Icma.az
close
up
RU
Brüsselin dilemması: Aİ üçün əsas rəqib artıq Rusiya deyil, Çindir

Brüsselin dilemması: Aİ üçün əsas rəqib artıq Rusiya deyil, Çindir

Icma.az bildirir, Bakivaxti saytına əsaslanaraq.

Son illərdə Avropa İttifaqının təhlükəsizlik və xarici siyasət gündəmi əsasən Rusiya–Ukrayna müharibəsi ətrafında formalaşırdı. Lakin paralel olaraq Brüsseli düşündürən daha bir strateji məsələ getdikcə ön plana çıxır.

Bu, Çinin qlobal iqtisadi və texnoloji gücünün sürətlə artması və Avropa bazarlarında təsir imkanlarını genişləndirməsidir. Artıq Avropa paytaxtlarında ən çox müzakirə olunan suallardan biri budur: Rusiya qısamüddətli təhlükədirsə, Çin uzunmüddətli strateji çağırışa çevrilirmi?

Son həftələrdə Avropa İttifaqı rəhbərliyinin çıxışlarında Çin mövzusu daha sərt şəkildə gündəmə gətirilir. Brüssel hesab edir ki, Çin dövlət subsidiyaları hesabına istehsal olunan ucuz məhsullarla Avropa sənayesinin rəqabət qabiliyyətini zəiflədir. Xüsusilə elektrik avtomobilləri, günəş panelləri, batareyalar və yüksək texnologiyalar sahəsində Çin şirkətlərinin bazar payının sürətlə artması Avropa istehsalçılarını ciddi narahat edir. Buna görə də Avropa Komissiyası bir sıra Çin məhsullarına qarşı araşdırmalar aparır, əlavə rüsumların tətbiqini və bazarın qorunmasını müzakirə edir.

Lakin məsələ təkcə ticarətdən ibarət deyil. Çin bu gün Avropa üçün həm də mühüm iqtisadi tərəfdaşdır. Avropa şirkətlərinin əhəmiyyətli hissəsi Çin bazarında fəaliyyət göstərir, minlərlə müəssisənin istehsal zənciri məhz Çinlə bağlıdır. Nadir torpaq metalları, elektron komponentlər və sənaye üçün vacib xammalın böyük hissəsi də Çindən gəlir. Bu isə o deməkdir ki, Brüssel bir tərəfdən Pekindən iqtisadi asılılığı azaltmağa çalışsa da, digər tərəfdən bu əlaqələri tam qırmaq imkanına malik deyil.

Məhz bu səbəbdən Avropa İttifaqı son illərdə “de-risking” – yəni risklərin azaldılması siyasətini ön plana çıxarıb. Bu yanaşma Çindən tam uzaqlaşmağı deyil, strateji sahələrdə həddindən artıq asılılığın azaldılmasını nəzərdə tutur. Başqa sözlə, Avropa iqtisadi əlaqələri qorumaq istəyir, lakin kritik texnologiyalar, enerji keçidi və müdafiə sənayesi kimi sahələrdə alternativ tədarük zəncirləri formalaşdırmağa çalışır.

Brüsselin narahatlığının digər səbəbi texnoloji rəqabətdir. Süni intellekt, yarımkeçiricilər, 5G infrastrukturu, elektromobil istehsalı və rəqəmsal iqtisadiyyat artıq geosiyasi rəqabətin əsas istiqamətlərinə çevrilib. Çin bu sahələrdə böyük dövlət dəstəyi ilə irəliləyir, Avropa isə hesab edir ki, açıq bazar prinsipləri belə rəqabətdə onu zəif vəziyyətə salır. Buna görə də son dövrlərdə Avropa sənaye siyasətində proteksionist elementlər daha çox görünməyə başlayıb.

Digər mühüm məqam isə ABŞ faktorudur. Vaşinqton uzun müddətdir ki, Avropa müttəfiqlərini Çinlə münasibətlərdə daha sərt mövqe tutmağa çağırır. ABŞ hesab edir ki, Pekinin texnoloji yüksəlişi və qlobal iqtisadi təsiri gələcəkdə Qərbin strateji üstünlüyünü zəiflədə bilər. Lakin Avropa ölkələrinin hamısı bu yanaşmanı eyni şəkildə bölüşmür. Almaniya, Fransa və İtaliya kimi böyük iqtisadiyyatlar Çin bazarından ciddi gəlir əldə etdikləri üçün münasibətlərin tamamilə kəskinləşdirilməsinin əleyhinə çıxırlar. Bu isə Avropa İttifaqının vahid Çin siyasətini formalaşdırmasını çətinləşdirən əsas amillərdən biridir.

Bütün bunlarla yanaşı, Pekin də Avropa ilə münasibətləri tamamilə korlamaqda maraqlı görünmür. Çin rəhbərliyi Avropa bazarını öz iqtisadi inkişafı üçün vacib hesab edir və ticarət əlaqələrinin qorunmasına üstünlük verir. Bununla belə, qarşılıqlı etimadın azalması, texnologiya sahəsində məhdudiyyətlər və geosiyasi rəqabət münasibətləri əvvəlki mərhələdən fərqli müstəviyə keçirib.

Əslində Avropa İttifaqı bu gün iki fərqli risk arasında seçim etməyə çalışır. Bir tərəfdə Çinlə iqtisadi əlaqələrin zəifləməsinin Avropa sənayesinə vuracağı zərbə dayanır. Digər tərəfdə isə strateji sahələrdə Pekindən yüksək asılılığın gələcəkdə siyasi və iqtisadi təzyiq alətinə çevrilməsi ehtimalı var. Brüsselin əsas dilemması da məhz bundan ibarətdir.

Yaxın perspektivdə Avropa İttifaqının Çinlə münasibətlərində tam qopma gözlənilmir. Daha real ssenari əməkdaşlıqla rəqabətin paralel şəkildə davam etməsidir. Lakin aydın görünür ki, Çin artıq Avropa üçün sadəcə böyük bazar deyil. O, həm də iqtisadi təhlükəsizlik, texnoloji üstünlük və geosiyasi təsir uğrunda rəqabətin əsas iştirakçılarından birinə çevrilib. Məhz buna görə Brüsselin Pekin siyasəti yaxın illərdə Avropa İttifaqının xarici siyasətinin ən mürəkkəb və həlledici istiqamətlərindən biri olaraq qalacaq.

Ruslan Zəngəzur

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:176
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 30 İyun 2026 11:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri