Icma.az
close
up
RU
Brüsselin dilemması: Aİ üçün əsas rəqib artıq Rusiya deyil, Çindir

Brüsselin dilemması: Aİ üçün əsas rəqib artıq Rusiya deyil, Çindir

Icma.az bildirir, Bakivaxti saytına əsaslanaraq.

Son illərdə Avropa İttifaqının təhlükəsizlik və xarici siyasət gündəmi əsasən Rusiya–Ukrayna müharibəsi ətrafında formalaşırdı. Lakin paralel olaraq Brüsseli düşündürən daha bir strateji məsələ getdikcə ön plana çıxır.

Bu, Çinin qlobal iqtisadi və texnoloji gücünün sürətlə artması və Avropa bazarlarında təsir imkanlarını genişləndirməsidir. Artıq Avropa paytaxtlarında ən çox müzakirə olunan suallardan biri budur: Rusiya qısamüddətli təhlükədirsə, Çin uzunmüddətli strateji çağırışa çevrilirmi?

Son həftələrdə Avropa İttifaqı rəhbərliyinin çıxışlarında Çin mövzusu daha sərt şəkildə gündəmə gətirilir. Brüssel hesab edir ki, Çin dövlət subsidiyaları hesabına istehsal olunan ucuz məhsullarla Avropa sənayesinin rəqabət qabiliyyətini zəiflədir. Xüsusilə elektrik avtomobilləri, günəş panelləri, batareyalar və yüksək texnologiyalar sahəsində Çin şirkətlərinin bazar payının sürətlə artması Avropa istehsalçılarını ciddi narahat edir. Buna görə də Avropa Komissiyası bir sıra Çin məhsullarına qarşı araşdırmalar aparır, əlavə rüsumların tətbiqini və bazarın qorunmasını müzakirə edir.

Lakin məsələ təkcə ticarətdən ibarət deyil. Çin bu gün Avropa üçün həm də mühüm iqtisadi tərəfdaşdır. Avropa şirkətlərinin əhəmiyyətli hissəsi Çin bazarında fəaliyyət göstərir, minlərlə müəssisənin istehsal zənciri məhz Çinlə bağlıdır. Nadir torpaq metalları, elektron komponentlər və sənaye üçün vacib xammalın böyük hissəsi də Çindən gəlir. Bu isə o deməkdir ki, Brüssel bir tərəfdən Pekindən iqtisadi asılılığı azaltmağa çalışsa da, digər tərəfdən bu əlaqələri tam qırmaq imkanına malik deyil.

Məhz bu səbəbdən Avropa İttifaqı son illərdə “de-risking” – yəni risklərin azaldılması siyasətini ön plana çıxarıb. Bu yanaşma Çindən tam uzaqlaşmağı deyil, strateji sahələrdə həddindən artıq asılılığın azaldılmasını nəzərdə tutur. Başqa sözlə, Avropa iqtisadi əlaqələri qorumaq istəyir, lakin kritik texnologiyalar, enerji keçidi və müdafiə sənayesi kimi sahələrdə alternativ tədarük zəncirləri formalaşdırmağa çalışır.

Brüsselin narahatlığının digər səbəbi texnoloji rəqabətdir. Süni intellekt, yarımkeçiricilər, 5G infrastrukturu, elektromobil istehsalı və rəqəmsal iqtisadiyyat artıq geosiyasi rəqabətin əsas istiqamətlərinə çevrilib. Çin bu sahələrdə böyük dövlət dəstəyi ilə irəliləyir, Avropa isə hesab edir ki, açıq bazar prinsipləri belə rəqabətdə onu zəif vəziyyətə salır. Buna görə də son dövrlərdə Avropa sənaye siyasətində proteksionist elementlər daha çox görünməyə başlayıb.

Digər mühüm məqam isə ABŞ faktorudur. Vaşinqton uzun müddətdir ki, Avropa müttəfiqlərini Çinlə münasibətlərdə daha sərt mövqe tutmağa çağırır. ABŞ hesab edir ki, Pekinin texnoloji yüksəlişi və qlobal iqtisadi təsiri gələcəkdə Qərbin strateji üstünlüyünü zəiflədə bilər. Lakin Avropa ölkələrinin hamısı bu yanaşmanı eyni şəkildə bölüşmür. Almaniya, Fransa və İtaliya kimi böyük iqtisadiyyatlar Çin bazarından ciddi gəlir əldə etdikləri üçün münasibətlərin tamamilə kəskinləşdirilməsinin əleyhinə çıxırlar. Bu isə Avropa İttifaqının vahid Çin siyasətini formalaşdırmasını çətinləşdirən əsas amillərdən biridir.

Bütün bunlarla yanaşı, Pekin də Avropa ilə münasibətləri tamamilə korlamaqda maraqlı görünmür. Çin rəhbərliyi Avropa bazarını öz iqtisadi inkişafı üçün vacib hesab edir və ticarət əlaqələrinin qorunmasına üstünlük verir. Bununla belə, qarşılıqlı etimadın azalması, texnologiya sahəsində məhdudiyyətlər və geosiyasi rəqabət münasibətləri əvvəlki mərhələdən fərqli müstəviyə keçirib.

Əslində Avropa İttifaqı bu gün iki fərqli risk arasında seçim etməyə çalışır. Bir tərəfdə Çinlə iqtisadi əlaqələrin zəifləməsinin Avropa sənayesinə vuracağı zərbə dayanır. Digər tərəfdə isə strateji sahələrdə Pekindən yüksək asılılığın gələcəkdə siyasi və iqtisadi təzyiq alətinə çevrilməsi ehtimalı var. Brüsselin əsas dilemması da məhz bundan ibarətdir.

Yaxın perspektivdə Avropa İttifaqının Çinlə münasibətlərində tam qopma gözlənilmir. Daha real ssenari əməkdaşlıqla rəqabətin paralel şəkildə davam etməsidir. Lakin aydın görünür ki, Çin artıq Avropa üçün sadəcə böyük bazar deyil. O, həm də iqtisadi təhlükəsizlik, texnoloji üstünlük və geosiyasi təsir uğrunda rəqabətin əsas iştirakçılarından birinə çevrilib. Məhz buna görə Brüsselin Pekin siyasəti yaxın illərdə Avropa İttifaqının xarici siyasətinin ən mürəkkəb və həlledici istiqamətlərindən biri olaraq qalacaq.

Ruslan Zəngəzur

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 30 İyun 2026 11:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see357

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see297

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see296

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see296

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see288

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see280

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see273

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see271

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see271

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see259

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see253

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see252

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see252

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see249

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see248

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see244

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see239

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see238

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see227

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see223
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri