BP “Qarabağ” yatağında seysmik tədqiqatlara hazırlaşır

Xəzərin Azərbaycan sektorunda yerləşən “Qarabağ” kontrakt sahəsində seysmik tədqiqat proqramı çərçivəsində dənizdibi sensor qovşaqları (OBN) ilə seysmik tədqiqat, həmçinin yüksək rezolyusiyalı (HR) / ultrayüksək rezolyusiyalı (UHR) seysmik tədqiqatın aparılması nəzərdə tutulur.

“APA-Economics” xəbər verir ki, bu barədə “Qarabağ” kontrakt sahəsində seysmik tədqiqat proqramı üzrə Ətraf mühitə təsirlərin qiymətləndirilməsi sənədində bildirilir.

Sənədə əsasən, dənizdibi sensor qovşaqları (OBN) ilə seysmik tədqiqat lay-kollektorun xüsusiyyətlərinin daha yaxşı başa düşülməsini təmin edəcək, quyuların planlaşdırılmasına kömək edəcək və yataqların işlənməsi strategiyalarını optimallaşdıracaq. Yüksək rezolyusiyalı (HR) / ultrayüksək rezolyusiyalı (UHR) seysmik tədqiqat quyuların bütövlüyünə mənfi təsir edə biləcək geoloji təhlükələri, eləcə də platformanın və digər infrastrukturun təhlükəsiz quraşdırılmasına təsir göstərə biləcək yeraltı təhlükələri müəyyən etməyə kömək edəcək.

Qeyd olunur ki, OBN ilə seysmik tədqiqat dəniz dibində qəbuledici sensor qovşaqlarının yerləşdirilməsi və dəniz səthinə yaxın seysmik mənbənin (pnevmotop qrupu) işə salınmasını özündə ehtiva edir. Pnevmotoplar aşağı tezlikli səs dalğaları yaradır. Həmin səs dalğaları su sütunu boyunca dəniz dibinə doğru hərəkət edir, orada isə dəniz dibinin altındakı müxtəlif süxur qatları ilə rastlaşır. Səs dalğaları müxtəlif süxur qatlarına dəyməklə geri əks olunur və geri qayıdan səs dalğaları dəniz dibindəki qəbuledici sensorlar vasitəsilə aşkar edilir

““Qarabağ” kontrakt sahəsində OBN tədqiqatı 100 günə qədər davam edəcək və artıq 2025- ci il dekabrın 1-də başlaya bilər. Mənbə sahəsi 500 km2, qovşaq sahəsi isə 248 km2 olacaq. Tədqiqat dənizin 140-200 m dərinliyində aparılacaq”, - hesabatda vurğulanır.

Sənədə əsasən, HR and UHR seysmik tədqiqatı yerin təkinin ətraflı təsvirlərini yaratmaq üçün istifadə olunan geofiziki üsullardır. Onlar ənənəvi yedəkli məlumat toplama üsullarından istifadə edirlər. Burada həm enerji mənbəyi, həm də qəbuledicilər tədqiqat gəmisinin arxasından yedəklə çəkilir. Dayaz yeraltı strukturların daha dəqiq təsvirlərini əldə etmək üçün xüsusi avadanlıqların (məsələn, kiçik həcmli pnevmotoplar, sparkerlər) yaratdığı daha yüksək tezlikli səs dalğaları istifadə olunur. Buna görə də onlar təhlükələri və geoloji xüsusiyyətləri müəyyən etmək üçün ideal hesab olunur. HR / UHR tədqiqatları aparılarkən dəniz dibi haqqında məlumat əldə etmək üçün çox vaxt digər akustik avadanlıqlardan, məsələn, yan müşahidəli exolokator, çoxşüalı exolokator və dərinlik profiloqrafından da istifadə olunacaq. Planlaşdırılan HR / UHR tədqiqat sahələri Şəkil N.4-də təqdim olunur. Tədqiqat 2026-cı ilin birinci rübünə planlaşdırılıb və təxminən 45 gün davam edəcək. Tədqiqat dənizin 170-185 m dərinliyində aparılacaq. OBN tədqiqatının HR / UHR tədqiqatı ilə eyni vaxtda aparılması planlaşdırılmır, çünki səs mənbələri bir-birinə müdaxilə edə və nəticədə məlumatlar təhrif oluna bilər. Lakin bu, istisna olaraq qısa müddət ərzində baş verə bilər.

Xatırladaq ki, “Qarabağ” kontrakt sahəsi Bakıdan 120 km şərqdə, dənizin 150 – 200 m dərinliyində, “Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) və “Əşrəfi-Dan Ulduzu-Aypara” (ƏDUA) kontrakt sahələrinin yaxınlığında yerləşir 2018-ci ildə Qarabağ yatağının işlənməsi üçün Risk Xidmət Sazişi (RXS) imzalanmışdı. 2025-ci ilin may ayında bp bu sazişdə 35% pay əldə etdi və operator oldu. SOCAR-ın ortaq şirkəti isə RXSdə 65% pay sahibi olaraq qalır.