Cənub Şərqi Asiya ilə tərəfdaşlığın yeni mərhələsi

Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat koridorlarının qovşağında yerləşən Azərbaycan Respublikasının xarici siyasət strategiyası son illərdə öz miqyasını və keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirmişdir. Milli maraqlara, suverenliyə və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa əsaslanan bu çoxvektorlu strategiyanın mühüm tərkib hissələrindən biri Cənub-Şərqi Asiya regionu və ASEAN (Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası) ölkələri ilə münasibətlərin dərinləşdirilməsidir.
Bu çərçivədə, 2026-cı il oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri və Prezident İlham Əliyev tərəfindən qəbul edilməsi ikitərəfli diplomatik əlaqələr tarixində keyfiyyətcə yeni bir səhifə açmışdır. Bu səfər Laos dövlət başçısının müstəqil Azərbaycan Respublikasına tarixdə ilk rəsmi səfəri kimi mühüm siyasi-diplomatik əhəmiyyət kəsb edir.
Mətbuata verilən birgə bəyanatlar və aparılan yüksəksəviyyəli danışıqlar göstərir ki, Bakı və Vyentyan arasında mövcud olan ənənəvi dostluq əlaqələri artıq daha fəal iqtisadi, siyasi və strateji tərəfdaşlıq fazasına qədəm qoyur.
Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında vurğulanan əsas məqamlardan biri iki ölkə arasında mövcud olan yüksəksəviyyəli siyasi dialoq və beynəlxalq platformalarda sərgilənən qarşılıqlı dəstək olmuşdur.
Azərbaycan və Laos BMT, Qoşulmama Hərəkatı (QH) və digər beynəlxalq platformalarda ardıcıl olaraq bir-birinin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və milli maraqlarını dəstəkləyirlər. Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrliyi dövründə kiçik və inkişafda olan dövlətlərin maraqlarını müdafiə etməsi, institusional təşəbbüslər irəli sürməsi (o cümlədən QH Parlament Şəbəkəsi və Gənclər Təşkilatının təsisi) Laos rəhbərliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.
Görüş çərçivəsində tərəflər arasında imzalanan Birgə Bəyanat və müxtəlif sahələri əhatə edən hüquqi sənədlər iki ölkə münasibətlərinin istitusional əsaslarını möhkəmləndirir. Bu sənədlər yalnız siyasi niyyəti ifadə etmir, həm də gələcək iqtisadi-ticarət və tətbiqi layihələr üçün hüquqi çərçivə formalaşdırır.
Görüşdə vurğulanan ən mühüm məsələlərdən biri ikitərəfli ticarət dövriyyəsinin mövcud həcminin real potensialdan aşağı olması və bu sahədə sıçrayışlı inkişafın təmin edilməsinin vacibliyidir. Prezident İlham Əliyev öz bəyanatında iqtisadi dinamikanın artırılması üçün konkret mexanizmlərin yaradılmasının vacibliyini qeyd etmişdir.
Azərbaycanın formalaşdırdığı müasir nəqliyyat infrastructure-ı (Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və rəqəmsal ipək yolu proyekti) dənizə çıxışı olmayan Laos üçün Mərkəzi Asiya və Avropa bazarlarına daha əlverişli marşrutlar təklif edir.
Aparılan danışıqlar göstərir ki, kənd təsərrüfatı, tekstil, dağ-mədən sənayesi və hidroenergetika sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi ikitərəfli ticarət dövriyyəsini dəfələrlə artırmaq imkanına malikdir.
Azərbaycan və Laos arasında münasibətlərin tarixi köklərinə nəzər saldıqda, humanitar və təhsil sahəsindəki əlaqələr xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyev və Prezident Thonqlun Sisulit mətbuat bəyanatında bu tarixi varisliyə xüsusi toxunmuşlar.
"Vaxtilə keçən əsrin 80-ci illərində Azərbaycanda təhsil almış laoslu mütəxəssislər bugün iki ölkə arasında körpü rolunu oynayırlar. Bu humanitar irsin bərpası və müasir şəraitdə davam etdirilməsi bizim prioritetimizdir."
Azərbaycan Ali təhsil müəssisələrində Laos gənclərinin, xüsusən də neft-qaz, mühəndislik, kənd təsərrüfatı və beynəlxalq münasibətlər ixtisasları üzrə təhsil alması üçün təqaüd proqramlarının artırılması nəzərdə tutulur.
İki ölkə xalqları arasında qarşılıqlı anlaşılanı və dostluğu dərinləşdirmək üçün Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi, turizm imkanlarının təşviqi hədəflənir.
Prezident İlham Əliyevin Laos Prezidenti ilə keçirdiyi görüş və səsləndirdiyi bəyanatlar Azərbaycanın xarici siyasətində bir neçə strateji istiqaməti aydın nümayiş etdirir:
Azərbaycan Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə ikitərəfli və çoxtərəfli formatda əməkdaşlığı inkişaf etdirərək, qlobal iqtisadiyyatın ən sürətlə böyüyən regionunda öz mövqelərini möhkəmləndirir.
Azərbaycan "Qlobal Cənub" ölkələri arasında həmrəylik və tərəfdaşlıq platformasının aparıcı aktoru kimi çıxış edir. Laos ilə əlaqələrin güclənməsi bu strategiyanın bariz nümunəsidir.
Bakı ənənəvi tərəfdaşları ilə yanaşı, coğrafi baxımdan uzaq, lakin strateji baxımdan vacib olan dövlətlərlə pragmatik işbirliyi qurmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 13-də Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin səfəri zamanı verdiyi bəyanat Azərbaycanın xarici siyasətindəki dinamikliyi və uzaqgörənliyi bir daha sübut etdi. Bu rəsmi səfər və əldə olunmuş razılaşmalar yalnız iki ölkə arasında ticarət və siyasi əlaqələri stimullaşdırmayacaq, həm də Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya regionundakı diplomatik və geoiqtisadi nüfuzunu keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qaldıracaqdır.
Nurlana Yusifova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı