Çin ABŞ a barışıq əlini uzatdı

Çin ticarət tarifləri ilə bağlı ABŞ ilə danışıqlara hazırdır. Ancaq Çin rəsmiləri danışıqlara razılıq verməzdən əvvəl ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasından daha çox ehtiram görmək istəyirlər. Bu barədə “Blumberq” mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Mənbə bildirib ki, hörmət göstərmək danışıqlara başlamaq üçün ən vacib şərtdir:
“Bu, Trampın komandasının Çin haqqında aşağılayıcı ifadələrinin azaldılmasını nəzərdə tutur. ABŞ administrasiyasının kəskin açıqlamaları Pekini Trampın da Çin barədə eyni fikirdə olduğuna inandırır”. Pekindən veriləndən açıqlamadan aydın olur ki, Çin rəhbərliyi Trampdan konkret addımlar gözləyir. Bunun ən vacib şərti artırılmış rüsumların aşağı salınması və başlanmış iqtisadi müharibəyə son verilməsidir. Ancaq təbii ki, Vaşinqtonun da bununla bağlı şərtlər var. Donald Tramp Çinin ABŞ qonşuluğunda yerləşən ölkələr və Avropa ilə ticarət aktivliyini azalmasını tələb edir. Vaşinqton və Pekinin arasındakı problemləri həll etməsi ABŞ ilə qonşu olan ölkələr üçün yaxşı heçnə vəd etmir. Kanada, Meksika və Panama son zamanlar Çinlə sıx iqtisadi əlaqələr qurub. Bu onların ABŞ - dən müstəqil güclü iqtisadi sistem qurmasına səmin yaradır. Hər 3 dövlət hazırda Trampın basqıları qarşısında əsasən Çinin dəstəyi hesabına ayaqda dururlar. Vaşinqton və Pekinin razılaşması hər 3 dövləti çətin vəziyyətdə qoya bilər.
Nəzərə alaq ki, Donald Trampın öz qonşuları, xüsusilə də Kanadaya qarşı çox ciddi ərazi iddiaları var. Bu barışıq eyni zamanda Avropa Birliyinin tabutuna vurulan son mismar kimi də dəyərləndirilə bilər. Trampın gəlişi ilə ABŞ Avropaya qarşı sərt tədbirlərə əl atır ki, birlik ölkələri cavab tədbirləri kimi Çinlə əməkdaşlığı ən yüksək səviyyəyə çıxarıb. Xüsusilə Almaniya əvvəldən mövcud olan əlaqələri daha da genişləndirib. Hazırda Çin və Almaniya sənayenin müxtəlif növləri ilə bağlı sıx əməkdaşlıq həyata keçirirlər. Avropa Birliyi ölkələri Çinlə əməkdaşlığı gücləndirərək ABŞ - dən asılılığı maksimum azaltmağı hədəfləyirlər.
Əgər razılaşma baş tutarsa birlik ölkələri Trampın təhdidlərinə boyun əyməyə məcbur qala bilər. ABŞ - Çin yaxınlaşmasının ən çox zərər vuracağı ölkə isə şübhəsiz ki, Ukraynadır. Rəsmi Kiyev Tramp hakimiyyətə gəldikdən dərhal sonra Pekinlə əlaqələrini ən yüksək səviyyəyə çatdırıb. Hazırda Kiyevdə müxtəlif çinli mütəxəssislərin olduğu, müharibədən sonrakı dövrdə Ukraynanın yenidən qurulmasında əsas söz sahibi ölkələrdən birinin məhz Çin olacağı barədə fikirlər var. Rəsmi Pekin Ukrayna iqtisadi - maliyyə və diplomatik müstəvidə geniş dəstək verir. Zelinskinin bu dəstəkdən məhrum olması onun Tramp və Putin qarşında təklənməsi olması ilə nəticələnə bilər. Həm Çin, həm ABŞ danışırlarsa həvəsli görünür. Lakin qalıcı barışıq üçün hər iki tərəfin güzəştləri vacibdir. İndi müzakirə edilən əsas məsələ kimin nə qədər geri çəkiləcəyidir.
Zeynal Əmrəliyev, politoloq