Icma.az
close
up
RU
Britaniyalı general İrəvandan nələr yazdı: Qədim türk yurdu...

Britaniyalı general İrəvandan nələr yazdı: Qədim türk yurdu...

Axar.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Britaniya ordusunun general-leytenantı, diplomat və coğrafiyaşünas Uilyam Monteitin "Journal of the Royal Asiatic Society" jurnalının 1848-ci il buraxılşının 9-cu cildində dərc edilən "Azərbaycanın və ona bitişik əyalətlərin bəzi hissələrinin coğrafi vəziyyəti haqqında qeydlər" adlı məqaləsini təqdim edirəm.

Uilyam Monteit bu məqaləsində İrəvanı tarixi və coğrafi Azərbaycanın bir hissəsi kimi təqdim edir.

O yazır ki, İrəvan Araz çayının hər iki sahilini əhatə edən böyük Azərbaycan coğrafiyasının ayrılmaz bir parçasıdır və Təbrizlə Naxçıvan kimi eyni coğrafi və iqlim zonasına daxildir.

O dövrün ingilis mənbələri "Azərbaycan" dedikdə həm Arazdan cənubdakı əraziləri, həm də Arazdan şimaldakı xanlıqlar zonasını (İrəvan, Naxçıvan, Qarabağ və s.) nəzərdə tuturdular. Monteit də İrəvanı bu geniş "Azərbaycan və ona bitişik əyalətlər" kontekstində təsvir edir.

Məqalədə İrəvan düzənliyinin çox isti iqlimə malik olduğu, lakin torpağın münbitliyi və suvarma sistemləri sayəsində bol meyvə, xüsusilə üzüm bağları ilə məşhur olduğu qeyd edilir.

Müəllif rusların bölgəyə gəlişindən sonra İran və Türkiyədən çox sayda erməni ailəsinin İrəvan və Naxçıvan ərazisinə köçürüldüyünü vurğulayır.

Monteit İrəvan xanlığının (xüsusilə sonuncu xan Hüseynqulu xanın) dövründə əhalinin vəziyyətindən bəhs edərkən yazır:

“Xan güclü bir hərbi qüvvəyə malikdir və əhalinin həm kənd təsərrüfatı, həm də qalanın müdafiəsi ilə məşğul olur. İrəvan əhalisi döyüşkəndir və qala uzun müddət müqavimət göstərib, əhali xana və mövcud quruluşa sadiqdir”.

Monteit İrəvan qalasını təsvir edərkən bildirir ki, şəhərin bazarları və binaları Şərq üslubunda və Azərbaycanın digər hissələrinə bənzər şəkildə tikilib.

Britaniyalı general bölgədəki hakim etnik ünsürü türk tayfaları və ya "Turcomans" adlandırır. O, İrəvan xanlığının hərbi gücünün əsasını bu döyüşkən türk tayfalarının təşkil etdiyini yazır.

Mətnin bəzi yerlərində İrəvan əhalisi üçün "Persians" ifadəsinə rast gəlinir. Müəllif izah edir ki, bu ifadə ancaq Qacarlar dövlətinə təbəəliyi bildirir. Monteit özü də aydınlaşdırır ki, söhbət İran dövlətinin idarəçiliyində olan müsəlman əhalidən gedir, hansı ki, onların böyük əksəriyyəti türkdillilərdir.

Monteit yerli erməniləri ayrıca bir qrup kimi qeyd edir, lakin davam edərək yazır ki, onlar sayca azdırlar və əsasən ticarət və sənətkarlıqla məşğul olurlar.

Müəllif İrəvan xanının qardaşı Həsən xan Sərdar haqqında yazır:

“O, cəsur və qətiyyətli bir liderdir. Yerli əhali Sərdarın rəhbərliyi altında ruslara qarşı son ana qədər döyüşmüşdü”.

General İrəvanı Azərbaycanın qapısı hesab edib:

“Kim İrəvana nəzarət edirsə, bütün Araz vadisinə və Cənubi Azərbaycana gedən yollara nəzarət etmiş olur”.

Tam məqaləni BURADAN oxuya bilərsiniz.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:228
embedMənbə:https://axar.az
archiveBu xəbər 03 Fevral 2026 13:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see363

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see345

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see315

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see313

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see304

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see295

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see286

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see278

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see268

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see258

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see247

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see246

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see235

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see235

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see233

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see233

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see231

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see229

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see220

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri