BMT: Dünya miqyasında internet istifadəçilərinin sayı 6 milyardı keçib

İl ərzində qlobal şəbəkəyə 240 milyondan çox insan qoşulub və indi planetin təxminən altı milyard sakini – Yer əhalisinin üçdə dördü – onlayn rejimdədir.
Oxuməni.az-ın BMT-nin mətbuat xidmətiə istinadən məlumatına görə, bu, internet istifadəçilərinin sayında təsirli artımı sənədləşdirən və eyni zamanda dərinləşən rəqəmsal uçuruma işarə edən Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının (BTİ) hesabatına əsasəndir.
Buna baxmayaraq, təşkilatın məlumatına görə, 2,2 milyard insan rəqəmsal məkandan kənarda qalır ki, bu da universal və ədalətli rəqəmsal inklüzivliyin təmin edilməsi probleminin miqyasını vurğulayır.
BTİ-nin baş katibi Dorin Boqdan-Martin qeyd edib ki, müasir həyat rəqəmsal texnologiyalar olmadan mümkün deyil, yəni hər kəs internetdən istifadə edə bilməlidir. Bağlantı keyfiyyəti əsas amilə çevrilir: sürət, etibarlılıq, əlverişlilik və bacarıqlar insanların rəqəmsal imkanlardan faydalana biləcəyini müəyyən edir.
Hesabatda ilk dəfə 5G şəbəkə abunəçilərinin sayı - təxminən üç milyard və ya bütün mobil bağlantıların üçdə biri üçün təxminlər təqdim olunur. Beşinci nəsil şəbəkələr dünya əhalisinin 55 faizini əhatə edir, lakin paylanma olduqca qeyri-bərabərdir: yüksək gəlirli ölkələrdə insanların 84 faizi 5G-yə çıxış əldə edir, aşağı gəlirli ölkələrdə isə yalnız dörd faiz. Varlı ölkələrdə istifadəçilər yoxsul bölgələrdəki istifadəçilərə nisbətən təxminən səkkiz dəfə çox mobil məlumat istehsal edir ki, bu da keyfiyyət fərqini açıq şəkildə göstərir.
Əlçatanlıq eyni dərəcədə vacib bir məsələ olaraq qalır. Mobil internetin orta qiyməti ümumiyyətlə azalsa da, aşağı və orta gəlirli ölkələrin 60 faizində əhalinin əhəmiyyətli bir hissəsi üçün əlçatmaz olaraq qalır. Bundan əlavə, istifadəçilərin əksəriyyəti yalnız əsas rəqəmsal bacarıqlara malikdir, təhlükəsiz onlayn mühitin qorunmasından tutmuş məzmun yaratmağa qədər daha mürəkkəb bacarıqlar isə daha yavaş inkişaf edir.
BTİ Telekommunikasiya İnkişaf Bürosunun direktoru Kosmas Lakison Zavazava vurğulayıb ki, inklüziv və təhlükəsiz rəqəmsal mühitə nail olmaq üçün infrastruktura, təlimə və məlumat toplama sistemlərinə hədəflənmiş investisiyalar tələb olunur.
Hesabat rəqəmsal inkişafın iqtisadi status, cins və yerləşmə ilə nə qədər sıx bağlı olduğunu göstərir. Yüksək gəlirli ölkələrdə əhalinin 94 faizi internetdən istifadə edir, aşağı gəlirli ölkələrdə isə bu rəqəm yalnız 23 faizdir. İnternetdən kənarda qalan insanların əksəriyyəti yoxsul və inkişaf etməkdə olan bölgələrdə yaşayır.
Kişilərin qadınlara nisbətən onlayn olma ehtimalı daha yüksəkdir (77 faiz vs 71 faiz) və şəhər sakinlərinin kənd sakinlərinə nisbətən onlayn olma ehtimalı xeyli yüksəkdir (85 faiz vs 58 faiz). 15-24 yaşlı gənclər ən yüksək iştirak nümayiş etdirirlər: onların 82 faizi onlayndır, ümumi əhalinin isə 72 faizi bu rəqəmlə müqayisədədir.
BTİ hesabatı qlobal rəqəmsallaşmadakı irəliləyişi sənədləşdirməklə yanaşı, maneələrin aradan qaldırılmasına diqqət yetirməyin vacibliyini də xatırladır. Əlçatan infrastruktur, ədalətli qiymətlər və rəqəmsal bacarıqların inkişafı olmadan milyonlarla insan rəqəmsal dünyanın kənarında qalma riski ilə üzləşir.
Almaz Həsənli