BVF tarixdə ikinci dəfə borc səviyyəsi proqnozunu açıqlayıb

Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az

Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) aprel ayı üçün Maliyyə Monitorinqi Hesabatının sayını dərc edib.

Banco.az xəbər verir ki, hesabatda 2025-ci ildə qlobal dövlət borcunun dinamikasında əhəmiyyətli bir irəliləyiş olmadığı və Yaxın Şərqdə müharibənin başlamasının onsuz da gərgin olan qlobal mənzərəyə yeni bir maliyyə təzyiqi mənbəyi əlavə etdiyi bildirilir.

Hesabatda münaqişənin enerji təchizatını pozmaqla, maliyyə şərtlərini sərtləşdirməklə və hökumətləri qiymət artımlarının qarşısını almaqla maliyyə məkanını qorumaq arasında seçim etməyə məcbur etməklə qlobal miqyasda əhəmiyyətli təsirlərə malik olduğu qeyd olunur və onun maliyyə təsirinin olduqca asimmetrik olduğu vurğulanır.

Hesabatda qeyd olunur ki, bir il əvvəl iqtisadi perspektivə hakim olan siyasət qeyri-müəyyənliyinin kəskin artması pik həddini aşsa da, fundamental maliyyə və geosiyasi təzyiqlər azalmayıb.

Qlobal iqtisadiyyatın dayanıqlılığına baxmayaraq, maliyyə proqnozunun pisləşdiyinə işarə edən hesabatda bildirilir ki, qlobal ümumi dövlət borcunun 2025-ci ildə ÜDM-in 93,9 faizinə yüksəldiyi və 2029-cu ilə qədər hazırkı templə 100 faizə çatacağı gözlənilir ki, bu da əvvəllər yalnız İkinci Dünya Müharibəsindən sonra müşahidə olunmuş səviyyədir.

Hesabatda qlobal dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 2026-cı ildə 95,3 faiz, 2027-ci ildə 97,2 faiz və 2028-ci ildə 98,8 faiz olacağı proqnozlaşdırılır.

Hesabatda qeyd olunur ki, qlobal borcun yüksək səviyyəsi, eləcə də mövcud maliyyə qaydaları ilə göstərilən tendensiyalar əsas narahatlıq mənbələridir və əlavə olunur ki, yüksək faiz dərəcələri və maliyyə xəbərlərinə qarşı bazar həssaslığının artması bu tendensiyaya uyğunlaşmaq üçün imkanların daraldığını göstərir.

Hesabatda qeyd olunur ki, borc dinamikasının yaxşılaşdığı ölkələrdə belə, dövlət borcunun səviyyəsi bir çox hallarda Covid-19 böhranı dövründə pik həddini aşır və faiz ödənişləri cəmi dörd il ərzində qlobal ÜDM-in 2 faizindən təxminən 3 faizinə qədər kəskin şəkildə artıb.

Yaxın Şərqdəki münaqişə dövlət maliyyəsini daha da gərginləşdirə bilər.

Hesabatda ABŞ-ın ümumi dövlət kəsirinin ÜDM-in 7-8 faizi qədər olduğu, ölkənin açıq-aşkar borc konsolidasiya planının olmadığı və ümumi borcunun 2031-ci ilə qədər ÜDM-in 142,1 faizinə çatacağı gözlənilir.

BVF-nin hesabatında bildirilir ki, Yaxın Şərqdəki müharibə yüksək qlobal faiz dərəcələri, möhkəmlənən dollar və artan enerji qiymətləri vasitəsilə mənfi maliyyə və əmtəə qiymətləri dinamikasını gücləndirməklə təhdid edir və bu da inkişaf etməkdə olan və inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlara makroiqtisadi təzyiqləri daha da artırır.

Hesabatda vurğulanır ki, münaqişə qida və yanacaq qiymətlərinin artması, maliyyə şərtlərinin sərtləşməsi, iqtisadi fəaliyyətin azalması və müdafiə xərclərinin artması yolu ilə dövlət maliyyəsini daha da gərginləşdirə bilər və uzunmüddətli münaqişə ssenarisində risk altında olan qlobal borcun 4 faiz bəndi arta biləcəyi qeyd olunur.

Həmçinin süni intellektlə əlaqəli aktivlərin qiymətləndirilməsində düzəlişin risk altında olan qlobal borcları daha 2,4 faiz artıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq edilib.