Cənubi Afrikada qızılaxtaranları xilasetmə əməliyyatları aparılır AZƏRTAC

Stokholm, 18 noyabr, Nərgiz Cəfərli, AZƏRTAC

Cənubi Afrika Respublikasındakı Stilfontein şəhərinin yaxınlığında tərk edilmiş mədəndə qapalı qalan yüzlərlə qeyri-qanuni qızılaxtarana kömək etmək üçün könüllülərin xilasetmə əməliyyatı başlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, qeyri-qanuni mədənçıxarma ilə mübarizə çərçivəsində Cənubi Afrika polisi minlərlə mədənçini yer səthinə çıxmağa məcbur etmək üçün aylardır ərzaq, su və tibbi ləvazimatların qarşısını kəsib.

Cənubi Afrikada 6 minə yaxın tərk edilmiş mədən var ki, qızılaxtaranlar onları isizulu dilində “zama zamas” adlandırırlar. Bu insanlar qiymətli metal axtarışında aylarla yerin altında qalaraq həyatlarını riskə atırlar.

“Fevraldan bəri qardaşımdan heç bir xəbər almamışam. Onun sağlam, xəstə və ya həyatda olduğunu da bilmirəm”, -deyə qardaşı Stilfonteyn mədənində olan Pauline deyir.

Cənubi Afrika polisi mis və kabel oğurluğu, soyğunçuluq kimi digər cinayətlərlə də əlaqəli olan bu fəaliyyətlə qətiyyətli mübarizə aparmaq əzmindədir. İlin əvvəlində “Wala Umgodi” – “Deşiyi bağla” adlı əməliyyat başlayıb. Onun məqsədi işçiləri mədəndən çıxmağa məcbur etmək idi.

Cənubi Afrika Respublikasının naziri Xumbudzo Ntşaxveni bununla bağlı deyib: “Lazım gələrsə, biz mədənə tüstü buraxacağıq”.

Məhkəmə mədənlərin qeyri-qanuni blokadasına son qoyulmasına qərar verib, lakin minlərlə insan yerin altında qalır və onların vəziyyəti ciddi narahatlıq doğurur. “Zama zamas”lar tez-tez Lesoto və Mozambik kimi qonşu ölkələrdən gəlir və mədəndən çıxanlar həbs və deportasiyaya məruz qalır ki, bu da onların niyə yerin altında qaldığını izah edir.

Polisin həyati təhlükəsi səbəbindən yerin altına girməsi qəti qadağandır, lakin yerli sakinlər bəzi mədənçilərlə danışıqlar apara bilib və ümumilikdə 1173 “zama zamas” artıq təslim olub. Lakin uzunmüddətli blokadaya görə onların əksəriyyəti çox yorğun olduqları üçün istəsələr də artıq səthə qalxa bilmir. Bir neçə gün əvvəl mədəndən iki ölü kişinin cəsədi çıxarılıb.

Noyabrın 16-da paytaxt Pretoriya məhkəməsi yaşamaq hüququnun Konstitusiyada təsbit edilməsi səbəbindən polisin bu insanlara yardıma mane olmaq hüququna malik olmadığına qərar verdi. Son bir həftə ərzində ictimai qəzəbin artmasına baxmayaraq, polis sərt mövqe tutmaqda davam edir. Qərardan sonra Cənubi Afrika Milli Polisi (SAPS) mətbuata açıqlamasında bildirib ki, hələ də səthə çıxan “zama zamas”ları saxlamaq səlahiyyətinə malikdir.