fövqəladə məsələ yoxdur. Minsk qrupunun ləğv edilməsi, konstitusiyanın dəyişdirilməsi - bunlarsız sülh müqaviləsi mümkün deyil. Əgər Ermənistana sülh müqaviləsi lazım deyilsə, bizə də lazım deyil”.

Dialoq deyil, monoloq nəticəsində baş verdi...

Vurğulandığı kimi, Ermənistan dünyada və bölgədə gedən prosesləri düzgün qiymətləndirməlidir - əslində 2024-cü ildə İrəvanın Azərbaycanın işğal altındakı 4 kəndini azad etməsi bir daha onu göstərir ki, bu ölkənin siyasi rəhbərliyi Bakının regiondakı dominant mövqeyini qəbul edir. Əks halda 30 ilə artıq bu kəndlərin işğalını davam etdirmiş Ermənistan əraziləri azad etməzdi. Başqa sözlə, 19 aprel 2024-cü ildə yaşanan nailiyyət Azərbaycanın növbəti qələbəsi kimi tarixə yazıldı. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində bu məqama toxunaraq bildirib ki, bu, dialoq deyil, monoloq nəticəsində baş verdi. Belə ki, Ermənistanla onilliklər ərzində dialoqun alınmaması aydındır: “Düşünürəm ki, Ermənistanı könüllü surətdə, belə desək, könüllü-məcburi şəkildə bu kəndləri qaytarmağa vadar edən bir neçə amil var. Birincisi, Vətən müharibəsi və onun nəticələridir. İkincisi, antiterror əməliyyatı. Zənnimcə, o, erməni rəhbərliyinin onlarla birlikdə Azərbaycana qarşı duracağı ilə bağlı bütün illüziyaları artıq yox etməli idi. Mənim Qazaxın dörd kəndi ilə bağlı son tələbim Ermənistanın baş naziri qarşısında təxminən bir il əvvəl qoyulmuşdu, ötən ilin fevralında”.

Dövlət başçısı qeyd edib ki, son dörd ilin dərsləri, - hərçənd erməni tərəfindən onlar hələ tam dərk olunmayıb, - nəzərə alınır. “Beləliklə, bunu, həmçinin təkcə delimitasiya üzrə deyil, həm də sərhədin demarkasiyası işində yaxşı ilk addım hesab edirəm. Zənnimcə, bu, elə bir nadir hadisədir ki, delimitasiya və demarkasiya demək olar ki, eyni vaxtda həyata keçirilir”, - deyə Prezident İlham Əliyev vurğulayıb.

Metodologiya üzrə yanaşmamız erməni tərəfinə təqdim edilib...

Bu, Qalib Xalqın Qalib Lideri olan Prezident İlham Əliyevin tarixi uğurudur. 2020-ci Vətən müharibəsindən başlanan yol uğurla davam və inkişaf etdirilir. Prezident İlham Əliyevin liderliyi ilə Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi qələbələr yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcını qoyur. Artıq Ermənistan başqa çıxış yolunun olmadığını anlayır - sülh həm də İrəvan üçün bir xilas yoludur. Yenidən qeyri-konstruktiv addımlara əl atmaq və ya revanşist düşüncələrə qapılmaq Ermənistan üçün daha ağır nəticələr vəd edəcək. Bu səbəbdəndir ki, artıq İrəvan manipulyasiyaların işə yaramadığının, xarici havadarların dəstəyinin heç bir uğur vəd etmədiyinin fərqindədir. Ötən ilin aprelindən başlanan prosesin qarşıdakı dövrdə də davam və inkişaf etdirilməsi perspektivi olduqca böyükdür. Təsadüfi deyil ki, müvafiq delimitasiya və demarkasiya komissiyalarının ötən il ərzində ikitərəfli görüşləri baş tutub və proseslə bağlı hazırlanan Əsasnamə qəbul edilib. Bu yaxınlarda da komissiyaların növbəti görüşünün keçirilməsi nəzərdə tutulur. Dövlət başçısı bildirib ki, bu ay, bizim təşəbbüsümüzlə, təklifimizlə delimitasiya məsələsini davam etdirmək üçün delimitasiya üzrə Azərbaycan və Ermənistan komissiyalarının növbəti görüşü olmalıdır: “Bizim metodologiya üzrə yanaşmamız var, onu erməni tərəfinə təqdim etmişik. Mənə məruzə etdilər ki, aldığımız şifahi cavab ondan xəbər verir ki, onların tərəfindən xüsusi etiraz yoxdur”.

Zəngəzur dəhlizi açılmalıdır və açılacaq!

Sülh prosesi çərçivəsində aktiv müzakirə edilən məsələlərdən biri də yeni beynəlxalq nizamın ən mühüm detallarından biri kimi xarakterizə olunan Zəngəzur dəhlizidir. Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan arasında 2020-ci il 10 noyabr tarixində imzalanmış üçtərəfli bəyanatın 9-cu bəndi və 2021-ci il yanvarın 11-də Moskvada imzalanmış 4 bəndlik bəyanat Zəngəzur dəhlizinin reallaşması üçün hüquqi zəmin yaradıb. Qeyd edək ki, müzakirə edilən bu dəhliz müasir “Böyük İpək yolu”dur. Başqa sözlə, “Şərq-Qərb” ticarət yolunun ən mühüm seqmentlərindən biri kimi meydana çıxan Zəngəzur dəhlizi adıçəkilən tranzit xətt üzrə mühüm üstünlüklər formalaşdırır. Bu dəhliz iki kontingent arasında ən əlverişli, qısa və optimal ticarət logistikasıdır. Hazırda bir sıra regionlarda davam edən münaqişələri göz önünə gətirsək, Zəngəzur dəhlizinin aktuallığı daha yaxşı nəzərə çarpar. Bu dəhlizin açılması Şərq-Qərb kommunikasiya sisteminin daha fəal şəkildə inkişafına və inteqrasiyasına təkan verir. Günün reallığı ilə yanaşdıqda, hətta demək mümkündür ki, Zəngəzur dəhlizi Şərq-Qərb dəhlizinin gələcək perspektivini özündə əks etdirir.

Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizinin açılması Azərabaycanla Naxçıvan arasında quru əlaqə formalaşdırmaqla yanaşı, digər region dövlətləri, xüsusilə Ermənistan üçün olduqca vacibdir. Dəhliz açılandan sonra Azərbaycan ərazisindən keçməklə həm Şərq, həm Şimal-Cənub xətti üzrə logistik imkanlara malik olacaq. Beləliklə, bütün region ölkələri yeni infrastruktur layihəsindən fayda götürəcək. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində vurğulayıb ki, biz istəyirik ki, Cənubi Qafqazda sülh olsun, əməkdaşlıq olsun, onlar bizə mane olmasınlar: “Onlar Türkiyə ilə Azərbaycan arasında coğrafi maneə kimi fəaliyyət göstərməsinlər. Zəngəzur dəhlizi açılmalıdır və açılacaqdır. Onlar bunu nə qədər tez başa düşsələr, o qədər də yaxşıdır. Biz belə vəziyyətdə qala bilmərik. Biz Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvana niyə müxtəlif, başqa yollarla getməliyik? Bizim birbaşa əlaqəmiz olmalıdır və bu əlaqə Ermənistanın suverenliyini şübhə altına qoymur. Sadəcə olaraq, onlar 10 noyabr Bəyanatının müddəalarını yerinə yetirməlidirlər”.

Pərviz SADAYOĞLU