Bütün ölkələri Lenin “yaratdı” və ya absurd təbliğat sərhəd tanımır

Təbliğatın da həddi olmalıdır - Tarixi nağılların daim təkrarlanması cəmiyyətdə dünyaya təhrif olunmuş baxış yaradır

Qərblə və digər yerlərdə uzun sürən informasiya müharibəsi fonunda Rusiyada yumşaq desək, çaşdırıcı olan ifadələr getdikcə daha çox eşidilir. Sadə tarixi faktlar təmtəraqlı ritorika, mürəkkəb proseslər isə sadə izahlarla əvəz olunur.

Məsələn, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarovanın Polşanı "yaratdığını" iddia edən son şərhləri bu yanaşmanın daha bir nümunəsidir: "Lenin bir çox cəhətdən müstəqil Polşa dövlətinin memarıdır. Müasir Polşanı da "Vladimir İliç Leninin adını daşıyan Polşa" adlandırmaq olar". Bu, Zaxarovanın Polşa xarici işlər naziri Radoslav Sikorskinin Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban haqqında zarafatına cavabı idi. Sikorski sosial mediada yazıb: "Viktor Lenin ordenini qazanıb"

Zaxarovanın "sensasiyalı" açıqlamasından əvvəl belə eşitmişdik ki, Lenin Ukrayna, Qazaxıstan, Azərbaycan və bir sıra digər ölkələri "yaradıb". Nəticədə, sanki 20-ci əsrin əvvəllərindən bir nəfər qəfildən regionun demək olar ki, bütün xəritəsinin müəllifinə çevrilib. Və diqqətəlayiq olan odur ki, bu cəfəngiyat bəzi sosial media trolları tərəfindən deyil, zahirən ciddi ekspertlər, politoloqlar, ictimai xadimlər və dövlət məmurları tərəfindən səsləndirilir. Bu hekayələr dövlət mediası vasitəsilə fəal şəkildə yayılır və tarixin məqbul, bəzən isə yeganə, həqiqi versiyası kimi təqdim olunur. Zamanla absurd norma kimi qəbul edilməyə başlayır.

Bu "kiçik cəfəngiyat dünyasında" necə də "Lenin bütün canlılardan daha canlıdır" deyə naftalin qoxulu sovet şüarını xatırlamamaq olar? 21-ci əsrdə Rusiyada bu, yeni məna kəsb edir. Lenin "Kreml xəyalpərəstindən" bir növ universal "ixtiraçıya" çevrilir və necə deyərlər, geriyə doğru dövlətlər yaradır. Müasirlərinin məntiqinə görə, ölkələri, xalqları və sərhədləri dəfələrlə, sanki əvvəllər heç nə olmamış kimi yaradan məhz o idi.

Qərblə şiddətli qarşıdurma kontekstində informasiya cəbhəsində müxtəlif metodlardan, o cümlədən qəsdən yalançı hekayələrin yayılmasından istifadə edildiyi aydındır. Lakin təbliğatın da həddi olmalıdır. Tarixi nağılların daim təkrarlanması cəmiyyətdə dünyaya təhrif olunmuş baxış yaradır. İnsanlar öz müstəsna böyüklüyünə və ətraflarındakı hər şeyin sadəcə təsadüfi və süni olduğuna inanmağa öyrədilir.

Bu, Polşa məsələsində xüsusilə qəribə görünür. Əgər Polşa dövlətçiliyinin "Lenin mənşəyi" nəzəriyyəsinə inanırıqsa, onda əsrlər boyu tarixi olan böyük bir Avropa dövləti olan Polşa-Litva Birliyini hara qoymalıyıq? 1917-ci il inqilabından çox əvvəl mövcud olan Polşa mədəniyyətini, siyasi ənənəsini və dövlətçiliyini necə izah edə bilərik? Bu suallar sadəcə olaraq nəzərə alınmır, çünki onlar rahat bir mənzərəyə mane olur.

Eyni şey keçmiş SSRİ-nin digər ölkələri ilə bağlı da deyə bilərik. Ukrayna, Qazaxıstan, Azərbaycan və digər dövlətlərin Sovet hakimiyyətindən çox əvvəl öz tarixləri var idi. Bəli, bolşeviklər sərhədləri dəyişdirdilər və inzibati strukturlar yaratdılar, lakin onlar xalqları və ölkələri sıfırdan "yaradılmadılar". Əksini iddia etmək keçmişi qəsdən sadələşdirmək və təhrif etmək deməkdir.

Görünür, bu məntiq digər təbliğat mənbələrindən götürülüb. Məsələn, Azərbaycanın və azərbaycanlıların Stalin tərəfindən "yaradıldığını" iddia edən erməni "ekspertlərinin" açıqlamaları çoxdan məlumdur. Bu tezislər çoxdan yalançı tarix kimi qəbul edilib, lakin indi oxşar fikirlər getdikcə Rusiya mediasında, yalnız fərqli auditoriyalarda eşidilir.

Bu, məntiqi bir sual doğurur: qonşu ölkələri "süni" kimi rədd etmək bu qədər asandırsa, Rusiyanın özünə də eyni şəkildə yanaşsaq, necə olar? Onun bölgələrinin - Sibir, Qafqaz, Volqaboyu, Uzaq Şərqin tarixinin yaxından öyrənilməsi ölkənin keçmişinin adətən təsvir ediləndən daha mürəkkəb və heterogen olduğunu göstərir.

Eyni ibtidai məntiqdən istifadə edərək, "əsl" Rusiyanın yalnız Moskva Knyazlığı olduğu absurd nəticəyə gəlmək olar. Lakin ciddi tarix bu cür sadələşdirmələrə yol vermir.