Bu meyvə tərəvəzin qiyməti od tutub yanır EKSPERT

Yay mövsümündə meyvə-tərəvəz bolluğu olmağına baxmayaraq, hətta ucuz bildiyimiz bazarlarda belə qiymət artımı müşahidə olunur. Haqlı olaraq vətəndaşlar da narazılığını bildirir.

Bahalaşmanın arxasında hansı səbəblər dayanır?

Məsələ ilə bağlı Tribunainfo.az-a açıqlama verən iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Günay Hüseynova bildirib ki, mövsümi olmasına baxmayaraq meyvə-tərəvəz məhsullarının qiyməti əl yandırır.

G. Hüseynovanın sözlərinə görə, bazara çıxarılan meyvə-tərəvəz məhsullarında qıtlıq olmasa da qiymətlər alıcının cibinə uyğun deyil. Qiymətlərin yüksək olması dedikdə ilk növbədə tələb-təklif amili ilk ağıla gəlirdi. Lakin hal-hazırdakı baha qiymətlərin səbəbi müxtəlifdir.
Kəndli məhsulunun dəyər dəyməzə satılmasından, məhsulun sahədə, bostanda qalmasından şikayətçidir. Şəhərdəki alıcı da məhsulun bahalığından narazıdır. Burada təbii ki, qazanan el arasında “alverçi” adlanan şəxslərdir.

İqtisadçı qeyd edib ki, 1-ci səbəb meyvə-tərəvəz kəndlərdən dəyər-dəyməzinə alınıb baha qiymətə satılır.
2-ci səbəb odur ki, kəndli özü və ya tanıdığı ixracatı bilən şəxs vasitəsi ilə məhsulunu ölkə xaricinə çıxardır. Onun üçün xarici valyutayla qazanıb topdan satmaq daha sərfəlidir.
3-cü səbəb odur ki, işçi qüvvəsi çatışmazlığı var. Kənd əhalisi ən yaxşı halda paytaxt Bakıdadır. Türkiyə-Rusiya kimi ölkələrdə çobana 5000 manat maaş qalacaq. Yer, qidalanma, telefon, internet paketi ilə təmin olunur. Onu qoyub hansı kəndli 400-500 manata işləyər?

Digər səbəb saxlanma anbarlarının sayının çox olmaması və ya sovetlərdən qalan anbarların da sıradan çıxması ilə əlaqədardır.

Ekspert sonda təklif edib ki, ilk növbədə ixraca müəyyən kvota qoyulsun. İlk növbədə məqsəd daxili tələbatı qarşılamaqdır. İdxal olunmuş tərkibi GMO(Geni Modifikasiya Olunmuş) məhsul heç kəsə lazım deyil. Bəli, Azad bazar iqtisadiyyatıdır, satıcı məhsulunu istənilən qiymətə, istənilən bazarda sata bilər amma kənd təsərrüfatı vergidən ona görə azaddır. Vətəndaşların layiqli təminatı olsun daha xarici bazarın tələbatını ödəyib 3-cü sıra ölkələrdən geni bəlli olmayan meyvə-tərəvəzi idxal etmək üçün yox.

İşçi qüvvəsinin çatışmazlığına qaldıqda isə bu hal təkcə iqtisadi yox sosial məsələdir. Ailə dəyərləri məhv olur, insanlar bir-birindən uzaqlaşır. Bir-birinin xeyir-şərinə belə gələ bilmirlər. Onun üçün də öz kəndində, öz təsərrüfatında çalışan, daxili bazarı təmin edən şəxslərə əlavə subsidiya, dotasiya verilməli və ya Ünvanlı Sosial Yardımının məbləği artıq olmalıdır.
Ümumiyyətlə Sovet təfəkküründən qalma ,”alverçi” aradan qaldırılmalıdır. Kəndli, fermer məhsulunu saxlanc anbarlarına və ya Aqrar İnkişaf Mərkəzlərinə təhvil versin və satışa oradan çıxarılsın.

Dəniz Pənahova