Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Bu ağac dünyadakı ən zəhərli bitkilərdəndir Cəmi 50 qram yarpağı insanı öldürə bilər

Bu ağac dünyadakı ən zəhərli bitkilərdəndir Cəmi 50 qram yarpağı insanı öldürə bilər

Icma.az, Qaynarinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Yer üzündə elə bir ağac var ki, onun cəmi 50 qram yarpağı bir neçə saat ərzində insanın ölümünə səbəb ola bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu ağaclardan biri də Avropa tisidir – elmi adı Taxus baccata-dır. Böyük Britaniyada və Şimali Avropanın digər ölkələrində olduqca geniş yayılmış bu ağac həm qədimliyi, həm də zəhərliliyi ilə seçilir.

Tis - ölümcül gözəllik və qədimlik

Britaniyada tis ağacı ənənəvi olaraq kilsə həyətlərində və qədim bağlarda əkilir. Bu, onun həm müqəddəslik simvolu kimi qəbul edilməsilə, həm də heyvanları qorxudaraq həmin ərazilərdə otarmağa mane olması ilə əlaqələndirilir. "Discover Wildlife" portalının yazdığına görə, tis Böyük Britaniyanın üç yerli iynəyarpaqlı ağac növündən biridir (digərləri – adi şam və ardıc). Tis ağacının taxtasından orta əsrlərdə ox və yay düzəldilirdi.

2022-ci ildə Veyverli-Abbeydəki tis Woodland Trust tərəfindən "İlin ağacı” seçilmişdi.

Tisin hansı hissələri zəhərlidir?

Bu ağacın demək olar ki, bütün hissələri – yarpaqları, toxumları və qabığı da daxil olmaqla – "taksin” adlı zəhərli alkaloid maddəni ehtiva edir. Cəmi 50 qramlıq doza yetkin insan üçün ölümcül ola bilər. Daha az miqdar isə ciddi mədə-bağırsaq pozğunluqları yaradır.

Tis toxumunun içi də son dərəcə zəhərlidir. Amma toxumu əhatə edən qırmızı rəngli meyvə hissəsi şirin və yeyilə biləndir. Lakin toxumun udulması təhlükəli olduğu üçün meyvəni yeməzdən əvvəl mütləq çıxarılmalıdır. Mütəxəssislər ümumiyyətlə bu meyvəni yeməməyi tövsiyə edir.

Tis ağacları neçə il yaşayır?

Tis ağacları minilliklər boyu yaşaya bilir və Şimali Avropada ən qədim yerli ağac növü hesab olunur. Böyük Britaniyada yaşı 900 ildən artıq olan ondan çox tis ağacı mövcuddur. Bu ağaclardan bəzilərinin eramızın X əsrindən əvvəl əkildiyi güman edilir.

Şotlandiyanın Fortinqall kəndində yerləşən tis ağacı dünyanın ən qədim ağaclarından biri hesab olunur. Onun yaşı ilə bağlı fərqli rəqəmlər irəli sürülsə də, alimlərin ortaq qənaətinə görə, bu ağac təxminən 5000 yaşındadır.

Tis ağacını necə tanımaq olar?

Tisin yarpaqları dar, yaşıl və uc hissəsi iti şəkildədir. Mart-aprel aylarında çiçəkləyir və bu zaman dişi və erkək ağaclar fərqli çiçəklər əmələ gətirir: erkək çiçəklər sarımtıl-ağ, dişi çiçəklər isə əvvəlcə yaşıl, sonra isə qəhvəyi rəngə çevrilir.

Tohumlar (toxumlar) qırmızı rəngli, giləmeyvəyə bənzəyən bir quruluş olan aril tərəfindən əhatə olunur. Bu da digər iynəyarpaqlı ağaclardan fərqli olaraq tis ağacını xüsusi edir.

Bu meyvələrlə sincaplar, siçanlar və bir sıra quş növləri, xüsusilə qaratoyuq və başqa drozdlar qidalanır.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:282
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 14 İyul 2025 23:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see268

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see268

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see250

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see247

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see241

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see232

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see229

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see223

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see223

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see222

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see217

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see215

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see212

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see211

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see209

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see197

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see193

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see190

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see187

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri